De uitslag van de verkiezingen legt duidelijk de verschillende snelheden van het hedendaagse Nederland bloot. Het midden klontert samen, de rest fragmenteert. De ene helft van het land kiest, als we afgaan op de eerste uitslagen, voor stabiliteit en doorzetten van de koers die is ingezet onder Rutte III. De andere helft van het land is op drift en vlucht in idealen of protest.

Het is knap om te zien hoe behendig Mark Rutte zijn partij de afgelopen maanden door de verkiezingen loodste. In zekere zin had zijn VVD maar één heldere opdracht: vertrouwen uitstralen en de premiersbonus van de coronacrisis opstrijken. Dat is gelukt. Andere partijen hebben hun best gedaan om de toeslagenaffaire op het bordje van Rutte te schuiven.

Het is opmerkelijk om te zien hoe weinig de structurele misstanden van de overheid de kiezer konden schelen. Schouderophalend vertrapten ze de gevoelens van de gedupeerden. De partijen van de aanjagers van de affaire, het CDA van Pieter Omtzigt en de SP van Renske Leijten verloren allebei dik.

De VVD mag het voortouw nemen voor de bouw van Ruttes wens: een stabiel motorblok

Achter de grote partijen versplintert de Tweede Kamer verder. Links droomde over een breed front, maar heeft geen aansprekend verhaal meer. Dat het GroenLinks zelfs niet lukt om winst te boeken in verkiezingen die over het klimaat zouden moeten gaan is veelzeggend. De magie van Klaver is uitgewerkt.

Het succes van de Partij voor de Dieren heeft laten zien dat de kiezer graag vlucht in one-issuepartijen, of het nu gaat over Europa, boeren, ouderen of minderheden. Daarnaast is er een groep Nederlanders die de tijd het liefst stil zet. Maar ook die rechterkant wist niet echt door te breken, ondanks het goede resultaat van Forum voor Democratie en JA21.

Vanmiddag om 14.00 uur ontvangt Kamervoorzitter Khadija Arib de gekozen lijsttrekkers. Samen zullen ze bespreken wie de verkenner moet worden. De VVD mag het voortouw nemen voor de bouw van Ruttes wens: een stabiel motorblok. Het CDA is een logische coalitiepartner maar past bescheidenheid na de afstraffing van lijsttrekker Wopke Hoekstra. Het mag duidelijk zijn dat het D66 van grote winnaar Sigrid Kaag flinke eisen kan stellen in de formatiebesprekingen.

Achter de schermen zal het knetteren bij de discussies over de landbouw

Op een aantal dossiers zijn er flinke verschillen tussen de VVD en D66. Kaag wil inzetten op schone vormen van energie en kolencentrales sluiten. Rutte wil ruimte geven aan kernenergie en gas blijven importeren. De VVD wil het aantal vluchtelingen desnoods naar nul brengen, D66 wil dat quotum juist vergroten.

Achter de schermen zal het knetteren bij de discussies over de landbouw. De VVD wil innovatie inzetten om de uitstoot van stikstof terug te brengen, D66 heeft campagne gevoerd met het halveren van de veestapel en zal dit willen verzilveren. Een eventuele voordracht van Tjeerd de Groot als minister van Landbouw zal moeilijk liggen bij het CDA.

Mark Rutte heeft gezegd dat hij hoopt op een vlotte formatie. Hij zal merken dat in een gefragmenteerd land niets eenvoudig is.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar commentaar@lc.nl .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Commentaar
Verkiezingen
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct