Jan Dirk van der Zee, directeur amateurvoetbal van de KNVB.

Alles voor de voetballers: 'Als het niet anders kan, worden speelschema’s aangepast en/of competities ingekort'

Jan Dirk van der Zee, directeur amateurvoetbal van de KNVB. FOTO RENS HOOYENGA

Juist in tijden van crisis is het belangrijk oog en oor te hebben voor de mens achter het lidnummer. ,,Meebewegen met de hartslag’’, om met Jan Dirk van der Zee te spreken. Volgens de directeur amateurvoetbal moeten flexibiliteit en saamhorigheid het fundament vormen onder het komende seizoen.

Het glas is bij Jan Dirk van der Zee (zoon van een voormalig horeca-ondernemer in Gorredijk) altijd half vol. Nooit half leeg. Natuurlijk valt niet te ontkennen dat het zware tijden zijn. Het gaat hem aan het hart dat 1,2 miljoen voetballers in hun doen en laten worden beperkt. ,,Terwijl sport een belangrijke uitlaatklep is en het verenigingsleven voor de Nederlander zo ontzettend belangrijk.’’

Ook de financiële situatie biedt geen reden om de polonaise te lopen. ,,De crisis heeft het KNVB-amateurvoetbal 200 miljoen euro gekost. Netto.’’ Maar toch: moedig voorwaarts. ,,Ik denk niet in beperkingen en doe er niet laconiek over. Maar als iedereen zich aan de richtlijnen houdt, kunnen we samen een heel eind komen. Wij proberen zo veel mogelijk te faciliteren. Dat is er in de vijf jaar die ik nu op deze post zit wel in gekomen: denken vanuit de voetballer in plaats vanuit de bestuurder. Service verlenen, vooral niet alleen regels opleggen.’’

Dat laat onverlet dat de voetbalclubs het flink voor de kiezen krijgen. Van der Zee windt er geen doekjes om. ,,Sinds het uitbreken van de coronacrisis zijn nog geen clubs omgevallen, maar als de tweede virusgolf komt, gaat dat helaas wel gebeuren. Het water staat diverse clubs inmiddels tot aan de lippen. Hun financiële buffer is weg. Bij veel clubs valt de kantine-opbrengst terug van 40 naar pak ’m beet 10 procent. Dat hakt er flink in. Ik vind mede daarom dat de overheid voor de sport met een tweede pakket maatregelen moet komen. Opnieuw een financiële ondersteuning, maar ik denk ook aan vrijstelling van huur van accommodaties. Je moet als overheid oog hebben voor het belang van het verenigingsleven voor de maatschappij.’’

'Sinds het uitbreken van de coronacrisis zijn nog geen clubs omgevallen, maar als de tweede virusgolf komt, gaat dat helaas wel gebeuren'

Voordat de blik op het nieuwe seizoen wordt gericht, kijkt Van der Zee terug op de afgelopen zes maanden. ,,Plotsklaps lag het voetbal stil. Bij de KNVB stonden we meteen in crisisstand. Je realiseert je dat miljoenen mensen ineens zonder hun hobby, wellicht hun enige hobby, komen te zitten. Dat heeft een enorme impact. Vergeet ook niet wat dit voor de KNVB betekende. Wij zijn een groot bedrijf met 600 mensen in vaste dienst en zo’n 800 mensen op flexibele basis. Alleen al de jaaromzet van de sectie amateurvoetbal bedraagt 45 miljoen euro.’’

Van der Zee (49 jaar, sinds een week woonachtig in Oranjewoud) vertelt eerlijk dat hij in het allereerste begin dacht van doen te hebben met een storm in een glas water. ,,Ik was een tikje recalcitrant, had een beetje het idee dat het een poppenkast was. Ik weet nog dat ik met mijn vader belde. Hij vroeg me waarom we ons zo druk maakten, want ‘hier in Friesland is niks aan de hand’. Maar dat duurde kort. Je dient niet alleen te luisteren naar de overheid, maar je beseft ook dat je een enorme verantwoordelijkheid draagt. 1,2 miljoen voetballers, elk weekeinde 60.000 amateurploegen in het veld… Je wilt niet op je geweten hebben dat daar wat mee gebeurt.’’

Het stemt Van der Zee intens tevreden dat van alle KNVB-werknemers niemand ontslagen hoefde te worden. ,,Dat had ik niet durven hopen. Alle docenten, stafleden van de nationale teams en andere flexibele contracten hebben we, mede via overheidssteun, normaal kunnen doorbetalen. Onze inspanningen waren natuurlijk ook gericht op onze leden en hun fysieke en mentale gesteldheid. We wilden ze in beweging houden, daar zijn de nodige dingen voor bedacht. Tegelijkertijd moesten we besluiten nemen over de afronding van het seizoen. Wel of niet de competities hervatten? Toen bleek dat verder voetballen onmogelijk was, vreesde ik voor flink wat gezeur. Dat is enorm meegevallen.’’

Van der Zee becijfert dat de amateurtak van de KNVB 4 miljoen euro aan inkomsten is misgelopen omdat de competities niet zijn afgemaakt. ,,Als de clubs één derde van het seizoen niet kunnen voetballen, kun je ze daar geen geld voor vragen. Tevens hebben we ongeveer 1,5 miljoen aan reeds ontvangen gelden terugbetaald aan de clubs.’’

Een klasse hoger of lager

Nog voor de stekker definitief uit het afgelopen seizoen werd getrokken, waren al plannen voor de nieuwe voetbaljaargang gemaakt. ,,Omdat er geen eindstanden waren en dus geen kampioenen en degradanten, had je alle klassen exact hetzelfde kunnen laten. Maar we besloten dat clubs verzoeken, om hoger of lager ingedeeld te worden, konden indienen om zo de open plekken in te vullen. En ja, er kon ook degradatie worden aangevraagd.’’

Bij de standaardteams leidde dat landelijk tot meer dan 900 verzoeken. Stuk voor stuk werden ze in behandeling genomen. Van der Zee werkte aan een aantal mee. ,,Ik vind het fijn om die persoonlijke inbreng te leveren.’’ Zo kon het gebeuren dat hij betrokken was bij de beslissing om ONS Sneek terug te laten keren naar de hoofdklasse. ,,In eerste instantie was ik daar niet voor. Op dat niveau moeten de punten bepalend zijn, hoe zwaar het ook voor een club kan zijn. Maar na twee gesprekken met ONS-voorzitter Joan van der Veen had ik begrip voor hun argumenten. Tevens voldeden ze aan onze criteria.’’

Het doet Van der Zee (als afgevaardigde van de KNVB maakt hij deel uit van het crisisteam van sportkoepel NOC-NSF) pijn dat niet alle wensen gehonoreerd konden worden. Hij voelt het verdriet van het Leeuwarder Leovardia, dat op basis van de ingevoerde regels de felbegeerde promotie op 0,08 punt misliep. ,,Maar je móét nu eenmaal regels opstellen en je daaraan houden. Een schrijnende situatie was ook die van OSS ’20. 17 punten voorsprong in de zondagse derde divisie, maar helaas voor die club kwam er in de tweede divisie geen plek vrij. Dan houdt het op.’’

Van de teleurgestelde clubs dreigden er vier de gang naar de rechter te maken. ,,Daar hebben we brieven over ontvangen. We hebben met die clubs gesproken. We toonden begrip, maar gaven aan dat ze geen poot hadden om op te staan. Uiteindelijk is alles zonder ‘gedonder’ beëindigd. Daar ben ik trots op. We hebben alles netjes gedaan en vooral goed gecommuniceerd.’’

'We hebben alles netjes gedaan en vooral goed gecommuniceerd'

Terugkijkend op de ontwikkelingen rond het gehele voetbal, denkt Van der Zee dat het seizoen in de ere- en eerste divisie afgemaakt had kunnen worden. De overheid besliste echter in april om het voetbal tot 1 september te verbieden. ,,Duitsland had als voorbeeld kunnen dienen. Het had veel ‘ellende’ voorkomen.’’ De profclubs hebben het deels over zichzelf afgeroepen, door in de media te pleiten voor stoppen, vindt Van der Zee. ,,Die signalen zijn door de overheid opgepikt.’’ Eigenbelang telde zwaarder dan het belang van de hele bedrijfstak. ,,Profclubs moeten meer rekening met elkaar houden. Ze zouden een voorbeeld kunnen nemen aan de saamhorigheid bij de amateurs.’’

De strijd is nog lang niet gestreden, weet hij. Voor het nieuwe seizoen liggen tientallen scenario’s klaar. Alles staat of valt met de gedragingen van het coronavirus. ,,We gaan voor het volledige voetbalpakket, waarbij we de kans lopen dat we ons eraan vertillen. Maar we gaan het proberen. Clubs gaan het zwaar krijgen, dat hoef je mij niet te vertellen. Er zijn basisregels omtrent afstand houden, hygiëne, publiek. Daar moet iedereen zich aan houden. Het kan. We hebben clubs die als ‘proeftuin’ dienen. Daar zit een grote club als Rijnsburgse Boys bij, met wel 1500 leden. Daar blijkt dat het kan, maar het vraagt heel veel van alle vrijwilligers in het amateurvoetbal.’’

Desondanks de vraag uit de praktijk: kan het echt? Hoe reëel is het om als club op één zaterdag twaalf wedstrijden af te moeten werken met slechts vier, vijf kleedkamers tot je beschikking?

,,Achttien man tegelijk in één kleedkamer kan inderdaad niet’’, aldus Van der Zee. ,,Dat vereist logisch nadenken. Omkleden thuis of in gedeeltes en als er niet veilig op anderhalve meter van elkaar gedoucht kan worden, dan kan er niet gedoucht worden. De basisregels omtrent veiligheid en gezondheid dienen in acht te worden genomen. Dat zal niet overal en altijd mogelijk zijn, dat beseffen we. Als het niet kan, dan kan er niet gevoetbald worden, een andere keuze is er niet. Er ligt bij iedereen een grote verantwoordelijkheid. Spelers, vrijwilligers en publiek moeten allemaal hun steentje bijdragen en zich netjes gedragen.’’

Het verenigingsleven zal niet zo bruisend worden als anders, maar belangrijker is dat we weer proberen te sporten.

Van der Zee zag ondertussen wat er gebeurde in bijvoorbeeld Dokkum en Berltsum. Sportaccommodaties werden gesloten. ,,Als dat ook tijdens het seizoen gebeurt, is dat zorgelijk. September en oktober worden belangrijke maanden. Vanuit sportief opzicht zeg ik dat we ons als KNVB zo flexibel mogelijk opstellen. Elke wedstrijd kan uitgesteld of ‘omgedraaid’ worden. Als het niet anders kan, worden speelschema’s aangepast en/of competities ingekort. Het verenigingsleven zal niet zo bruisend worden als anders, maar belangrijker is dat we weer proberen te sporten. Hopelijk kunnen we dan na dit seizoen naar een normalere situatie toe.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct