#ikdoenietmeermee

LC-hoofdredacteur Sander Warmerdam. FOTO LC

Wat doe je met uitspraken van B-sterren die wel heel veel volgers hebben op sociale media? Een podium geven of geen aandacht schenken?

Je zou het bijna vergeten maar ‘vroeger’ hadden mensen ook een mening. Die uitten ze fluisterend of luidkeels bij de koffieautomaat, op het voetbalveld of bij de biljarttafel. Ook artiesten vonden wel eens iets. Dat zeiden ze dan in de kleedkamer, tegen hun manager of aan de bar na een optreden. Tegenwoordig werken sociale media als vergrootglazen van opvattingen die vroeger schouderophalend werden aangehoord. Iedereen weet hoe het werkt met een vergrootglas: als de zon er te lang op schijnt dan ontvlamt de boel.

Dat is precies wat begin van deze week gebeurde met de actie #ikdoenietmeermee. Een bonte verzameling artiesten verklaarde tabak te hebben van de coronamaatregelen en ‘wilde niet meer meedoen’. Sociale ongehoorzaamheid. Ook hier op de redactie was er uiteraard discussie over. Vertolkten de artiesten een breed gevoel van onbehagen zoals dat leeft onder de bevolking en moest de actie daarom de ruimte krijgen? Of was de oproep zo stupide dat hij vooral in de zelfbevestigende bubbel moest blijven? In de talkshows op televisie mochten Famke Louise en Tim Douwsma uitleggen waar hun onbehagen zat. De een deed dat erudieter dan de ander.

We wilden de ondoordachte actie van de BN’ers vooral in context zetten. Waarom zijn sommige mensen het zat? Wij kozen er uiteindelijk voor om het te verwerken in een artikel van gedragswetenschapper Arie Dijkstra van de Rijksuniversiteit Groningen. Dijkstra legde uit dat het niet altijd meer uit te leggen is waarom bepaalde gedragsregels gelden. En dat leidt tot verzet. Zijn oplossing is om perspectief te bieden en klinkklare of gevaarlijke onzin te weerleggen: „Mensen moeten het snappen, anders zullen ze de maatregelen niet accepteren.”

De episode herinnerde me aan een mail (‘Brandbrief!’) die ik begin augustus had gekregen van een kritische lezer. De man uit Leeuwarden wees me op een onderzoeksrapport van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) uit 2011. In opdracht van de overheid hadden onderzoekers gekeken naar de rol van de pers (tv en kranten, voornamelijk) tijdens de Mexicaanse Griep.

De pandemie van 2009 is onvergelijkbaar met COVID-19, zoveel is duidelijk. Uiteindelijk overleden 63 mensen aan de griep en de meeste mensen hadden andere onderliggende kwalen. Nu is er een veelvoud aan slachtoffers. Maar het is verhelderend en leerzaam om de analyse te lezen van hoe overheid, media en samenleving omgingen met uitbraken, doden en de vaccinatiecampagne. Niet laten meeslepen en oog hebben voor relativering. Goede lessen voor het verloop van de coronacrisis.

hoofdredactie@lc.nl