Staat van de persvrijheid: net achter Costa Rica

LC-hoofdredacteur Sander Warmerdam. FOTO LC

We leven nog in een rijk en democratisch land. Maar persvrijheid is niet altijd vanzelfsprekend, zo bleek deze week maar weer eens.

Iedereen die het filmpje gezien heeft zal er koude rillingen van krijgen. In Lunteren was persfotograaf Timothy op een autobrand afgekomen, om foto’s te maken van het nieuws. Bij uitzondering had hij zijn vriendin meegenomen. In het filmpje is te zien hoe het stel de politie belt nadat hun auto is stilgevallen. De dashcam registreert wat er in de auto en buiten gebeurt. Mannen met stokken komen op de auto af en bedreigen Timothy en zijn vriendin. Even later komen de lichten van een shovel op ze af. Die schuift de auto in de sloot, op zijn kop. Wanhopig schreeuwen ze om hulp, de politie nog steeds aan de lijn.

Het incident vond niet plaats in het verspreidingsgebied van de Leeuwarder Courant maar toch is het belangrijk om er even bij stil te staan. Het Genootschap van Hoofdredacteuren, waar ook de LC lid van is, bracht kort na het incident een verklaring naar buiten. Voor het Genootschap: „is dit een nieuw dieptepunt in de omstandigheden waarin journalisten hun werk moeten doen. Het illustreert de voortdurende dreiging waaronder de journalistiek in Nederland moet werken. Het gaat hier om een directe en levensbedreigende aanval op twee mensen maar het is ook een nieuwe aanslag op de journalistiek en de persvrijheid.”

Dat zijn grote woorden. Maar het is duidelijk dat er niet meer gesproken kan worden van incidenten. Deze week werd bekend dat Nederland een plaats is gezakt op de internationale persvrijheidsindex van de Reporters Without Borders . We staan nu op plek zes, tussen Costa Rica en Jamaica. De organisatie wijst erop dat het geweld tegen journalisten in Nederland toeneemt. Maar ook de gesloten houding van de overheid is nadelig voor de persvrijheid, net als de opmerkingen van politici over fake news . Dat ondermijnt het vertrouwen in de media.

Geweld zoals tegen fotograaf Timothy is de zichtbare kant. Bedreiging en intimidatie zijn vaak subtieler. Mensen die problemen hebben met een publicatie zullen dat uiten in een telefoongesprek of een mail. Maar net zo belangrijk is de rol van de politie. Als agenten tegen getuigen van een incident zeggen dat ze beter niet met de pers kunnen praten is dat ook een onderdrukking van de persvrijheid. Ziekenhuizen of andere instanties die medewerkers verbieden om hun verhaal te vertellen net zo goed. Er is geen dashcam om het te registeren maar de schadelijke effecten zijn er zeker. In een democratie moet iedereen zijn verhaal kunnen vertellen - of nieuwsfoto’s kunnen maken.

hoofdredactie@lc.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Achter de kolommen