Te gast: Boeren in de ban van extreemrechts

In het verleden ontstonden door het markt- en prijsbeleid in Europa grote overschotten, zoals de zogenaamde boterberg. Foto: ANP

‘Boeren in ban van extreemrechts.’ Hieraan moest ik denken toen de twee populistische partijen wel heel veel podium kregen van de boeren. Het is best te begrijpen dat bij een demonstratie figuren het woord krijgen die gebruik maken van de frustratie van de boeren.

De onzekerheid over het overheidsbeleid ten aanzien van het inkomensbestaan, maar ook de expansiedrift van de boer wekt wrevel op. Toch is misschien enige zelfreflectie wel nodig.

Na twee wereldoorlogen, mede de oorzaak van landbouwcrisissen (dumping graan uit de VS en slechte verdeling van welvaart), koos men na 1945 voor een ander landbouwbeleid.

Om voedselproblemen in de toekomst te voorkomen, werd het vrijemarktprincipe vaarwel gezegd. De overheid voerde een markt- en prijsbeleid in. Dit beleid was zo succesvol dat er in de jaren zestig van de vorige eeuw enorme overschotten ontstonden. Deze werden op de wereldmarkt gedumpt.

Dit vroeg om een ander beleid. Terug naar de vrije markt zodat de prijs de hoeveelheid product ging bepalen of de invoering van een quotasysteem. Er ontstond een felle strijd tussen jonge boeren en landbouworganisaties.

Deze strijd ontaardde in artikelen in de krant met koppen als: ‘Jonge boeren in de ban van het communisme’. De organisaties wilden wel de voordelen van de vrije markt (expansiedrift en intensivering) maar eisten daarnaast van de overheid een goed prijsbeleid. Dit stond haaks op elkaar.

Toch werd in 1984 in de Europese Unie de quotering ingevoerd, dit tot grote frustratie van de boerenorganisaties in Nederland. Men wou niet eens meedenken over het beleid, hoe de invoering van het systeem in ons land moest plaatsvinden.

Uiteindelijk liet men dit over aan de zuivelindustrie. Gevolg was de invoering van het vrijste systeem in Europa van vrijkomende quota. Dus: handel van rechten zonder grond en daardoor de oorzaak van hoge quotaprijzen in Nederland.

Deze intensivering van het grondgebruik was weer oorzaak van allerlei milieumaatregelen. Dankzij de quotering was Brussel in staat om voor de Europese Unie een markt- en prijsbeleid te handhaven. Toch was de druk van het vrijemarktdenken zo groot dat na dertig jaar het systeem werd afgeschaft.

Het gejuich hierover in 2015 was echter van korte duur. Na een halfjaar vrijheid was er een fosfaatquotasysteem. Deze wisseling van allerlei beleidsmaatregelen geeft bij boeren veel frustraties.

Ik denk dat het beter was geweest dat wij als boeren al bij de overschotten eind jaren zestig van de vorige eeuw een visie hadden ontwikkeld over de toekomst van het landbouwbeleid voor langere termijn. Meer gestuurd beleid of aan de markt overlaten. Hoe dan ook, populisten springen graag voor boeren op een tractor.

Koudum

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie