Opinie: Frysk én allochtone talen op agenda Leeuwarden

Niet alleen het Fries, ook allochtone talen moeten voor de gemeente een thema zijn voor de Agenda Leeuwarden-Fryslân 2028.

Morgen behandelt de gemeenteraad van Leeuwarden de taalnota ‘Frysk. Dúdlik yn byld’, die is opgesteld naar aanleiding van de gemeentelijke herindeling. De nota geeft een duidelijk beeld van wat de gemeente Leeuwarden - die sinds de herindeling zeventien dorpen telt - momenteel doet voor het Fries in de culturele sector en in het gemeentehuis zelf.

Helaas wordt in de nota niet vermeld wat de inwoners van de gemeente graag met het Fries zouden willen en van het gemeentebestuur verwachten. Meer dan een kwart van de inwoners (28.9 procent, dus geen kleine minderheid!) heeft Fries als eerste taal. Uit het recente onderzoek ‘Taal yn Fryslân, de folgjende generaasje’ (2018) blijkt dat bijna de helft van de inwoners van de stad Leeuwarden goed Fries kan spreken en lezen; een kwart voelt zich Fries en een derde spreekt solidariteit uit met het Fries.

Voldoende reden om een actief Friese-taalbeleid te voeren met gepaste aanpak voor de dorpen waar Fries duidelijk de taal van de ‘mienskip’ is, van het openbare leven én in het onderwijs. De gemeente Leeuwarden telt nu twaalf ‘trijetalige skoallen’ waar naast het Nederlands zowel Fries als Engels als vak gegeven en als voertaal gebruikt worden, bijvoorbeeld bij geschiedenis en aardrijkskunde, muziek en bewegingsonderwijs.

In het kader van de doorgaande leerlijn zou de gemeente - met de schoolbesturen - de leerlingen van de drietalige basisscholen de kans moeten bieden om ook in de onderbouw van het voortgezet onderwijs én Engels én Fries te leren en te gebruiken bij genoemde vakken. Dan kunnen de leerlingen tenminste een goed voorbereide keuze maken voor Fries als examenvak.

Uit het eerder aangehaalde onderzoek ‘Taal yn Fryslân, de folgjende generaasje’ blijkt ook dat heel veel mensen – oud en jong, Fries op school gehad of niet – graag beter Fries hadden willen leren lezen en schrijven. De gemeente zou de wensen en behoeften van de inwoners nauwkeuriger in kaart kunnen laten brengen, bijvoorbeeld door een student van de Master Multilingualism, zoals ook gebeurd is voor de gemeente Súdwest-Fryslân.

Eén van de vernieuwingselementen van het onderwijsbeleid van de gemeente Leeuwarden is de vorming van Integrale Kindcentra (IKC) voor kinderen tot twaalf jaar. De IKC’s zijn niet alleen een verlengde schoolklas, maar ook een verlengde huiskamer. Voor het succes van de IKC’s is de ouderbetrokkenheid een belangrijke voorwaarde.

Vanuit de NHL Stenden hogeschool wordt momenteel op één IKC een project gedaan waarin ouders bewust en doordacht voorlezen in twee talen (Frysk en Nederlands). De kinderen leren zo beide talen gemakkelijk te onderscheiden. Hierdoor worden de ouders zich betere bewust van het belang van tweetalige opvoeding voor de emotionele, cognitieve én de taalontwikkeling van de kinderen. Bovendien worden de ouders zich beter bewust van hun eigen kwaliteiten als zogenoemde taalexperts van de moedertaal van hun kind(eren) in samenspraak met de school.

Dit geldt niet alleen voor Friestaligen; ook de ouders die met hun kinderen thuis Leewarders of één van de allochtone talen spreken, kunnen als taalexperts van de eigen moedertaal hun kinderen helpen bij een evenwichtige tweetalige taalontwikkeling.

Deze herfst worden deze talen centraal gesteld in het talenpaviljoen MeM in de Prinsentuin. Hierbij worden de leerlingen van de basisscholen betrokken. De gemeente zou het enthousiasme van de ‘mienskip’ in Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa 2018 duurzaam kunnen versterken door de verbinding tussen het Fries en de allochtone talen als één van de thema’s te ontwikkelen voor de Agenda Leeuwarden-Fryslân 2028.

Alex Riemersma is lector Fries en meertaligheid in onderwijs en opvoeding aan NHL Stenden hogeschool.

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement