Ilse Tuinenga.

Ilse Tuinenga, de koningin van de opslag

Ilse Tuinenga. Foto: Niels Westra

Van de afgelopen vijf Frouljus PC’s won Ilse Tuinenga er vier. Het pas 22-jarige opslagkanon uit Franeker was bovendien drie keer koningin. De honger is verre van gestild. Alleen de krans telt zondag.

Ze hoeft niet na te denken. Het is wel duidelijk welk onderdeel van kaatsen Ilse Tuinenga het minst leuk vindt. Verliezen. Ilse Tuinenga trekt een vies gezicht. Als er een ding is waar ze niet tegen kan, is dat het wel.

De 22-jarige kaatsster uit Franeker kan beslist niet tegen verliezen. ,,Op skoalle (Tuinenga zit in het laatste jaar van de pabo op de NHL in Leeuwarden, red.) fyn ik in sân bêst genôch. Op it keatsfjild bin ik echt net tefreden mei in sân.’’ Daar wil ze de krans. Altijd. Ze gaat voor niets minder dan tienen.

Het maakt niet uit op welk veld ze staat. Het gaat om winnen. Dat is op het voetbalveld niet anders. Tuinenga speelt ook in het eerste van Berlikum. ,,Gewoanwei spylje ik yn oanrin nei de PC net’’, zegt ze. Omdat de belangrijkste wedstrijd van de vrouwen pas morgen is, trok ze stiekem de voetbalschoenen toch aan. ,,In risikootsje. Gelokkich ha ik gjin blessuere oprûn.’’

Het duurde lang voordat het speciale gevoel dat de PC altijd met zich meebrengt, zich openbaarde in het lichaam van Tuinenga. Pas woensdag bij de loting kwam er iets van spanning naar boven borrelen. Maar een PC aan het einde van het seizoen is wennen. ,,De bysûndere sfear is dochs wat fuort. Der is boppedat gjin tinte en ek folle minder publyk.’’

'Ik bliuw der by: de PC hie wol in moanne earder kind'

Ze was een van de kaatssters die openlijk haar boosheid over de planning uitsprak. ,,Ik bliuw der by: de PC hie wol in moanne earder kind’’, zegt ze. Er was zelfs twijfel of ze wel mee zou doen. Sjanet Wijnia, een van haar vaste maten, haakte af tijdens de verlenging van het seizoen. Die voegde zich bij de volleybalsters van VC Sneek. ,,Dat snap ik wol, want as ik by It Hearrenfean fuotballe hie, hie ik dat ek dien.’’

Deze week werd Wijnia geopereerd aan de knie, dus had ze sowieso niet kunnen meedoen aan de PC. Dat wist Tuinenga echter niet toen de datum van de PC bekend werd. Ze stopte haar mening niet weg. Zonder Wijnia was de kans op een vijfde PC-winst op slag een stuk minder. ,,Ik ha wol kontakt socht mei Wigle, mar dy sei dat it net it probleem fan de KNKB wie.’’ Wigle Anema, voorzitter van de PC, kon niets voor haar doen.

Er moest een vervanger komen, maar die lagen niet voor het oprapen. ,,Ik wol net mei in B-keatser, want ik kom snein net om in moaie dei te hawwen.’’ Margriet Bakker en Ilse Tuinenga besloten de gestopte Imke van der Leest te vragen voor een korte rentree. ,,Margriet en ik ha doe wol sein dat, as Imke net woe, we net keatse soenen.’’

Van der Leest wilde en het klikte tussen de drie. ,,Ik koe altyd al goed mei Imke en eins baalde ik dat ik noait mei har keatst hie’’, zegt Tuinenga. Bij de generale voor de PC in Goënga stond het drietal zondag met de kransen om de nek. De boosheid is wel verdwenen.

Het wordt morgen hoe dan ook een nieuwe ervaring. Tuinenga rekent op regen, kou en wind. ,,It wurdt in echte hjerstdei.’’ Of het weer invloed zal hebben, weet ze niet. ,,Ik ha noch noait sa let noch keatst, mar meastal giet it yn septimber wol lekker.’’

Gewoonweg zijn de kaatsers ontspannen in de laatste weken van het seizoen. Dan gaat het er gemoedelijker aan toe. ,,Mar no giet elkenien noch fol gas.’’

Tuinenga ook. Met hoge snelheid gaat ze morgen de vijandelijke perken bestoken met de kanonskogels die uit haar hand vertrekken. Het is een machtig wapen. ,,Ik ha wol ien fan de gefaarlikste opslagen’’, erkent ze na enig aandringen. Altijd op volle snelheid. Lachend: ,,Ik kin gjin sleauwe ballen jaan.’’

Een opslagkanon was ze vroeger nooit. Sterker nog, in de jeugd stak Tuinenga er nooit bovenuit. ,,Nee, nee, nee’’, zegt ze beslist. ,,Ik keatste wol yn de A-klasse, mar ik wie altyd B-maat.’’ Ze noemt de namen van Marrit Zeinstra, Sjoukje Braam en Atjella Keulen, meiden waar ze in de pupillentijd echt niet tegenop kon.

In die tijd gingen de opslagen vaak buiten. Pas toen de kunststof bal ingeruild werd voor de leren bal, begon het te lopen. ,,Yn dy ballen dêr’t ik yn de jeugd mei keatste, siet lucht. Dy sûzen alle kanten op.’’

Omdat ze het spelletje zo leuk vond en de gezelligheid op het kaatsveld haar aantrok, bleef Ilse Tuinenga kaatsen. Ze was een ‘drok famke’ dat niet met heel veel prijzen thuiskwam. ,,Doe’t ik 15, 16 wie en mei Leonie (de Graaf, red) en Harmke (Siegersma, red.) te ôfdielingskeatsen gie, gie de knop om’’, weet ze.

Niemand die Ilse Tuinenga aanzette om te gaan bûtsen

Het werd haar duidelijk dat er een krachtig wapen in de arm schuilde. Alleen moest de opslag meer snelheid krijgen. ,,Doe begûn ik te bûtsen.’’ Door met de hand tegen de heup te slaan vlak voordat ze opslaat, krijgt de bal een extra zwieper mee.

De band die ze tijdens wedstrijden om haar opslagarm draagt, herinnert daar voortdurend aan. ,,Ik krige fansels blauwe plakken op de earm en de heup.’’ De arm is tegenwoordig beschermd met een kussentje, de heup is gewend. Blauwe plekken behoren tot het verleden.

Niemand die Ilse Tuinenga aanzette om te gaan bûtsen. Ze probeerde het gewoon een keer. Het werkte, haar opslagen werden gevaarlijker. Oefenen, oefenen, oefenen. Op het kaatsveld probeerde ze haar opslag te perfectioneren.

Eerst om de bal vaker in het perk te krijgen, later om de ballen ook in de gewenste hoekjes te kunnen plaatsen. ,,Bûtse makket de opslach ek ûnfoarspelber’’, zegt ze. Ook voor haarzelf. Niet altijd weet ze precies waar de bal terecht zal komen. ,,Mar as ik it net wit, wit de tsjinstanner it ek net.’’

Opslaan is haar ding. Ambities om ook in het perk een topper te worden, heeft Tuinenga niet. ,,Ik mis it ek net.’’ Haar schoonvader probeert haar wel zover te krijgen. Een kansloze exercitie. ,,Ik fyn mysels net goed genôch. Ja, foar ûnderyn de haadklasse of boppe-yn de earste. Mar dan kin ik net de bêste wêze.’’ En dat is precies wat ze wil zijn.

Als opslager is ze een van de besten in het circuit. Ooit werd geschreven dat ze de ballen naar het perk brengt zoals de mannen dat doen. Een mooi compliment. Net als de opmerking dat Tuinenga zo snel mogelijk van de bal moet, die vaak klinkt op het kaatsveld. Ze glimlacht.

'Snein bin ik pas tefreden as ik de krâns ha'

De stap, de opgooi, de armzwaai, Tuinenga geniet ervan. Het gevoel van de perfecte aanloop en de perfecte armzwaai, heerlijk. De stuiten zijn haar domein, laat anderen de ballen maar wegslaan.

De ‘grimmitige’ blik op het gezicht verraadt dat ze haar tegenstanders het liefst wil verpulveren. ,,Minsken sizze wolris: wat sjochtst boas. Mar dat is konsintraasje. It soe moai wêze as tsjinstanners bang foar my binne, mar dêr ha ik noait wat fan merkt, hear.’’

Soms voelt ze dat de opslag perfect is. ,,Mar dat is gjin garânsje foar in punt. In stuitsje en se kinne de perfekte opslach ek gewoan fuortslaan. Eins witst pas efterôf oft in opslach perfekt wie. Ast it punt hast.’’ Tevreden is Tuinenga niet snel. Ze is kritisch, vooral op zichzelf. ,,Dat kin ek in falkûle wêze. Mar snein bin ik pas tefreden as ik de krâns ha.’’

Vooral die van de Frouljus PC is een gewilde. ,,Dat binne de moaisten’’, zegt Tuinenga. Vorig seizoen motiveerde de krans haar extra. De maker vertelde in deze krant dat hij rode bloemen had gebruikt omdat hij verwachtte dat het partuur van Nienke Sijbrandij zou winnen. Die spelen in het rood. ,,Doe woe ik wol efkes sjen litte dat de krânsemakker ûngelyk hie.’’ Dat lukte. Tuinenga won en werd koningin.

Als zeventienjarige nieuwkomer presteerde ze dat in 2015 met Sjoukje Visser en Manon Scheepstra voor het eerst. Ze was er tot die tijd nooit echt mee bezig geweest. Haar hoofd zat nog bij de Ald-Meiers. ,,Doe gie ik noch foar de fjouwer wimpels.’’ Die onderscheiding krijgt een kaatsster als ze de PC, het NK, de Jong Famme partij en de Ald-Meiers partij wint. ,,Dat is net slagge, want de Ald-Meiers ha’k noait wûn.’’

De PC wel, liefst vier keer in vijf deelnames. Met minder dan haar vijfde zege neemt ze morgen geen genoegen. Winnen, daar gaat het om. ,,Ik bin hiel ‘prestatiegericht’. Altyd west. As ik as lyts famke ien mei de polsstok oer de sleat gean seach, dan woe ik sjen litte dat ik it ek koe. En as der by fuotbal ien twa kear skoarde, dan woe ik dat trije kear dwaan.’’

Die drive is altijd aanwezig. ,,As dy der net mear is, is it tiid om te stopjen.’’ Want alleen meedoen om het meedoen, Ilse Tuinenga moet er niet aan denken. ,,De krâns is myn driuwfear.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct