Johannes ‘Hampie’ Bakker speelde zes keer voor het Noord-Nederlands elftal. Onvergetelijk, om meerdere redenen, waren 65 jaar geleden de uitwedstrijden tegen Noord-Duitsland en Denemarken-B.

H et is dinsdag 25 mei 1954. In Leeuwarden stappen zeven Friese voetballers op de trein naar Groningen. Zes Leeuwarders, één Sneker. Er zijn acht Friezen geselecteerd voor het noordelijk elftal, dat de volgende dag aantreedt tegen Noord-Duitsland, maar Abe Lenstra laat zich op de wedstrijddag per auto naar Osnabrück brengen. ,,De burgemeester van Franeker was zijn chauffeur’’, vertelt Johannes Bakker.

De dan 22-jarige ‘Hampie’ Bakker staat voor zijn vierde optreden in het noordelijk elftal. Pas twee maanden eerder heeft de talentvolle aanvaller van Leeuwarden zijn debuut gemaakt. In Zwolle is de selectie van Oost-Nederland met 0-3 verslagen.

Bakker had zich erop verheugd om voor de eerste keer samen te spelen met Lenstra. ,,Hij was wel uitgenodigd, maar liet niets van zich horen.’’ Dat zegt iets over de beste Friese voetballer ooit, vindt Bakker. ,,Abe was een groot sportman, maar…. Laat ik het zo zeggen: als mens schoot hij te kort.’’

In aanloop naar de semi-interland tegen Noord-Duitsland spelen de beste voetballers van Friesland, Groningen en Drenthe vervolgens tegen twee Engelse clubteams. ,,Profvoetballers’’, weet Bakker, voor wie voetbalbond KNVB elke keer een vrijstellingsbrief stuurt richting de commandant van de Leeuwarder vliegbasis. ,,Ik werkte daar als chauffeur. Mooie tijd, meer gevoetbald dan ‘gediend’, ha ha.’’

Donderende ovatie

Op 5 mei 1954 speelt Bakker voor Noord-Nederland voor de eerste keer samen met Lenstra. Onder toeziend oog van ruim 15.000 toeschouwers wordt in het Groningse Oosterpark-stadion met 2-4 verloren van Leeds United. De Leeuwarders Jan Hoekema en Hampie Bakker scoren. De laatste ‘na een geraffineerd passje van Lenstra’, aldus een krantenverslag. ‘Zijn onhoudbaar schot werd met een donderende ovatie begroet’.

Een week later speelt een Noord-Nederlandse ploeg in het Cambuur-stadion opnieuw tegen Engelse profs, waarbij een voor 300.000 gulden aangetrokken stopper-spil van 18 jaar. Voor 6000 toeschouwers wordt het op het tweede niveau spelende Notts County op 1-1 gehouden. De in Koudum geboren Jan Hoekema (vader van eenmalig international Oeki) scoort opnieuw.

 

'We besloten de bus de grens over te duwen'

loading

Dan wachten de Noord-Duitsers. ,,Semi-profs’’, aldus Bakker, die een maand eerder voor de eerste keer in zijn leven naar het buitenland is geweest. ,,Met het Nederlands militaire elftal speelden we een toernooi in Brussel.’’ Bakker speelt in de Belgische hoofdstad samen met onder andere Feyenoorder Gerard Kerkum en de Utrechtse goaltjesdief Tonny van der Linden.

Op 25 mei 1954, op weg naar Groningen, nemen de zeven Friese voetballers plaats in een van de voorste treinwagons. Vrij snel na het vertrek uit Leeuwarden gaat het mis. Flink mis. Op de onbewaakte overweg bij Zandbulten, even ten westen van Buitenpost, komt de dieseltrein (een ‘Blauwe engel’) in botsing met een autobus. Daarin zitten 26 mensen die op weg zijn naar een bruiloft. De chauffeur heeft de passerende trein volledig over het hoofd gezien.

De gevolgen van de botsing zijn vreselijk. De in de flank geraakte bus wordt zo’n 60 meter meegesleept. Drie inzittenden overlijden ter plaatse, twintig mensen moeten met verwondingen worden afgevoerd. In de dagen na het ongeluk overlijden nog eens drie personen.

Rillingen

De treinreizigers komen met de schrik vrij. Hampie Bakker voelt de rillingen, 65 jaar na dato, opnieuw over zijn rug lopen. ,,Net voor de klap kwam de machinist onze coupé binnenrennen. ‘Dit is niet best! Dit is niet best!’, riep hij. Hij had op de noodstop-knop gedrukt, maar daarna gezien dat een botsing onvermijdelijk was. Het was een beste klap, maar toen ik daarna om me heen keek, zag ik dat niemand wat mankeerde.’’

Evert de Linde, een van de ploeggenoten van Bakker, bedenkt zich niet. ,,Hij sprong de trein uit en had de moed om de opengereten bus binnen te gaan, om te zien of hij kon helpen.’’ Als De Linde enkele minuten later uit het wrak klimt, weet Bakker voldoende. ,,Evert had een wit overhemd aan, dat was helemaal rood van het bloed. Daarna hebben de hulpdiensten het overgenomen.’’

loading

De voetballers staan er verslagen bij. ,,Voetbal was m’n lust en mijn leven’’, zegt Bakker, ,,maar op dat moment realiseerde ik me heel goed dat het maar bijzaak was. We bespraken de situatie. Natuurlijk was de vraag: wat doen we? Gaan we door of terug naar huis?’’

De zeven besluiten de reis te hervatten. ,,We zijn met taxi’s naar Groningen gereden. Onderweg kwamen we tot rust. We wisten op dat moment niet dat er zoveel doden waren gevallen. Toen de selectie compleet was, op Abe na dus, zijn we naar Duitsland gereden. Bij Ter Apel gingen we langs de douane. We hebben overnacht in Tecklenburg.’’

De Noord-Nederlandse spelers maken op de dag van de wedstrijd een wandeling door Osnabrück. Op het gemeentehuis worden ze toegesproken door de burgemeester. ,,Allemaal vriendelijke mensen’’, aldus Bakker. Hij had en heeft geen antipathie tegen Duitsers. ,,Nee. Ik speelde tegen tegenstanders, niet tegen ‘rotmoffen’. Het zal ermee te maken hebben dat ik in de oorlog nog een kind was en in mijn omgeving weinig van de dreiging heb meegekregen.’’

Hoi

Een uur voor de wedstrijd wordt op de deur van de kleedkamer geklopt. ,,Abe. Hij zegt ‘hoi’, zoekt een plekje en begint zich om te kleden. Na afloop ging het ongeveer precies zo. Na het afspoelen kleedt hij zich aan, zegt ‘hoi’ en vertrekt weer met de auto en de burgemeester.’’

De eerste naoorlogse ontmoeting tussen Noord-Duitsland en Noord-Nederland wordt door de gastheren met 3-1 gewonnen. Op aangeven van Lenstra scoort Leeuwarder Kees van der Leij de openingstreffer.

loading

De meegereisde Nederlandse verslaggevers (onder wie de bekende Evert Grifhorst) winden er geen doekjes om en wijzen de Duitse scheidsrechter als zondebok aan. ‘Die zou bij ons niet meer dan een derde- of vierde klassewedstrijd toegewezen krijgen’. De arbiter laat de Duitsers in ‘duidelijke buitenspelpositie’ scoren en keurt een doelpunt van Lenstra om vage redenen af. De Noord-Nederlandse spelers verbazen zich er tevens over dat ze in de rust niet naar de kleedkamer mogen, maar op het veld worden voorzien van een kopje thee. ,,Die thee was warm, maar we kregen het wel koud’’, aldus Bakker.

Lang getreurd wordt er niet. De voetballers uit Sneek (Theo Ydema), Leeuwarden (zes man) en stad-Groningen (zeven) reizen begin juni af naar Kolding, om daar te spelen tegen de B-keus van Denemarken. Lenstra is niet beschikbaar, zo meldt de krant. Hij wordt niet gemist. Noord-Nederland wint met 3-6 en alle doelpunten zijn van Leeuwarder makelij. Van der Leij maakt er drie, Hoekema twee en Bakker één. ,,Daar konden we wel mee thuiskomen’’, aldus laatstgenoemde.

Dat thuiskomen heeft nog wel wat voeten in de aarde. Bakker: ,,De chauffeur dacht voldoende ‘peut’ in zijn bus te hebben. Hij kon pas weer in Nederland tanken; de benzinebonnen waren niet geldig in Duitsland.’’

loading

Het lukt, bijna. ,,2 kilometer voor de Nederlandse grens stonden we stil. Benzine op. Het regende lichtjes, maar de sfeer was uitstekend. Als spelers maakten we er een lolletje van en we besloten de bus de grens over te duwen tot het eerstvolgende pompstation.’’

Hampie Bakker koestert alle foto’s en verslagen die hij uit die periode heeft bewaard. Dat er, vanavond, na al die jaren weer een Noord-Nederland – Noord-Duitsland wordt gespeeld, vindt hij prachtig. ,,Ik ben 87 en nog hartstikke fit hoor, maar Emmen is me net wat te ver. Ik ga het volgen via de televisie’’, zegt de man die tussen 1949 en 1970 495 officiële- en 186 oefenwedstrijden speelde voor Leeuwarden en profclub Cambuur.

,,Had ik al verteld dat ik in 1958 nóg een keer tegen de Duitsers heb gespeeld?’’, besluit Bakker. ,,Op het veld van Hamburger SV. We verloren met 4-1.’’

Een derde lijvig fotoalbum komt op tafel. Daaruit blijkt dat de Duitse vedette Uwe Seeler twee keer scoorde. Onder de 20.000 toeschouwers bevond zich ook de toenmalige bondscoach van Duitsland, Bundestrainer , Sepp Herberger. ,,En weer schonken ze kopjes thee op het veld’’, zegt Bakker lachend. ,,Moet je nu eens om komen.''

Je kunt deze onderwerpen volgen
Sport
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct