Waarom stemmen mensen in hemelsnaam op Trump?

‘Emoties oproepen kan Trump als de beste’. Foto: DAVID MCNEW

Waarom stemmen mensen eigenlijk op Trump. Dat is een vraag die me bezighoudt. Links of rechts, dat snap ik. Het is ieders goed recht om vanuit bepaalde morele en politieke principes voor deze of gene kant te kiezen. Maar in een democratie hoort daar wel fatsoen bij: op een respectvolle, beschaafde manier omgaan met elkaars opvattingen.

En hierin is Trump allesbehalve een goed voorbeeld. Alles wat je je kinderen verbiedt, doet hij. Hij liegt en bedriegt. Je zou niet zomaar een auto bij hem kopen. Voor de vrouwonvriendelijkheid die hem kenmerkt, zijn anderen wel in de gevangenis beland. Hij is onfatsoenlijk en maakt iedereen uit voor rotte vis als die het niet met hem eens is.

Hij is een notoire narcist. Alles draait om hemzelf. Hij vindt zichzelf de beste en doet zijn best anderen hiervan te overtuigen. Maar een narcist doet zich groter voor dan hij is. Dus zoekt hij constant bevestiging.

Eigenlijk komt dit voort uit onzekerheid. Daarom kan hij geen kritiek verdragen, want dat is funest voor zijn zelfbeeld. Het is alles of niks: zero-sum. Dat is zijn verdediging. Als je niet voor hem bent, ben je tegen. Daarom gaat hij niet in op argumenten, want dan kan de ander gelijk krijgen. Omdat hij wil winnen, speelt hij op de man en maakt die verdacht: die ander deugt niet of het ligt aan een complot. Zo blijft hij zelf onschuldig.

Gekke 'logica'

Onpartijdigheid bestaat niet voor Trump. Zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten. Hij denkt dat iedereen ergens belang in heeft, want zo is hij zelf ook. Media zijn niet onafhankelijk en rechters evenmin. Tenzij het hem uitkomt. Zo krijgt je de gekke ‘logica’ dat verkiezingen eerlijk verlopen als hij wint en frauduleus als hij verliest. Bij deze verkiezingen dekte hij zich al bij voorbaat in: als ik verlies, deugt het niet.

Dus waarom stemmen op zo’n zelfingenomen persoon. Zijn zijn stemmers dan allemaal gek, oneerlijk en onfatsoenlijk? Er zitten vast wel een paar tussen, maar om 70 miljoen mensen daarvan te betichten gaat me te ver.

Mensen stemmen vaak op grond van emotie en eigenbelang. Emoties oproepen kan Trump als de beste. Hij schept verdeeldheid door de andere partij zwart te maken. Daar wil je niet bij horen. Biden en Harris schildert hij af als socialisten (dan zou Rutte communistisch zijn). Bepaalde groepen wordt dan schrik aangejaagd. Het is net Ajax-Feyenoord. Dat zijn twee kampen waarvan de een niet makkelijk overloopt naar het andere.

Weerklank

Die stemmingmakerij en verdeeldheid worden versterkt door de social media. Die vergroten en versterken bepaalde gevoelens. Onware beweringen werden vroeger wel eens geuit binnenshuis of in een kroeg, maar die krijgen nu ineens wereldwijd weerklank, zodat ze uitvergroot worden in plaats van weerlegd. Je zit als het ware in een bunker met gelijkgezinden. Andere geluiden hoor je niet meer.

Met de leuzen als make America great again of America first doet Trump zowel een beroep op het gevoel van patriottisme als op belangen. Bedrijven waarvan producten internationaal niet meer kunnen concurreren. Arbeiders die hun baan willen behouden.

Christenen

En last but not least : zijn aanhang bestaat voor het grootste deel uit christenen. In de VS (330 miljoen inwoners) is grofweg tweederde christelijk en de helft daarvan is evangelical. Deze groep heeft conservatieve opvattingen over zaken als abortus en homohuwelijk die goed aansluiten bij de Republikeinse Partij. Ongeveer driekwart van die evangelischen stemt op Trump. Die mag dan niet zo heilig zijn, hij komt in hun ogen wel op voor de christelijke waarden en dan heiligt het doel de middelen blijkbaar (volgens mij was Jezus principiëler hierin).

Dus ze gebruiken elkaar. Evangelicals, arbeiders, bedrijven, mensen die geen bemoeienis van de overheid willen, denken dat Trump de verlossing brengt. En Trump probeert hen voor zich te winnen, niet om Amercia great te maken, maar om zichzelf groot te maken. Dat dat nu niet is gelukt, is natuurlijk niet zíjn schuld.

Philippus van der Meulen, redacteur Leeuwarder Courant