Sfeerbeeld van CH Rijs 2016. Jelmer Chardon wint het Nederlands kampioenschap ereklasse Fries Ras met Eise 489 (v. Maurits).

In paardenland valt het tuigen bijna in duigen

Sfeerbeeld van CH Rijs 2016. Jelmer Chardon wint het Nederlands kampioenschap ereklasse Fries Ras met Eise 489 (v. Maurits). Foto: Sandra Berkenpas

De Nederlandse tuigpaardensport lijkt hopeloos verdeeld. Het is daardoor onzeker hoe de grote Friese concoursen er in 2021 uit komen te zien. ,,Deze onrust kunnen we er eigenlijk niet bij hebben."

Wat dit voorjaar vooral duidelijk is geworden in paardenland: de Koninklijke Nederlandse Hippische Sportfederatie wil voortaan zo weinig mogelijk te maken hebben met de dierenbescherming.

In het tuigen bijvoorbeeld heerst al langere tijd een discussie over het gebruik van de opzetteugel. Die teugel is bedoeld om de halshouding van het paard aan te spannen waardoor het hoofd van de viervoeter een elegantere uitstraling krijgt. Velen vinden dat mishandeling, evenzovelen honen dat weg.

Een discussie waard

Voor rijders van het Friese ras is het amper een discussie waard. De opzetteugel wordt bij Friese paarden niet gebruikt. Bij Friese tuigpaarden worden sowieso geen hulpmiddelen toegestaan, op de hoefijzers na. Die worden (eventueel) dubbel beslagen.

Dat veelbesproken verbod van de opzetteugel en de bestaande statuten leidden uiteindelijk tot een breuk tussen de KNHS en de KWPN-tuigpaardrijders die recent een eigen vereniging oprichtten, de Vereniging Eigenaren en Rijders Tuigpaarden (VERT). De VERT wilde zich niet aan die wurgstatuten conformeren en besloot zelfstandig verder te gaan.

Het bestuur van Vereniging het Friese Tuigpaard (VFT) koos partij voor de VERT (nadat de Vereniging Hackneyrijders Nederland dat ook had gedaan) omdat het niet alleen wenste te staan. ,,Wy hawwe der altyd tuskenyn stien’’, aldus Aise Bouma, voorzitter van de VFT. ,,Fan twa kweaen hawwe wy no it bêste keazen.’’

Niet alles is meer als vroeger

De KNHS baalt van de afsplitsing, zegt directeur Theo Fledderus. ,,Wij hebben de regels voor het paardenwelzijn in onze statuten aangescherpt. In de Aangespannen Sport is dat lastig, dat geef ik toe. Maar de tijden zijn veranderd. Niet alles is meer zoals het vroeger was.’’

Bouma ziet juist in het gebruik van de opzetteugel niet langer een struikelblok. Met de VERT denkt hij nog meer aan het welzijn voor de paarden te kunnen doen. ,,Dy opset, sa’t wy it neame, hoecht net kontinu strak te stean. Allinnich moatte jo dat tidens konkoersen dúdlik meitsje foar de sjuery.’’

De KNHS huldigt nu het standpunt dat de concoursen, waaronder vele in Friesland, moeten bepalen of ze hun evenement onder de vlag van de hippische bond willen organiseren. Zo niet, dan kan er nooit sprake zijn van een officiële competitie, maar meer van een show.

Die keuze valt de Friese organisatoren zwaar. Traditionele concoursen als in Rijs en Buitenpost – die al meer dan een halve eeuw staan als een huis – willen op hun beroemde paardendagen de massa’s toeschouwers een zo breed mogelijk scala aan disciplines (zoals springen, dressuur en tuigen) bieden. ,,Wij kiezen in principe voor wedstrijden onder auspiciën van de KNHS’’, zegt Tiemen Dolfijn namens Buitenpost. ,,Je organiseert toch ook geen belangrijke voetbalwedstrijd zonder de KNVB? De KNHS is wat ons betreft een onafhankelijke toezichthouder.’’

Paard in al zijn glorie

Het CH Buitenpost zit samen met de CH’s van Dokkum, Drogeham, Garyp, Rijs en Workum in het samenwerkingsverband Gezamenlijke Concoursorganisaties Fryslân (GCF), dat elk jaar weer het Friese paard in al zijn glorie wil laten bewonderen. Dat wordt door het publiek gewaardeerd, zo bewijzen de grote toeschouwersaantallen. GCF-voorzitter Henk Dijkstra stuurde halverwege mei een brief naar de KNHS. Daarin was hij duidelijk: ,,De toekomst van onze aloude traditionele tuigpaardensport staat op het spel.’’

Dijkstra was kritisch in die brief: ,,Wij vinden de handelswijze van een Koninklijke Vereniging nauwelijks in overeenstemming met de manier waarop u met de materie omgaat.’’ Hij pleitte voor een onafhankelijk bemiddelaar dan wel werkgroep om alle partijen weer aan tafel te krijgen. Wel wil hij concoursen onder de vlag van de KNHS blijven organiseren.

Maar er heerst dus voorlopig vooral onzekerheid in paardenland. Onzekerheid over hoe de programmering eruitziet tijdens de concoursen van 2021. De tuigpaardrijders (verenigd in de VERT) eisen toegang tot de concoursen. De KNHS verbiedt dat. De KNHS overweegt zelfs een nieuwe vereniging voor de aangespannen sport op te richten. Alleen leden van die vereniging mogen dan bijvoorbeeld aan Rijs en Buitenpost meedoen.

Toen de VERT van die plannen hoorde, werd met juridische stappen gedreigd. In die brief van twee weken geleden lazen voorzitter Fledderus en de rest van het bestuur dat er ,,torenhoge boetes’’ vallen te verwachten als die nieuwe vereniging er komt. De VERT verwees naar de mededingingswet. Volgens die Europese wet mag een dominante sportorganisatie geen misbruik maken van haar positie door bijvoorbeeld concurrenten uit te sluiten of onredelijke voorwaarden aan sporters op te leggen. ,,Dat precies is hier het geval’’, aldus de VERT.

Aise Bouma namens de Vereniging het Friese Tuigpaard: ,,Ik bin gjin jurist, mar ik ha my fertelle litten dat wy sterk steane.’’

Op haar beurt dreigt de KNHS de eigen leden met sancties als die gaan meedoen aan wedstrijden die niet onder auspiciën van de bond vallen.

Enorme risico's

Tiemen Dolfijn zucht maar eens, als hij vanuit Buitenpost nog een telefonische aanvulling heeft: ,,Door de coronacrisis hebben wij eigenlijk wel wat anders aan ons hoofd. Hoe komen bijvoorbeeld onze sponsors door deze crisis heen? Kunnen we volgend jaar of de jaren daarna wel evenementen met vijfduizend toeschouwers organiseren? Deze onrust kunnen we er eigenlijk niet bij hebben. Bovendien: een nieuwe, grote sponsor vraagt zich altijd af of er onafhankelijk toezicht is. Zo’n geldschieter wil gewoon weten waar hij aan toe is, die gaat echt niet zomaar met je in zee. De Aangespannen Sport neemt nu in elk geval enorme risico’s.’’

Maandag is er een bestuursvergadering van de KNHS. Bovenstaande materie is een van de voornaamste agendapunten. Voorzitter Fledderus: ,,Het bestuur moet maandag beslissen wat ze de organisaties van de concoursen gaan toestaan. De tuigpaarden hebben de boel in elk geval flink op scherp gezet.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct