Van rookverbod naar stookverbod

'Houtstook lijkt zich aan de gebruikelijke publieke richtingenstrijd te onttrekken.' FOTO SHUTTERSTOCK

Wat zou het voor de gezondheid een zegen zijn als we over een aantal jaren op dezelfde manier aan de houtkachel terugdenken als nu aan het roken.

Weinig, zo weet ik uit eigen ervaring, is voor een herstellend Covid-patiënt zo belangrijk als schone lucht. De ene dag stap je, net terug uit het ziekenhuis, vol goede moed naar buiten om wandelend je beschadigde longen een oppepper te geven; een dag later vlucht je na korte tijd weer naar binnen om in arren moede op de hometrainer de rek in je longen nog iets te vergroten. Dit laatste omdat buiten wandelen in verband met de alom aanwezige houtrook hoogst onverstandig is.

Het stoken van hout en pellets is momenteel volop in discussie. Door houtrook vrijgekomen fijnstof en ultrafijnstof veroorzaakt al enige tijd meer luchtverontreiniging dan het verkeer en schijnt onder meer verantwoordelijk te zijn voor 37 procent van alle te klein en te vroeg geboren kinderen. ,,Ze hebben onderontwikkelde longen en hersenen met meer kans op leer- en gedragsproblemen zoals ADHD’’, schreef Inge Everhardus, arts maatschappij en gezondheid, maandag in NRC Handelsblad .

Rebels imago

Politiek gesproken lijkt houtstook zich aan de gebruikelijke politieke richtingenstrijd te onttrekken. Rechts Nederland heeft tot voor kort nooit veel interesse gehad voor het milieu. Voor de gemiddelde VVD-stemmer woog zijn welvaart zwaarder dan de schone lucht voor luchtweg-patiënten en anderen die ademend door het leven gaan.

Een goed milieubeleid staat bij links Nederland een stuk hoger aangeschreven. Maar het gekke is dat – als het om hout- en pelletkachels gaat – het linkse deel der natie misschien nog wel meer schade aanricht dan het rechtse.

Een houtkachel heeft een enigszins rebels imago: lekker individualistisch, niet langer afhankelijk van de grote energiemaatschappijen. Bovendien geeft het ,,zo’n heerlijke warmte’’ en schijnt niets zo lekker te zijn als een uurtje met je rug tegen een speksteenkachel zitten. Ik woon zelf in een klein dorp met een tamelijk links-artistiek imago: er zijn weinig nederzettingen in Friesland met zoveel hout- en pelletkachels per vierkante meter.

Te vroeg voor verbod

Het is nog maar kort geleden dat roken op kantoor, in de bedrijfskantine en de horeca als volstrekt normaal gold. Nu is het roken op al die plekken verboden en is er vrijwel niemand die zich daar nog druk over maakt. Wat zou het, voor de gezondheid van pasgeborenen en andere Nederlanders, een zegen zijn als we over een aantal jaren op dezelfde manier aan de houtkachel terugdenken als nu aan het roken.

Voor een algeheel verbod op houtstook, zoals met het roken in de openbare ruimte, is het momenteel waarschijnlijk nog te vroeg. Politieke wil is een plantje dat langzaam groeit. Maar voor het zover is, zou alvast wel een aanvang kunnen worden gemaakt met een paar stevige campagnes om stokers tot minderen aan te zetten.

Buurmans gezondheid

Een probleem is natuurlijk wel dat een houtstoker, in tegenstelling tot een roker, zelf nauwelijks belang heeft bij ander gedrag. Tegen een roker kun je zeggen: jij brengt je mee-rokende familie in gevaar, maar niemand die zoveel kankerverwekkende stoffen binnenkrijgt als jijzelf. Stoppen is eigenbelang. Een houtstoker ondervindt zelf geen greintje last, de enigen wier gezondheid hij bedreigt zijn zijn buren en dorpsgenoten. En buurmans gezondheid is niet een argument waar iedereen gevoelig voor is.

Zolang houtstoken nog niet verboden is en de serieuze campagnes nog van de grond moeten komen, kan – zomaar een suggestie – een vergunningstelsel misschien soelaas bieden. Bind het gebruik van hout- en pelletkachels aan vergunningen en maak het stoken op hout daarmee tien keer zo duur als op gas.

En de energietransitie dan? Rek die met de koop van extra gas uit Noorwegen en desnoods Rusland gewoon een paar jaar op. Vijf jaar extra op gas stoken in plaats van op hout en pellets betekent een enorme milieuwinst.

Sietse de Vries is oud-redacteur en tegenwoordig medewerker van de cultuurredactie van de Leeuwarder Courant .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie