Roller Coaster heeft Bohemian Rhapsody verslagen. Maar met hoeveel stemmen?

‘Danny Vera reageerde gelukkig nuchter als altijd.’ FOTO BRUNO PRESS/HEUKERS MEDIA

De nummer 1-positie van Danny Vera in de Top 2000 haalde het NOS Journaal . Waarom wil Radio 2 de cijfers achter de lijst eigenlijk geheim houden?

Troonsafstand! Een machtswisseling. Het van de eerste plaats verdrijven van Queens Bohemian Rhapsody door Roller Coaster van Danny Vera was bijna even groot nieuws als de slepende brexitonderhandelingen of de dagelijkse coronacijfers. Of Vera wel wist dat hij geschiedenis had geschreven, werd hem na zijn uitverkiezing gevraagd. De muzikant reageerde gelukkig nuchter als altijd.

Niettemin moet NPO Radio 2 zich in de handen hebben gewreven bij het rumoer rond het ‘nieuwe’ beste nummer aller tijden. De items op televisie – Vera haalde zelfs het NOS Journaal – waren geweldige publiciteit voor de Top 2000 in dit jaar waarin we thuis de decemberdagen doorploegen en snakken naar een vrolijk evenement. Wie en passant niet meekreeg dat de lijst dit jaar extra vroeg – al om middernacht op eerste kerstdag! – begon, moest welhaast een bewuste nieuwsmijder zijn.

De mediadominantie leverde – voorspelbaar – scheve gezichten op bij rivaliserende radiozenders, die vrijwel allemaal ook een lijst met beste liedjes ooit serveren in de donkere maanden van het jaar. Op Veronica, waar Vera op nummer 23 in de Top 1000 Allertijden eindigde, werd openlijk gespeculeerd. Hoe kon Vera zo’n groot verschil met Queen (bij Veronica wél nummer 1) in het lijstje van de concurrent hebben overbrugd? Was dat wel te vertrouwen?

Verkiezingsfraude

De suggestie van vals spel had uiteraard net zoveel feitelijk fundament als Trumps gekakel over verkiezingsfraude. En gelukkig: de erven Freddie Mercury zullen zich vermoedelijk niet snel voor een tuincentrum posteren om op hoge toon een ‘recount’ te eisen.

Maar twijfel blijft lastig weerlegbaar als er geen tabelletje met stemaantallen beschikbaar is. Met hoeveel stemmen versloeg Roller Coaster Bohemian Rhapsody ? Het is net zo mysterieus als de omvang van het aantal stemmen of de kiesdrempel die genomen moet worden om een plekje in de lijst te veroveren.

De NPO houdt rondom de Top 2000 allerhande cijfers bij. Zo weten we in welke leeftijdscategorieën zich de meeste fans van Hotel California bevinden en is voor elke gemeente een eigen Top 10 uit te draaien. Zelfs onze mening over het vuurwerkverbod is via de enquête op het stembiljet te koppelen aan onze muzieksmaak.

De argumentatie van de NPO om, behalve die stortvloed aan subklassementjes, geen absolute getallen bekend te maken is even rechtlijnig als betwistbaar: de organisatie vindt dat cijfers de aandacht afleiden van waar het in de Top 2000 over moet gaan: de liedjes.

Dat laatste bestrijdt uiteraard helemaal niemand. Maar het is lastig voorstelbaar dat de wetenschap dat er, pak ’m beet, 300.000 stemmen op Roller Coaster binnenkwamen, iets zou afdoen aan de beleving van het, inderdaad, prachtige nummer.

Om de eigen redenering kracht bij te zetten, stopte de radiozender enkele jaren geleden ook met het openbaren van het aantal uitgebrachte stemmen. Dat getal was in de beginjaren van de lijst nog goed ter legitimering van het klassement. Later kregen de persberichten een element van prestige. Zo werd in 2014 triomfantelijk melding gemaakt van maar liefst 3,8 miljoen uitgebrachte stemmen.

Eén keer verhaspelde Het Parool dat tot de vermelding dat er ‘3,8 miljoen keer’ was gestemd. Binnen een dag waren er twee boze mailtjes van concurrerende radiozenders: ‘Het aantal stemmen is iets anders dan het aantal stemmers!’

Immers: Radio 2 liet z’n luisteraars op 20 – en inmiddels zelfs 35 liedjes – stemmen. Elke plaat werd als één stem gerekend. Het aantal ingediende formulieren – alle stemkeuzes gebruiken is niet verplicht – bleef altijd geheim.

Pink Floyd

Zo is de situatie nog altijd. En dat is behalve een gemiste kans ten behoeve van de transparantie ook jammer voor de lijstjesfreak die graag trends analyseert. Extra getallen om uit te pluizen (‘Waarom verloor Pink Floyd procentueel, terwijl Stef Bos won?’) vergroten het plezier van de lijst alleen maar.

En die lol is, laat ik er duidelijk over zijn, al hartstikke groot. De Top 2000 is en blijft een fascinerende cocktail van werkelijke schoonheid, opgepoetste lelijkheid, sentiment, nostalgie en alles daartussenin. Ik verheug me jaarlijks op de radiomarathon, op de tv-show-A-GoGo en zette – toen online terugluisteren nog niet bestond – zelfs een paar keer mijn wekker om mijn favoriete liedje live te horen.

Kortom: ik ben fan en zie de aantrekkingskracht van de lijst met meer transparantie alleen maar groeien.

Stefan Raatgever is popjournalist voor Het Parool en volgt de Top 2000 jaar in jaar uit op de voet.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Opinie
Top 2000