Ongeluk op zee

Schol voelt pijn van fileermes niet meer

Ongeluk op zee

Dat een vis pijn lijdt, daar stonden ze op Urk eigenlijk nauwelijks bij stil. Toch investeerde de Ekofish Group een ton in een verdovingsinstallatie.

Op zondagavond dwalen de gedachten van Jan de Boer van de Ekofish Group al weer af naar de visgronden. Dan zit de schipper van de PD147 te bedenken waar hij ergens op die 300 kilometer lange Doggersbank de beste scholletjes kan bovenhalen. ,,Dat is een soort intuïtie'', denkt de Urker. ,,Het is niet voor niks dat steeds hetzelfde koppeltje schippers altijd de hoogste score binnenhaalt.''

Bij Wakker Dier gelden andere belangen. Na de plofkip en de kiloknallers richt de lobbygroep voor dierenwelzijn zijn pijlen op de onverdoofde slachtpartijen van de visindustrie. ,,Want ieder jaar slacht Nederland 4 miljard wilde vissen en 10 miljoen kweekvissen onverdoofd en op gruwelijke wijze'', zo schreef Wakker Dier vorig jaar in een brandbrief aan staatssecretaris Sharon Dijksma.

Al die spartelende naar lucht happende kabeljauw, schol, schelvis en haring krijgen een vlijmsscherp fileermes in hun lijf gestoken. Terwijl het hart nog klopt, trekt de visserman de ingewanden uit het beest. ,,Ik als visser heb er geen erg in'', bekent De Boer. ,,Dat zo'n vis beweegt, is normaal voor mij. Daar denk ik niet bij na.'' Evenzogoed heeft de kritiek op het visslachten ze bij Ekofish aan het denken gezet.

,,Het tij gaat helemaal keren'', voorspelt Ekofish-directeur Louwe de Boer, broer van Jan. Hij denkt dat er in de toekomst een wetswijziging aan zit te komen die de wrede fileerpraktijken verbiedt. Daarom stapte Louwe op het vliegtuig naar Noorwegen, om bij SeaSide te kijken. Dit bedrijf in Stranda produceert zogenaamde ‘stunners', machines die met lichte stroompulsen de vis verdoven. Het gros van die stunners gaat naar de grote Noorse zalmkwekerijen, maar een deel is ook te vinden aan boord van Noorse vissersschepen.

loading

De PD 147 vorige week in de haven van Harlingen. Mensen van PLUS, het MSC-keurmerk en GIJS krijgen uitleg over het nieuwe verdovingsapparaat.

'ESSENTIEEL VOOR VISVERWERKING'

Met financiële steun van de EU begon Ekofish in 2010 voorzichtig met het Noorse verdovingsprincipe te experimenteren. Bij het IMARES op Texel plaatsten onderzoekers stekkertjes op een platvis om zijn hartslag en zijn hersenactiviteit te meten. De Boer zag het met zijn eigen ogen. Toen ze een beetje elektriciteit door de vis joegen, belandde het dier in een comateuze toestand. ,,Na een minuut of 25 begon die vis weer te ontwaken.'' Het vissenhart was al die tijd door blijven pompen.

Voor de visverwerking is dat essentieel, legt de directeur uit. ,,Als die schol dood is dan stopt het hart met pompen. Dan krijg je bij het slachten dus allemaal rode bloedspatten op de filet. Maar als het hart blijft doorkloppen, dan helpt dat bij het leegbloeden.'' Zo bouwde SeaSide een machine die aan de eisen van Ekofish voldeed. Het apparaat staat nu enkele weken aan boord van de PD147.

,,Die schollen gaan klapperend de machine in en ze komen er als een plank weer uit'', vertelt schipper Jan. ,,De verwerking gaat zo veel sneller en je krijgt ook minder stresshormonen in het vlees.'' Louwe de Boer denkt niet dat de vissersvloot het voorbeeld van Ekofish snel zal volgen. ,,De visserijsector komt net uit een diep dal'', legt hij uit. ,,Dit is een gepatenteerd apparaat dat niet zomaar gekocht kan worden. De kosten zijn bovendien nogal hoog. Deze stunner kostte een ton. Misschien zou je daar een subsidie-instrument voor moeten vinden.''

De Urkers denken met hun investering een beter verkoopargument in handen te hebben. Consumenten kopen nu vooral kweekvis. ,,Terwijl de schol er op dit moment uitstekend voor staat'', zegt visserijbioloog Victor Simoncelli van het Marine Stewardship Council, het duurzame MSC-keurmerk dat Unilever en het Wereld Natuur Fonds in 1997 oprichtten.

loading

Louwe de Boer (rechts) en zijn broer Jan, die zes dagen later op zee zou omkomen.

VANGSTBEPERKINGEN

De Internationale Raad voor Onderzoek der Zee (ICES) schat dat er momenteel bijna 902 miljoen kilo van deze platvis in de Noordzee en het Skaggerak rondzwemt. Het instituut begon in 1957 met zijn metingen en trof niet eerder zoveel schol aan. ,,Dankzij de vangstbeperkingen zie je dat de visstand zich heel goed heeft hersteld'', legt Simoncelli uit. ,,Je snapt niet dat Nederlanders bijna geen schol eten. Het is heerlijk!''

Ekofish is het eerste visserijbedrijf dat met het MSC-keurmerk ging werken. ,,Dat was in beginsel vloeken in de kerk'', zegt Louwe de Boer. ,,Zeker op Urk.'' Zelf zien hij en zijn broer Jan de duurzaamheid als middel om de visserij een toekomst te bieden. ,,Wij zijn er trots op dat we visser zijn'', stelt Jan de Boer. Niet alleen diervriendelijk telt. Hun breedmazige netten woelen de zeebodem nauwelijks om, waardoor ze 50 procent op hun brandstofkosten besparen.

De gecertificeerde schol van Ekofish alleen in de schappen bij supermarktketen PLUS, als het streekproduct GIJS. ,,We verkopen geen vis in de paaitijd'', zegt retailmanager Ben van Dorp van Plus. ,,We durven het dus aan om nee te verkopen. Dat past volgens ons bij de trend dat je producten verkoopt die bij het seizoen passen.''

TEKST: JAAP HELLINGA

FOTO'S: HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

Ongeluk op zee

Afgelopen donderdag is Jan de Boer in de vroege ochtend overboord geslagen. Zijn mannen wisten hem uiteindelijk weer aan boord te krijgen, maar loading . Zes dagen voor zijn dood spraken we met de 51-jarige De Boer over zijn passie voor de duurzame zeevisserij. Samen met zijn broers dreef hij de Ekofish Group, een Urker pionier op het gebied van duurzaamheid. De familie ziet de publicatie van dit artikel, waarin Jan de Boer posthuum wordt opgevoerd, als eerbetoon aan zijn vissermanschap.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct