Waterkelder met pomp bij de kerk van Readtsjerk. Foto LC/Erwin Boers.

Ons hemelse water

Waterkelder met pomp bij de kerk van Readtsjerk. Foto LC/Erwin Boers.

Grote delen van Friesland hadden in de jaren vijftig nog geen aansluiting op de waterleiding. Toch dronken mensen schoon water. Huizen op het platteland bezaten namelijk vaak een hemelwaterput. Regen liep vanuit de dakgoot door een filterlaag van zand of grind naar een ondergrondse bak.

Deze krant tekende afgelopen voorjaar herinneringen op aan dit systeem. Het kelderwater smaakte meestal prima, vertelden oudere lezers. Toen de waterleiding en riolering uiteindelijk bijna overal waren aangelegd, gingen de kelders echter in de ban. Soms werden ze gedempt. Achteraf gezien is dat jammer, gezien de huidige drinkwaterschaarste en de toename van zware zomerse plensbuien. De hittegolven nemen al jaren achtereen in hevigheid toe. Wat zou het mooi zijn als we ons regenwater konden opslaan om er in droge tijden badjes mee te vullen en de tuin te besproeien. Als ieder huis nu een regenbak zou bezitten, waren we veel beter voorbereid.

De ons omringende landen beseffen dit heel goed. Wie in Vlaanderen een huis bouwt, moet verplicht een waterreservoir van minstens 5000 liter aanleggen. Het opgevangen regenwater wordt gebruikt in de tuin, maar ook voor de wc of zelfs de wasmachine.

Duitsland heeft forse heffingen ingevoerd op de afvoer van regenwater via het riool, waardoor zulke kelders daar nu ook populair zijn. Wie eenmaal zo’n regenbak bezit, verandert vaak zijn gedrag. Met zo’n kelder voel je je al snel directeur van je eigen ‘waterbedrijfje’. Als de bak vol zit, wordt de tuin royaal besproeid. Bij droogte worden mensen echter automatisch zuiniger, want niemand wil een droge kelder.

we worden verwend door onze voortreffelijke waterleidingbedrijven, rioleringsdiensten en waterschappen. Gevolg: burgers hoeven zelf amper na te denken over waterbeheer.

Onze regering stimuleert dit gedrag echter niet. Er bestaan wel plaatselijke initiatieven, zoals in Tytsjerksteradiel. Daar werden nieuwe huizen jarenlang verplicht voorzien van een regenwaterkelder met pomp. Helaas ging het mis in de uitvoering: technische gebreken gaven veel klachten. Het project veroorzaakte uiteindelijk een slepende juridische kwestie met huizenkopers.

Andere grote waterkelderprojecten zijn er nauwelijks. Wel kent Friesland kleinschalige stimulering door gemeenten en dorpsbelangen voor de aanschaf van een regenton of de aanleg van een groen dak. Die acties hebben soms zeker effect, maar de omvang van particuliere waterberging blijft in Friesland minimaal vergeleken met andere Europese landen.

Het waterbewustzijn is bij de meeste Nederlanders dan ook bijzonder laag, constateerde de rijksoverheid enkele jaren geleden. Dat is niet zo gek, want we worden verwend door onze voortreffelijke waterleidingbedrijven, rioleringsdiensten en waterschappen. Gevolg: burgers hoeven zelf amper na te denken over waterbeheer.

Gemeenten en provincies zijn nu verplicht om plannen te maken voor hittestress, regenwaterberging en klimaatadaptatie. Dat leidt ook tot een minder vrijblijvende houding tegenover burgers. Daarbij kunnen we iets leren van onze buurlanden waar hergebruik van regenwater vanzelfsprekend is. Uiteindelijk zou ieder huis zijn eigen opslag moeten hebben: een regenton voor kleine huizen en een kelder voor iedere villa.

commentaar@lc.nl

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct