Ingetogen vierde Leeuwarden deze week de bevrijding van de Duitse bezetter, 76 jaar geleden. Corona verhindert het grootse eerbetoon dat de overlevende helden van de Tweede Wereldoorlog verdienen.

Good old Don White (96) liet vanuit Canada weten dat hij teleurgesteld is dat hij voor het tweede jaar op rij niet aanwezig kon zijn bij de herdenking. Zijn optimisme is echter onbreekbaar: „Ik ben er dit jaar niet persoonlijk bij, maar wel in de geest. Blijf veilig en gezond tot ik weer terug kan komen.”

Ook het traditionele bevrijdingsdefilé kan dit jaar weer niet doorgaan. Het comité Wageningen 45 had samen met het Veteranen Instituut een alternatief bedacht. Alle nog levende veteranen die op Nederlands grondgebied hebben gevochten krijgen allemaal bloemen en een brief van een middelbare scholier die zich liet inspireren door de moed van de strijders. Het aantal van hen is veelzeggend. Er zijn nog 680 levende veteranen en daarvan wonen er 288 in Nederland.

De soldaten sterven, de herinneringen vervagen en de verhalen drogen langzaam op. Bij afwezigheid van de veteranen is het aan de bevolking om de Tweede Wereldoorlog te blijven benoemen, bevragen en onderzoeken. Er is een groot aantal Friese initiatieven die dat doen, in het jubileumjaar 75+1. De oorlog moet zichtbaar blijven in de samenleving om ervan te leren.

Naast de uitdunnende veteranen is er nog een groep die niet vergeten mag worden

Een project dat die zichtbaarheid letterlijk neemt is bijvoorbeeld het initiatief in Morra en Lioessens. Daar komen in de aanloop naar 4 mei objecten te staan die herinneren aan plekken waar verzetsmensen of onderduikers hebben gezeten. Stichting De Verhalen initieert veel van de projecten die de aandacht trekken, samen met Omrop Fryslân, het Friesch Dagblad , de Leeuwarder Courant en Tresoar.

Op veertien plekken in de provincie kunnen mensen oog in oog komen te staan met levensgrote portretten van onderduikkinderen. Kinderen van groep 7/8 in de hele provincie krijgen gastlessen van mensen die als kind ondergedoken hebben gezeten. Er is een podcastserie waarin Joodse onderduikkinderen worden geportretteerd. Het zijn aangrijpende verhalen over identiteit en hechting.

Naast de uitdunnende veteranen is er nog een groep die niet vergeten mag worden. Dat zijn de mensen die zich met risico voor gezin en eigen leven hebben ingezet om anderen te redden, door onderduikers in huis te nemen of illegaal berichten te bezorgen.

Truus Wijsmuller was zo’n verzetsvrouw van wie iedereen het verhaal zou moeten kennen. Ze redde de levens van 10.000 Joodse kinderen via transporten. Op Netflix is een documentaire te zien over haar gevaarlijke werk. In Sneon en snein vertelt Sue Smeding uit Harlingen dat ze er niet geweest zou zijn zonder de moed van Truus. Sterker, onze samenleving was niet dezelfde geweest zonder de moed van Truus en Don. We zijn het aan hen verplicht om de verhalen te blijven vertellen.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar commentaar@lc.nl .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Commentaar
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct