Jacob Haagsma.

Paranoïde

Jacob Haagsma. FOTO ANNET EVELEENS

Kwikzilveren gitaarnoten spatten in het rond. Een basgitaar kiest zijn eigen weg over een bijna vlinderachtig huppelende groove, en daar klateren jazzy pianonoten tussendoor. Een kwetsbare stem zingt over vergezichten vol kleur, vervlogen zomers, ervaringen uit het onderbewustzijn of de kosmos.

Al die verschillende partijen lijken soms rakelings langs elkaar te schieten om vervolgens harmonieus samen te komen. Het lijkt wel de manier waarop de gedachten en gevoelens door de hersenpan van een mens manoeuvreren: compleet redeloos soms, maar uiteindelijk met een bezield verband. Het is de soundtrack van de binnenkant van mijn hoofd. Alleen al daarom mag de muziek van Grateful Dead om mij psychedelisch heten. Over drugs praten we niet eens. Trouwens, het bekendste Grateful Dead-nummer daarover heet Truckin’ en gaat erover dat band en entourage in New Orleans werden opgepakt wegens drugsbezit.

Acht jaar na mijn verhuizing vond ik eindelijk de verhuisdoos terug waarin al die tijd mijn verzameling Grateful Dead-live-cd’s verstopt zat. Ik heb er enkele tientallen, nog maar een fractie van de honderden die er in omloop zijn. Grateful Dead live, daar gaat het om. Hun platen waren vaak maar zozo, maar de manier waarop ze die nummers op de planken tot leven brachten, soms uitgerekt tot kosmische proporties en haast telepathische improvisaties..... Zweven.

Een van de beroemdste optredens van de band is dat van 27 augustus 1972 in Veneta, Oregon. Het was een benefiet voor het noodlijdende zuivelbedrijf van de broer van Ken Kesey, ja die, de schrijver van One Flew Over The Cuckoo’s Nest en voortrekker van de psychedelische beweging (inclusief lsd-slikkerij) aan de Amerikaanse Westkust, jaren zestig.

De beelden van de band aan het musiceren, collectief trippen met op zijn minst die noten als drug, zijn onbetaalbaar

Er is een film van, Sunshine Daydream : kraakheldere beelden waarop je ziet hoe het podium wordt opgebouwd en sfeerbeelden van het concert zelf. Die opbouw, dat ging in de brandende hitte met ijzeren discipline. Ik denk aan de manier waarop de hele Amish-gemeenschap komt helpen bij de bouw van je nieuwe schuur. En community , gemeenschap, mienskip : het zijn kernwaarden in de Grateful Dead-mythologie.

De beelden van de band aan het musiceren, collectief trippen met op zijn minst die noten als drug, zijn onbetaalbaar. Maar nog mooier is het inkijkje in de festivalcultuur anno 1972. Het was bloedheet, wat het relatief grote aantal poedelnaakt ronddansende mensen verklaart. Nogal een verschil met hoe het er op festivals in de 21ste eeuw aan toe gaat – alleen op Psy-Fi (dat psychedelische festival, vast niet helemaal toevallig) zie je soms mensen in die staat van ontkleding.

Maar dat is niet waarom ik zo ontroerd raak bij deze beelden. Ik zie een band fantastisch spelen, op hoog volume. En ik zie mensen heerlijk uit hun dak gaan: dansend, vrijend, een collectieve ervaring belevend, even meer zijn dan dat miezerige individu, dat eenzame ego. En ik denk: dat kan nu dus niet, dat mag niet. En daar laat ik, als er toch niemand kijkt, even een traantje om. Het maakt deze beelden van onbekommerd gemeenschappelijk plezier eigenlijk hoogst subversief. De tegencultuur van toen krijgt ineens een actuele waarde.

De dag nadat ik dit juweeltje op YouTube aantref, probeer ik ‘m weer te vinden. Maar niks. Eraf gehaald, net nadat ik er zulke inzichten van heb opgedaan.

Ik word er zwaar paranoïde van.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct