We willen helemaal niet delen, we willen hebben

‘Al jaren scheppen we op over dat de deeleconomie een ‘snel groeiend fenomeen’ is.’ FOTO SHUTTERSTOCK

Hoewel hoog wordt opgegeven van de deeleconomie, is dat nog steeds een illusie. We zijn alleen bereid iets voor het milieu te doen als we er iets voor terug krijgen.

Als consument krijgen we prikkels om zelf te verduurzamen en zo onze bijdrage te leveren aan de energietransitie of de deeleconomie. Dure woorden die door de industrie worden gebruikt, maar door ons begrepen? En in hoeverre zijn wij te bewegen om daadwerkelijk verantwoordelijkheid te nemen voor een betere wereld? Er zijn tal van goeie voorbeelden, maar nemen we deel aan de deeleconomie of de energietransitie omdat we dat écht willen of is die financiële prikkel nodig?

De deeleconomie. Het lijkt vernieuwend en hip, maar het bestaat al eeuwen. Het is oude wijn in nieuwe zakken. Wezenlijk is er niets veranderd in het systeem waarin het delen en collectief consumeren centraal staat. Die gezamenlijke creatie, productie, distributie, handel en consumptie van goederen en diensten – waar de deeleconomie voor staat – doen we al sinds mensenheugenis. Het is de basis van onze samenleving.

Te rooskleurig

Al jaren scheppen we op over dat de deeleconomie een ‘snel groeiend fenomeen’ is. Wat mij betreft is dat veel te rooskleurig en populair weergegeven; het is helemaal geen fenomeen. Er is immers niets nieuws aan en snel groeien doet-ie al helemaal niet. Integendeel. In de afgelopen decennia is de deeleconomie eerder tot een drastisch dieptepunt gezakt.

We zijn tot een individualistische en egocentrische maatschappij verworden. Zeker op dit moment waarin het ons, ondanks de coronacrisis, aan maar weinig ontbreekt. We zijn heel rijk en dan denken we dat we anderen niet nodig hebben en het allemaal alleen kunnen. We hoeven een ander niet te vragen om te delen en niemand vraagt ons te delen.

De extra energie van onze zonnepanelen zijn we best bereid te delen. En we rijden graag in zo’n elektrische Tesla. Maar wees eerlijk; is ‘duurzaam’ niet gewoon een aangenaam plausibele reden om onszelf rijker te maken?

De opbrengsten van die zonnepanelen verdwijnen rechtstreeks in onze eigen zak en die Tesla rijden we omdat we er subsidie voor krijgen. Onze huidige deeleconomie functioneert ten bate van onze hebberigheid.

Sierlijke bretels

Zonnepanelen, elektrische auto’s, we zijn apetrots dat we bijdragen aan een duurzame energieopwekking en de energietransitie. Met sierlijke bretels houden we ons een niet passende broek omhoog. Het lijkt een beetje op de Postcodeloterij. We kopen loten (we hebben geleerd dat gokken fout is) en daarmee steunen we een goed doel (en kopen ons schuldgevoel weer af). Een hele slimme strategie waar enkele beneficianten goed rijk mee zijn geworden.

Mijn stellige indruk is dat we niet meer wíllen delen. Als ik een boormachine nodig heb en deze voor de derde keer in twee jaar bij mijn buurman te leen vraag, wordt het toch wat vervelend. We bezitten liever alles zelf. De nieuwe generatie ziet gelukkig steeds meer in het delen van een auto, huis of bladblazer. Maar wees eerlijk; het levert alleen onszelf financiële voordelen op.

Noodzaak van delen inzien

We hebben een beloningsstructuur nodig om zaken te laten slagen. We kunnen eigenlijk alleen ‘delen’ als we er zelf iets (euro’s) aan overhouden. In onze individuele, zelfs hebberige samenleving, is het ‘voor-wat-hoort-wat-systeem’ koning en het ‘v00r-niks-gaat-de-zon-op-systeem’ keizer. Het voordeel is dat we het mechanisme herkennen waarmee overheden een middel in handen hebben en de beloningsstructuur kunnen inzetten bij de energietransitie.

Maar de gewenste energietransitie komt pas goed tot leven als we de noodzaak van delen weer gaan inzien. Wanneer we onze overcapaciteit aan opgewekte (zonne- en wind-)energie beschikbaar stellen voor anderen.

Niet omdat we daar iets voor krijgen, maar gewoon omdat we terug moeten naar de basis van onze samenleving: samen delen en samen leven. En dat dan het liefst op een schone planeet omdat we vanuit ons hart de aarde – schoon en leefbaar – door willen geven aan een volgende generatie

Aernoud Florijn is ondernemer in de IT-branche.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie