Een steeds groter feest op Texel

Een steeds groter feest op Texel

Een steeds groter feest op Texel

Op ons grootste Waddeneiland borrelt en gist het, pruttelt en sist het. Texelaars hebben de eigen producten en een eigen keuken ontdekt.

Schapen, die hadden ze vroeger al wel. En ook schapenvlees en schapenkaas. Maar vis? Terwijl het water het eiland omspoelt en het barst van vis en schaal- en schelpdieren zaten de Texelaars hooguit met elkaar hun ‘slippies' te eten en wat vis te roken.

,,Dan had je het wel gehad met eten uit het water”, zegt Annette van Ruitenburg. Haar kookcursus over ‘vis' kreeg ze twintig jaar geleden niet vol. Ze was toen net van de wal naar Texel verhuisd en hoopte, naast haar baan als cognitief gedragstherapeute, met kookcursussen op een leuke hobby-bijverdienste. ,,Daar was nog wel wat werk te verrichten.”

SCHAPENKAAS

Dat deed ze met verve. Vis en schaal- en schelpdieren uit de buurt staan steeds vaker op de kaart. In haar kookcursussen over de mediterrane keuken werd Parmaham steeds vaker vervangen door Texelse lamsham, en pecorino door Texelse schapenkaas. Met de jaren is het Texelse culinaire zelfbewustzijn met sprongen gegroeid, streekproducten werden herkend als bijzonder.

Annette van Ruitenburg verdiepte zich in de culinaire geschiedenis en mogelijkheden van het eiland: met haar boeken De Smaak van Texel (2007), De Smaak van de Wadden (2010) en Liever Lokaal (2014) brak ze een lans voor al het lekkers van het eiland. En toont ze zich de juiste culinaire gids – af en toe wordt ze zelfs door de plaatselijke VVV om informatie gevraagd.

loading

Annette van Ruitenburg verdiepte zich in de culinaire geschiedenis en mogelijkheden van het eiland.

Texel is misschien wel het meest ‘oneilandse' van alle Waddeneilanden. Als je vanaf Den Helder de oversteek over het Marsdiep waagt, kom je terecht in wat een polderlandschap lijkt. Links en rechts staan boerderijen en grazen schapen en koeien vredig in de weiden, die worden doorsneden door rechte wegen.

Af en toe komt het eigene naar boven. Bijvoorbeeld als de polder opklimt naar de golvende duinen, waarachter brede stranden schuilgaan. Of in het oude landschap waar het drangwater uit de duinen meanderende beekjes heeft gevormd. Dat landschap is het thuis van de schapen, waarvan er jaarlijks meer dan vijftienduizend rondgrazen op het eiland – evenveel als het aantal inwoners.

WERELDFAAM

In het voorjaar wordt dat aantal nog eens fiks uitgebreid met duizenden lammeren. En die hebben culinaire wereldfaam. ,,Ziltig lamsvlees, dat meer antioxidanten bevat dan ander lamsvlees”, zegt Van Ruitenburg. ,,Het vlees blijft roder, ook bij het bakken, is minder vet.”

Dat komt onder meer doordat ze meer bewegen dan schapen die op een dijk of in een weiland staan. Het levert in elk geval zeer smakelijk lamsvlees op dat bij diverse slagerijen te koop is.

loading

Bijvoorbeeld bij specialiteiten-slagerij Goenga in Den Hoorn. Die staat bekend om het brede assortiment Texels lamsvlees. Dit verkopen ze niet alleen in de winkel, maar in het hele land via thuisbezorging. Goenga werkt duurzaam, het lamsvlees is Slow Food- en Waddengoud-gecertificeerd.

,,Ze werken er alleen met honderddaags lamsvlees, dus niet met zuiglam. Het lam graast in de wei voordat het wordt geslacht.” Daarnaast wordt er ook veel vlees van Schotse Hooglanders verkocht. ,,Sinds twee jaar is er een eigen slachterij op het eiland, waardoor de beesten niet meer van het eiland vervoerd hoeven te worden. Dat scheelt veel stress bij de dieren.”

ZEEGROENTE

Het schaap is een driedubbeldoeldier: het levert vlees, wol en melk. Van die melk maken ze hier de lekkerste schapenkaas. Niet meer de groene kaas die werd gemaakt met mestvocht en schapenkeutels; die traditionele schapenkaas is nu verboden. De enige groene kaas die nu nog wordt gemaakt, heeft zijn kleur te danken aan de toevoeging van lamsoor, de zilte zeegroente.

Bij boerderij De Wezenspyk in Den Burg maken ze mooie rauwmelkse schapenkaas. Een andere producent van schapenkaas is boerderij De Waddel, waar de familie Bakker ooit met de productie begon omdat een van de kinderen een koemelkallergie had, maar wel kaas wilde eten. Haar kazen bereiken nu veel huishoudens van het vasteland.

loading

De Texelaars hebben van hun eiland eindelijk ook het aspect zee ontdekt. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het succes van Zilt Proefbedrijf. Op de testlocatie bij Den Hoorn wordt onder meer onderzoek gedaan naar de mogelijkheid van het verbouwen van bestaande akkerbouwgewassen op zilte grond – de zilte aardappel 'Marc' is al een hit.

Het Zilt Proefbedrijf werkt nauw samen met allerlei onderzoeksinstituten en met de Stichting Sint Donatus in het experimenteren met de teelt van zilte zeegroenten. Uit die samenwerking is onder meer de zilte zeekool voortgekomen, die nu verkocht wordt via de handelsonderneming Texel Saline.

Maar ook klassieke ‘zeegroenten' als lamsoor, zeekraal en ijskruid worden geoogst. Grote man achter al dat zilt en groen is Marc van Rijsselberghe, vader van Olympisch surfkampioen Dorian. Sinds dit jaar worden er ook rondleidingen door de stichting gegeven in de Mokbaai aan de zuidkant van het eiland.

OESTERS

Diezelfde Mokbaai is een mooi plekje om kokkels te steken. ,,Net zoals het in de buurt ook goed oesters rapen is”, vult Van Ruitenburg aan. Als particulier mag je dat zomaar zelf doen – met een maximum van 10 kilo per dag voor eigen gebruik.

Maar wil je je die moeite besparen, dan kun je je ook wenden tot De Tesselse Oesterman. Achter deze naam gaat Martin Zeeman schuil – what's in a name. Hij komt niet alleen opdraven met oesters op feesten en partijen, maar organiseert ook oestertochten met huifkar en champagne naar de oesterbanken van het eiland.

loading

,,Dat is feest, maar het wordt culinair sowieso een steeds groter feest op het eiland.” Met genoegen ziet Van Ruitenburg de nieuwe ‘streekproducten' uit de grond schieten. ,,We hebben hier al een aspergeteler, en sinds vorig jaar ook een artisjokkenkweker. En niet een paar artisjokjes, een heel veld.”

Nogal ongebruikelijk voor Nederland. Maar met de verscheidenheid aan Texels ‘terroir' moet nog veel meer mogelijk zijn. Gelukkig heeft Van Ruitenburg zelf een halve hectare om met van alles te experimenteren voor al haar culinaire avonturen.

TEKST: JACQUES HERMES

FOTO'S: PIETER DE VRIES

DRANK

Op een eiland hoort ook drank. Elk Waddeneiland, van Texel tot aan het Deense Fanø, heeft een eigen brouwerij en/of stokerij – al dan niet legaal. De Texelse Bierbrouwerij – anno 1999 – levert verschillende vaste bieren als de skuumkoppe (donker witbier), goudkoppe (blond), Wit, Eyerlander (amber), Dubbel en tripel.

Daarnaast zijn de seizoensbieren tot ver buiten het eiland bekend. De Bock is al diverse keren uitgeroepen tot best bokbier van Nederland. De brouwerij heeft een eigen proeflokaal aan de Schilderweg 214 in Oudeschild. Voor bezoektijden zie www.texels.nl

Wijnhuis Oosterend aan de Kerkstraat in Oos-terend gaat nog wat steviger aan de alcohol. Daar produceren ze een oude jenever die rijpt op eiken vaten. Elke fles bevat een blad lamsoor, dat een licht ziltige en groenige kleur afgeeft. Je kunt er natuurlijk ook een lokale kruidenbitter kopen.

loading

loading

LEKKER UIT ETEN

Texel heeft een keur aan goede restaurants. Dat is te proeven op het festival Texel Culinair, dat elk jaar in september wordt gehouden. We noemen enkele restaurants waar je goed terecht kunt.

Bij Jef is het enige restaurant op de Wadden met een Michelinster. Jef Schuur kookt modern en creatief met daar waar het kan lokale producten, maar ook met lekkernijen ‘van over de grens'. Herenstraat 34, Den Hoorn. 0222-319623. Zie ook: loading .

Hotel Brasserie Rebecca in De Waal heeft een uitstekende keuken met originele gerechten. Hogereind 39, De Waal. 0222-312745. Zie ook: loading .

Het Pakhuus in Oudeschild creëert in samenwerking met de beste viswinkel van het eiland de mooiste zeegerechten. Er staat een verrassende nieuwe chef in deze eilandklassieker. Haven 8, Oudeschild. 0222-313581. Zie ook: loading .

In restaurant De Luwte in Den Burg wordt biologisch en met lokale producten gekookt op hoog niveau. Warmoesstraat 2,Den Burg. 0222-312939. Zie ook: loading .

Vincent Eilandkeuken in Den Burg, een van de twee ‘Vincent'-zaken in Den Burg, werkt vooral met lokale producten en heeft een zeer fraaie wijnkaart. Mooi houten interieur ook. Vincent Eilandkeuken, Grensweg 386 Den Burg. 0222-322084. Zie ook: loading .

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct