Het opruimen van de troep nam vele maanden in beslag. Foto ANP

Systeemverdwazing

Het opruimen van de troep nam vele maanden in beslag. Foto ANP ANP

Veertig jaar geleden spoelde er voor het eerst een container aan op het strand van Vlieland. Jutter Dirk Bruin was er in de vroege ochtend van 16 januari als eerste bij.

Hij vond zakken met toffees, tuttifrutti en bloem, blikjes tomatenpuree en busjes met kruiden van McCormick, afkomstig van de American Archer.

Dit weekeinde memoreerde hij de gebeurtenis op de fotosite Flickr, drie dagen nadat het Openbaar Ministerie bekendmaakte dat de kapitein van de MSC Zoe niet vervolgd wordt. Tussen het containerverlies van de MSC Zoe en dat van de American Archer zaten 38 jaren die gekenmerkt zijn door immense schaalvergroting. De Archer kon 686 containers meenemen, vertelt Bruin, de Zoe 19.224; 28 keer zo veel.

De enorme omvang van de MSC Zoe (400 meter lang) heeft een voorname rol gespeeld in het containerongeluk. Urenlang vernam de gezagvoerder domweg niets van de ramp die zich op zijn reuzenschip voltrok. Pas toen er al 342 containers overboord waren, kreeg hij het in de gaten.

Strafrechtelijk valt hem niets te verwijten, constateert het Openbaar Ministerie na twee jaar onderzoek. De containers waren volgens de regelen der kunst geladen en gezekerd, het gedrag op de brug was professioneel, de keuze voor de ondiepe route was te billijken.

Dat was het dus? De uitkomst is onbevredigend. Dat de kapitein gevrijwaard is, is niet het probleem. Het zij hem gegund. Volgens het gezaghebbende maritieme blog G-Captain dragen kapiteins van containerreuzen een last die niet te dragen is. De giganten worden gemanaged door complexe systemen die het menselijke bevattingsvermogen te boven gaan.

'Al gaat het fout, het systeem klopt'

Onbevredigend is ook de roep van Duitse en Nederlandse politici en natuurminnaars om grote containerschepen verder uit de kust te dwingen. Dan spoelt de troep tenminste niet in het Waddengebied aan, is het idee.

Kennelijk deert het minder dat de rotzooi dan met de zeestromen richting Noorwegen, IJsland of Groenland gaat. Of op de zeebodem blijft liggen, zodat vissers er tot in lengte van jaren ongemak van hebben. Van de Zoe-meuk is tenminste nog 75 procent opgeruimd. Het verleggen van de route lost het achterliggende probleem niet op, dat van systemen die de mens de baas zijn..

Geen greep meer hebben op de wereld om je heen, dat is de pijn van deze tijd. Aan de zijlijn staan. Te horen krijgen: al gaat het fout, het systeem klopt.

In eigen land zijn de toeslagenaffaire, het stikstofdossier en de afhandeling van de Groningse aardbevingsschade huiveringwekkende voorbeelden van systeemverdwazing. Internationaal maken sinistere algoritmes van techreuzen en wereldomspannende logistiek de mens tot mentale dwerg.

Machteloosheid is niet per se het voorland. Strengere anti-trustwetten, een hogere winstbelasting naarmate de omvang oploopt, valsspelers uitsluiten en decentraliseren waar mogelijk zijn de aangewezen instrumenten.

Laat er af en toe eens een container aanspoelen, dat hoeft geen ramp te zijn. Dirk Bruin had er lang plezier van in zijn keuken. Maar 342, daar moet een samenleving zich tegen wapenen.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Commentaar
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct