Ondanks Brexit, corona en een spannende jaarwisseling hangt het rapport over de Toeslagenaffaire als een zwaard van Damocles boven het kabinet. Morgen houdt premier Mark Rutte kabinetsberaad in het Catshuis over de vernietigende conclusies van de parlementaire commissie en de vraag welke politieke consequenties passend zijn.

De titel van het rapport, Ongekend Onrecht, was treffend gekozen. De fundamenten van de rechtsstaat zijn geschonden, informatie is achtergehouden. Burgers die een fout maakten werden door uitvoerende instanties kil geclassificeerd als fraudeurs. Ze kregen een vinkje achter hun naam (‘verdacht’) en moesten tot de laatste cent terugbetalen.

Er is wel wat gebeurd, sinds de presentatie van het rapport. Na een bliksemsessie bleek ineens dat het wel mogelijk was om getroffen gezinnen versneld uit te betalen. Het is een begin, maar duizenden mensen wachten nog steeds op geld en eerherstel. Daarnaast heeft Lodewijk Asscher, minister van Sociale Zaken tijdens de affaire, persoonlijk zijn excuses aangeboden. Dat is niet genoeg. Het is moeilijk voor te stellen dat de PvdA de verkiezingen ingaat met iemand die zo’n vlek op zijn pak heeft. Hij zal plaats moeten maken voor een geloofwaardige sociaaldemocraat.

Er komt nog veel meer rotzooi aan. Ook bij de uitbetaling van zorg- en huurtoeslagen lijken fouten gemaakt te zijn. De Belastingdienst deed aan etnisch profileren bij het zoeken naar fraudeurs. In verschillende gemeentes, waaronder Heerenveen , moesten mensen met een uitkering geld terugbetalen omdat ze soms boodschappen kregen van ouders of buren. Aanpakken van fraude is noodzakelijk, het gaat tenslotte om gemeenschapsgeld. Maar een mens is meer dan een dossier. Stel een kritische vraag en luister open naar het antwoord.

Op dit moment schrijft een andere commissie , de Tijdelijke commissie Uitvoeringsorganisaties (TCU), een rapport over ‘de oorzaken van problemen bij uitvoeringsorganisaties en het verlies van de menselijke maat daarbij’. Ze onderzoeken waar en waarom het fout gaat in het contact tussen overheid en burger. Tijdens een hoorzitting werd ombudsman Reinier van Zutphen als eerste gehoord. Hij heeft talloze voorbeelden van miscommunicatie en ambtelijke arrogantie: over telefonische onbereikbaarheid, het harteloos invorderen van schulden en uitdelen van onterechte naheffingen.

De meeste ambtenaren deugen, het systeem is te complex. Volgens de Ombudsman ‘willen burgers een overheid die eerlijk, begripvol en simpel’ is. Dat moet morgen op tafel liggen in het Catshuis. Vertrouwen in de staat is cruciaal voor een democratische samenleving. Zeker in tijden van een pandemie, waarin de overheid beslist over leven en dood.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar commentaar@lc.nl .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Commentaar
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct