De beoogde route van de Lelylijn.

Verblindende pegels

De beoogde route van de Lelylijn.

Het leek wel een scène uit de vermaarde  Rundfunk -aflevering waarin leraar Duits ‘meneer Heinrich’ zijn klas vertelt dat hij de toets heeft nagekeken. ,,Lieve, lieve klas. Ik heb geweldig nieuws. Jullie hebben allemaal een voldoende (…).’’ Hij kijkt in zijn papieren en vervolgt: ,,Of nee…, toch niet. De hele klas heeft een onvoldoende... Allemaal on-vol-doende.’’

Vrijdag was er nog jubel en juich over de kansen voor de Lelylijn, de nieuwe spoorlijn van Lelystad naar Groningen via Heerenveen. Op een bijeenkomst in Sneek hoorden noordelijke werkgevers inframinister Cora van Nieuwenhuizen bemoedigende woorden spreken over ontwikkelingen die de nieuwe treinverbinding logisch kunnen maken. Zoals thuiswerken en het vollopen van Zwolle. 

Een toezegging deed de bewindsvrouw niet. Toch zag directeur Ton Schroor van werkgeversorganisatie VNO-NCW MKB Noord, die de lobby voor de Lelylijn trekt, groene lichtjes flikkeren. Opgetogen concludeerde hij dat de minister positiever over de nieuwe spoorlijn was dan ze ooit in de Tweede Kamer was geweest. 

Maandag was de hoerastemming alweer voorbij, de dag waarop doel en werking van het nieuwe Nationaal Groeifonds bekend werden. Op dat fonds had de Lely-lobby zijn zinnen gezet. Er zitten tientallen miljarden minder in dan gedacht en het subpotje voor infrastructuur is slechts 7 miljard euro groot. Uit te smeren over vijf jaar, in concurrentie met andere projecten. In zijn eentje zou de Lelylijn bijna de hele infrataartpunt nodig hebben. 

Dat gaat hem niet worden, was de terechte bestuurlijke conclusie.

En gelukkig maar. Het plan voor de Lelylijn is onvoldragen. Een overhaaste financiering zou een majeur feit gecreëerd hebben dat de broodnodige maatschappelijke discussie zou hebben vertroebeld. 

De Lelylijn lijkt over vervoer te gaan, maar gaat over veel meer. Achterliggende doelen zijn een beter (economisch) vestigingsklimaat en versterking van het toerisme. Met een nieuw spoor alleen worden die doelen niet bereikt, liet een recente studie zien; daarvoor is verstedelijking nodig. De onderzoekers opperen de bouw van 100.000 nieuwe woningen. Lees: 230.000 extra mensen. Wat een infraproject lijkt, is in luttele stappen een bevolkingspolitiek project geworden.

Heerenveen zou ruim moeten verdubbelen naar 90.000 inwoners, Drachten zou er 34.000 mensen bij moeten nemen. De eerste plaats kan rekenen op een nieuw station, de tweede zit nadrukkelijk op de reservebank (‘mogelijk station’). Eindpunt Groningen zou de omvang van Utrecht bereiken.

Opvallend en tot dusver onderbelicht zijn de stevige bedenkingen die de onderzoekers hebben bij de mate waarin de verstedelijking in Noord-Nederland maakbaar is. De dringende adviezen luiden hier: werk scenario’s uit en onderzoek de wenselijkheid, ga in gesprek met de bevolking.

Bij zulke ingrijpende veranderingen in het landschap, de bevolkingsopbouw en plaatselijke culturen is dat niet te veel gevraagd. Ga de discussies aan, met open blik, niet verblind door een plotselinge pegelregen.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct