Hetty en Atze Wijbenga. Na 44 jaar stopt het echtpaar uit Grou met het scheidsrechteren tijdens zwemwedstrijden. FOTO HENK JAN DIJKS

Zwemwedstrijden in goede banen

Hetty en Atze Wijbenga. Na 44 jaar stopt het echtpaar uit Grou met het scheidsrechteren tijdens zwemwedstrijden. FOTO HENK JAN DIJKS

Ruim 44 jaar lang waren Atze en Hetty Wijbenga uit Grou onlosmakelijk verbonden met wedstrijdzwemmen. Nu geven de scheidsrechter en het jurylid het stokje over.

Meer dan vier decennia lang zorgden Hetty (80) en Atze Wijbenga (79) ervoor dat vele zwemwedstrijden in goede banen werden geleid. De derde editie van de Christmas Swim, deze week in het Kalverdijkje te Leeuwarden, was het allerlaatste ‘optreden’ van het graag geziene duo uit Grou.

Het koppel werd in de zomer van vorig jaar benaderd om mee te werken aan de prestigieuze wedstrijden in het thuisbad van de organiserende vereniging Orca. ,,Toen we werden gevraagd, dachten we: dat doen we en dan stoppen we op 1 januari. Op deze manier is het een prachtig einde”, aldus Atze Wijbenga.

De laatste keer doen wat meer dan veertig jaar de normaalste zaak van de wereld is geweest. Het geeft een extra lading aan de routine van de dag. ,,Het was heel onwerkelijk”, zegt Atze Wijbenga. ,,Alles wat je op de laatste dag doet, doe je voor de laatste keer. Zoals het inpakken van de tas, de vergadering houden voorafgaand aan het evenement en het fluiten zelf.”

Passie

Voor de finalewedstrijden van de mannen en vrouwen werd het koppel onverwachts in het zonnetje gezet. ,,Dat hadden we niet verwacht. Die eer hoeft van mij niet per se”, zegt Hetty Wijbenga. De twee kregen een bos bloemen en werden benoemd tot ere-official van de Koninklijke Nederlandse Zwembond (KNZB). Toen de bijbehorende speldjes werden overhandigd, daalde een luid applaus op het echtpaar neer.

De passie voor het leiden van zwemwedstrijden werd aangewakkerd door hun kinderen. ,,Zij gingen zwemmen”, vertelt Hetty Wijbenga. ,,Atze ging met ze mee. Hij werd in 1974 zwemoffical en in 1983 KNZB-scheidsrechter. Na een paar jaar wilde ik niet meer alleen thuis zijn, ik wilde mee. Toen ben ik in 1979 begonnen met jureren. Dit na de nodige cursussen, zoals voor de tijdwaarneming.”

Het echtpaar was al die jaren bij de les. Atze Wijbenga: ,,Je moet op de kleinste dingen letten. Zet iemand op de juiste manier af tijdens de start en bij de keerpunten, is de duik goed, maakt iemand geen twee slagen onder water? Dat kan per wedstrijd verschillen. Het niveau bij de Christmas Swim lag zo hoog dat er eigenlijk niets fout ging.’’

'Chloorsnuivers'

Maar tijdens het slotakkoord de teugels laten vieren? Geen denken aan. De Wijbenga’s hielden ook gedurende hun laatste optreden de boel scherp in de gaten. Ze moesten nog even alles op alles zetten toen plotseling de elektronische tijdwaarneming haperde. Hun jarenlange ervaring bood uitkomst.

,,Op zo’n moment kun je twee dingen doen. Ten eerste: wachten tot alles weer werkt. Dat kan vijf minuten duren, maar ook een half uur duren”, vertelt Atze Wijbenga.

,,Ten tweede: de tijden handmatig met een stopwatch klokken. Ik vroeg de zwemmers die aan de badrand stonden hoeveel belang ze hadden bij elektronische tijdwaarneming in plaats van handgeklokt. Het maakte ze niet uit. Nou, dan kun je meteen door.”

Als je zolang actief bent in de chloordampen, zullen er door de Wijbenga’s zelf ook de nodige baantjes getrokken zijn. Niets is echter minder waar. ,,Ik ben ook twaalf jaar scheidsrechter geweest bij de Nederlandse kampioenschappen”, aldus Atze Wijbenga. ,,De mensen die daar floten waren echte ‘chloorsnuivers’. Allemaal waren ze goede zwemmers geweest.’’

,,Tijdens het eten vroeg iemand eens aan mij: Atze, heb jij ook gezwommen? ‘Zeker weten’, antwoordde ik. ‘Maar in overleg met mijn ouders en trainer ben ik gestopt vlak voor wat mijn hoogtepunt had moeten zijn’. Hij vroeg: wat was dat dan? Ik zei: ‘Het afzwemmen voor mijn A-diploma!’ Iedereen lag dubbel van het lachen.”

Hoogtepunt

Het sportieve hoogtepunt voor Hetty en Atze Wijbenga was hun inzet tijdens de Special Olympic European Summer Games, in 2000 in Groningen.

Dit evenement is in 1968 in het leven geroepen door Eunice Kennedy Shriver, zus van de voormalig president van de Verenigde staten John F. Kennedy.

,,Het zijn sportwedstrijden voor mensen met een verstandelijke beperking”, vertelt Atze Wijbenga. Wij mochten helpen tijdens de zwemwedstrijden. Dat was soms best lastig. We moesten zwemmers met een beperking namelijk beoordelen als zwemmers zonder beperking. Dat kun je niet maken, vond ik, maar we maakten de week wel vol.’’

Maar lastig was het wel. Atze Wijbenga: ,,Op een gegeven moment kregen ook gediskwalificeerde zwemmers een medaille en dit juist omdat ze gediskwalificeerd waren. De organisatie zei: dat hebben ze toch niet door. Maar ik had meteen in de gaten dat de zwemmers het wel degelijk door hadden. Ik zei toen tegen de organisatie: als jullie dit handhaven, stop ik ermee. Dat was wel een flinke stap, want het gaf ons ook heel veel voldoening om iets voor die mensen te betekenen.”

'Prachtige tijd gehad'

Hetty Wijbenga onderschrijft de woorden van haar man. ,,Toen de deelnemers aan de Special Olympics bij het zwembad uit de bussen stapten, gingen wij met z’n allen voor ze klappen. Ik heb mensen zelden zo blij gezien als op dat moment. Dat vond ik schitterend. En bloedfanatiek dat ze zijn!”

Het zijn herinneringen die gekoesterd worden. Atze en Hetty Wijbenga: ,,Het is klaar. We hebben een prachtige tijd gehad, maar het is goed zo.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct