Hinke Schokker op 14 september vorig jaar, nadat ze het NK 100 kilometer in Winschoten glansrijk heeft gewonnen.

Dossier geschorste atlete Hinke Schokker krijgt er een hoofdstuk bij: 'Haar loopsprookje is een nachtmerrie geworden'

Hinke Schokker op 14 september vorig jaar, nadat ze het NK 100 kilometer in Winschoten glansrijk heeft gewonnen. FOTO HARRY TIELMAN

Een jaar geleden hoorde atlete Hinke Schokker uit Eastermar tot haar verbijstering dat ze op dopinggebruik was betrapt. Geen nationale titel, wél reputatieschade en een ontwricht leven. De strijd is nog niet gestreden. Donderdagavond krijgt het toch al lijvige dossier er een hoofdstuk bij. Schokker (37) accepteert geen schorsing, nog niet voor een dag. Terecht? De stand van zaken.

Voor de mensen die geloven in de onschuld van Hinke Schokker: hier wordt met een dubbelloops kanon op een mug geschoten. De Dopingautoriteit en de Atletiekunie zijn weliswaar verplicht om na een geconstateerde overtreding in actie te komen, maar kan men zich niet beter druk maken om dopinggebruik in de geprofessionaliseerde topsport, in plaats van een onwetende liefhebber aan het kruis te nagelen? En waar gaat het over? Een amper meer in het lichaam aanwezige stof, waarvoor naderhand dispensatie kan worden verkregen. Schokker heeft alles gedaan om aan de doping-regels te voldoen. Ze kan tevens afwezigheid van schuld aanvoeren.

Voor de mensen die de reglementen heilig verklaren en vinden dat de kruistocht tegen doping zonder aanzien des persoons gevoerd moet worden: Schokker is betrapt op het gebruik van een verboden middel. Een kleine hoeveelheid, maar regels zijn regels. Had ze maar beter moeten weten. Het gaat om schone, eerlijke sport. Bij de eerste overtreding vier jaar schorsing en die geldt voor alle sporten.

Nederlands kampioen hardlopen 100 kilometer

Hinke Schokker wordt op 14 september vorig jaar Nederlands kampioen hardlopen 100 kilometer. In Winschoten scherpt ze het nationale record aan tot 7 uur en 34 minuten. Een jaar eerder heeft Schokker de kenners al verbaasd door (met slechts één 30 kilometerloop in de benen) haar eerste NK 100 kilometer als snelste vrouw af te leggen.

Ze krijgt de titel niet omdat er iets fout is gegaan bij de aanvraag van haar wedstrijdlicentie. Jammer, maar geen drama, vindt Schokker. Ze loopt pas een paar jaar en heeft daarvoor nooit aan sport gedaan. Het is leuk, maar haar vriend, haar werk en het paardrijden vindt ze belangrijker. Dat ze een opmerkelijke aanleg heeft voor ultralopen staat buiten kijf. Slechts een week na haar eerste NK debuteert Schokker op de marathon. In Berlijn noteert ze 2.50,33. In 2019 verbetert ze zich op alle afstanden en mag ze naar het WK trail in Portugal en het WK 50 kilometer in Brasov.

Modafinil

In die Roemeense stad, twee weken voor het NK 100 kilometer van vorig jaar, hoort Schokker naar eigen zeggen voor het eerst dat op de lijst van verboden middelen ook ‘gewone’ medicijnen staan. Ze gaat de lijst bekijken, want ze gebruikt al enkele jaren, zonder doktersvoorschrift, modafinil. Schokker kampt in toenemende mate met concentratieverlies en vermoeidheid. Soms valt ze achter de computer in slaap. Ze denkt aan een vorm van narcolepsie (slaapstoornis).

Schokker heeft baat bij modafinil, dat ze op eigen kosten aanschaft. Ze ontdekt dat het medicijn voorkomt op de internationale dopinglijst. Er wordt bij vermeld dat het verboden is ‘binnen wedstrijdverband’. Schokker vindt uit wat dat betekent: ‘de periode van 12 uur voor de wedstrijd tot na de wedstrijd’.

Zij leest dat als: ‘in die periode mag je het niet gebruiken’. Schokker bedenkt dat, bij een eventuele controle, uit de gevonden concentratie duidelijk moet blijken dat ze modafinil niet vlak voor de wedstrijd heeft ingenomen. Ze leest in wetenschappelijke publicaties dat de stof na enkele dagen meestal uit het lichaam is verdwenen. Om geen enkel risico te lopen, stopt ze vier dagen voor het NK met inname.

Dopingcontrole

Meteen na de finish in Winschoten moet Schokker naar de dopingcontrole. Na 100 kilometer hardlopen is ze vermoeid en niet scherp. Na veel drinken weet ze een plas te produceren. Dan moet nog een formulier worden ingevuld, waarop ook vragen over medicijngebruik staan. Schokker heeft moeite zich te concentreren. Ze haalt ibuprofen en paracetamol door elkaar en laat onvermeld dat ze tot vier dagen voor de start modafinil heeft gebruikt.

In het dopinglaboratorium wordt in haar urine modafinil aangetroffen. Volgens de later door Schokker ingeschakelde dopingexpert Douwe de Boer te Maastricht is ‘de concentratie zo laag dat er geen enkele invloed op de geleverde prestatie kan zijn geweest’. Als Schokker in Gent het onderzoek van de B-staal van haar urine bijwoont, zegt de Belgische professor dat hij kan zien dat modafinil ‘langere tijd voor de wedstrijd is ingenomen’. Slechts ‘enkele uren eerder en de gevonden hoeveelheid zou de toegestane waarde vermoedelijk niet hebben overtreden’.

‘Misverstand’

Het dopingreglement maakt geen onderscheid tussen topsporter en recreant. Als een overtreding is vastgesteld, moet de Dopingautoriteit (in dit geval) de Atletiekunie inlichten en dient de Atletiekunie de tuchtcommissie van het Instituut Sportrechtspraak (ISR) op de hoogte te brengen. Ook moet de sporter een voorlopige schorsing worden opgelegd. Als Schokker, in aanwezigheid van haar advocaat en haar moeder, een gesprek aanvraagt met Herman Ram, directeur van de Dopingautoriteit, verkeert ze in de veronderstelling dat ‘het misverstand’ snel kan worden opgelost.

Het gesprek met Ram bezorgt Schokker een koude douche. Haar wordt gezegd dat het dopingsysteem zware straffen mogelijk maakt, ook als de sporter wellicht niets te verwijten valt. Een eerste overtreding wordt met vier jaar schorsing bestraft. Kan de sporter aantonen dat er geen sprake is van opzet, dan is de straf twee jaar uitsluiting.

15.000 euro aan advocaatkosten

Schokker blijkt de definitie van ‘binnen wedstrijdverband’ verkeerd te hebben geïnterpreteerd. Met die periode wordt niet de inname van het middel bedoeld, maar het tijdstip van de dopingcontrole. Die uitleg staat volgens Dik Jagersma, de huidige raadsman van Schokker, ,,nergens duidelijk in de dopingregels.’’ Schokker krijgt van Ram het advies om een sanctievoorstel te accepteren. In principe een schorsing van vier jaar, maar na overleg tussen de Dopingautoriteit en de WADA (World Anti-Doping Agency) kan daar wat van af gaan. Accepteert ze dat voorstel dan is geen tuchtprocedure meer nodig.

'Hinke heeft sterke punten voor een beroep op ‘afwezigheid van schuld’'

Schokker weigert straf te accepteren. Ze acht zich volledig onschuldig. Als de zaak in de media verschijnt, besluit Schokker (inmiddels 15.000 euro kwijt aan advocaatkosten) te stoppen, zowel met het in verweer gaan bij de tuchtcommissie als met hardlopen. Maar ze krijgt steun uit de hardloopwereld. Dik Jagersma uit Groningen (66 jaar, verwoed ultraloper en gepensioneerd jurist) vertelt haar dat ze gebruik moet maken van de rechten die ze nog heeft. Hij zorgt dat op tijd een verweerschrift wordt ingediend bij het ISR. De reacties van de Dopingautoriteit en de Atletiekunie hierop vallen Schokker en Jagersma ‘zwaar tegen’. Jagersma: ,,Ik had een hoger niveau van argumentatie verwacht.’’

Opvallend vindt hij dat de Dopingautoriteit nu met een strafeis van 22 maanden komt, waar Ram eerder uitging van vier jaar. ,,Ze erkennen dus dat er geen sprake is van opzet. Dat beschouwen we als voortschrijdend inzicht, maar de wijze waarop men het zeer verantwoordelijke gedrag van Schokker wegzet, beschouw ik als smaad. De dopingregels geven echt wel ruimte om in bijzondere gevallen, waarin de sporter niets verwijtbaars heeft gedaan, geen straf op te leggen. Afwezigheid van schuld. Als déze zaak daarvoor niet in aanmerking komt, welke dan wel? Dan wordt dat artikel een dode letter.’’

De mondelinge behandeling van de zaak vindt donderdagavond plaats. Jagersma ziet mogelijkheden voor een bevredigende uitkomst. ,,Hinke heeft sterke punten voor een beroep op ‘afwezigheid van schuld’.’’ Ook kan ‘retroactieve dispensatie’ haar uit deze affaire helpen. Dat is toestemming voor het gebruik van modafinil met terugwerkende kracht.

Dispensatie

Jagersma: ,,Sporters die ‘verboden’ medicijnen nodig hebben, kunnen daarvoor dispensatie vragen. Niet-topsporters kunnen dat ook doen na een positieve test. Wordt de dispensatie verleend, dan is de dopingzaak van de baan en volgt geen straf. Voor dispensatie is een medisch voorschrift nodig en dat had Hinke niet. Om dat alsnog te verkrijgen, is ze in november aan een traject door de medische wereld begonnen. Daarbij is geen narcolepsie vastgesteld, maar wel ADHD. In ons land wordt bij ADHD pas modafinil voorgeschreven als andere middelen niet werken of bijwerkingen geven. Tot onze verrassing kwam men bij Hinke na een lange procedure bij modafinil uit. Ze heeft daar nu een medisch voorschrift voor.’’

De Dopingautoriteit vindt echter dat Schokker, om nu voor ontheffing in aanmerking te komen, al vóór het NK een medisch voorschrift had moeten hebben. Jagersma: ,,Het is afwachten of de medische commissie, die de dispensatie-aanvraag moet beoordelen, van de Dopingautoriteit wel opdracht tot onderzoek krijgt. Ik snap er niks van als ze dat niet willen doen. De Dopingautoriteit is er namelijk niet alleen om doping op te sporen en sporters te vervolgen, maar ook om sporters te steunen. Gelukkig kan ook de tuchtcommissie van het ISR die medische commissie aan het werk zetten.’’

‘Dit is heel wrang’

Jagersma vindt dat de dopingregels niet altijd duidelijk zijn en ook dat ,,Hinke van de Atletiekunie nooit enige vorm van voorlichting over de rigide dopingregels heeft gekregen, terwijl ze wel werd uitgezonden naar WK’s. Verwijtbare nalatigheid.’’ De Atletiekunie geeft aan dat Schokker wel voorlichting heeft gekregen. Jagersma: ,,Ik heb daar geen bewijs van. Verwijzen naar statuten is geen voorlichting. Als Hinke was voorgelicht, was deze zaak er nooit geweest. Dit is heel wrang, want zelfs de gedachte aan doping kwam niet bij haar op. Nu wordt ze afgeschilderd als een dopingovertreder. Hier wordt iemand onnoemlijk veel schade berokkend. Haar loopsprookje is een nachtmerrie geworden.’’

Schokker en Jagersma willen dat de Atletiekunie ,,meer en beter voorlichting geeft over het gebruik van verboden middelen en medicijnen.’’ Ook vragen ze aandacht voor de juiste bejegening van sporters. Recreatieve sporters zouden niet onder hetzelfde dopingregime moeten vallen als professionele topsporters.

Jagersma: ,,Je kunt van amateurs niet verwachten dat ze moeten leven als beroepssporters. Deze regels zijn gemaakt ter bestrijding van de Lance Armstrongs, niet voor de simpele ziel die puur voor het plezier een rondje om de kerk loopt. In het normale strafrecht is iemand onschuldig tot het tegendeel bewezen is. In de dopingwetgeving ben je schuldig en blijf je dat, tót je erin slaagt je onschuld te bewijzen. De meeste sporters hebben geen idee van de risico’s die ze lopen.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct