Een afbrokkelende gletsjer op Groenland. FOTO AFP

Klimaat Groenlands ijs smelt sneller dan het aanvriest

Een afbrokkelende gletsjer op Groenland. FOTO AFP Foto: JONATHAN NACKSTRAND

Dat het er slecht voor staat met het klimaat, wisten we wel, maar met het smelten van de Groenlandse ijskap is er een kantelpunt gepasseerd. Er moet wat gebeuren, nu.

In het noordoosten van IJsland, aan de voet van de vulkaan Ok, staat sinds 2019 een gedenksteen op de plek waar ooit een gletsjer was. De plaquette op het monument waarschuwt ons met een ijzingwekkende brief aan de toekomst: ‘Ok is de eerste IJslandse gletsjer die de status van gletsjer is kwijtgeraakt. De komende 200 jaar staat al onze andere gletsjers hetzelfde lot te wachten. Dit monument erkent dat we weten wat er aan de hand is en wat er gedaan moet worden. Alleen jij weet of het ons gelukt is. Augustus 2019, 415 ppm CO2.’

Sinds die plaquette is geplaatst, is er veel gebeurd. Op de wereldwijde klimaatconferentie in Madrid werden belangrijke besluiten weer een jaartje vooruitgeschoven en Covid-19 plakte daar nog eens een jaar wachten aan vast.

Ademruimte

Daarna kwam de grootste economische recessie in de moderne geschiedenis. Als schrale troost bij al het leed dat de pandemie heeft veroorzaakt, leek de economische krimp onze CO2-uitstoot wel terug te dringen. Dat gaf een beetje ademruimte, maar de koolstofemmer loopt evengoed over. Recente voorspellingen laten zien hoe schraal die troost precies is: de concentratie CO2 in de atmosfeer zal dit jaar waarschijnlijk 0,60 procent stijgen in plaats van de eerder voorspelde 0,68 procent. Nauwelijks een deuk in een smeltend pakje boter.

En toen kwam het nieuws waarvan ik een knoop in mijn maag kreeg. Het smelten van de Groenlandse ijskap is een kantelpunt gepasseerd: die smelt nu zo snel dat, zelfs als de opwarming van de aarde vandaag zou stoppen, de nieuwe aanwas in de winter niet voldoende is om het smelten te compenseren.

Kantelpunten

Klimaatwetenschappers waarschuwen al jaren voor dit soort kantelpunten. Het is ontzettend ingewikkeld om precies te voorspellen waar ze zitten, maar onderzoek wijst erop dat de meeste zich ongeveer tussen de 1,5 en 2 graden opwarming bevinden. Beleidsmakers en politici pareren deze waarschuwingen door te stellen dat we eerst meer gedetailleerde informatie nodig hebben voordat we grote veranderingen gaan doorvoeren.

Hordes wetenschappers werken zich een slag in de rondte om dat voor elkaar te krijgen, in de ijdele hoop dat er dan wel zinnig beleid van de grond komt. Nu zien we de gevolgen van dit uitstelgedrag. Het eerste kritieke kantelpunt is met grote precisie vastgesteld en lijkt al te zijn gepasseerd.

Nu zou je zeggen dat de notie dat we zo goed als zeker toekomstige generaties onomkeerbaar met enkele meters zeespiegelstijging hebben opgezadeld, voer is voor een reeks Kamervragen, een spoedberaad hier en daar, of op z’n minst een paar dagen aan voorpaginanieuws.

In plaats daarvan wordt het nieuws terloops op pagina 14 een keer behandeld. Een stukje klimaatnieuws dat weer stilletjes in de archieven zal verdwijnen. Misschien is er al zo veel nieuws over droogtes, bosbranden en noodweer dat dit een van de zoveelste stukjes klimaatnieuws lijkt waar we allemaal stiekem een beetje zat van beginnen te worden.

Mediteren

Daarom zou ik willen voorstellen om collectief toch nog even met een frisse blik op de volgende zinnen te mediteren: een ijskap die genoeg water bevat om de zeespiegel zes meter te laten stijgen is aan het smelten. En zelfs als vanavond, voordat de aardappels op tafel staan, de opwarming van de aarde op miraculeuze wijze stopt, gaat dat smelten door.

Nu zou dit geen goed opiniestuk zijn als er niet wordt afgesloten met een stukje handelingsperspectief. Het smelten van de ijskap kan waarschijnlijk niet meer worden gestopt, maar nog wel worden vertraagd. We kunnen het ons niet veroorloven klimaatverandering niet centraal te stellen in komende verkiezingen.

Juist nu, wanneer klimaatdoelen weer vrolijk aan de kant worden geschoven om de recessie te boven te komen. Economisch herstel móét hand in hand gaan met het inrichten van onze samenleving binnen de planetaire grenzen. Elk jaar dat we wachten, graven we onszelf dieper in de problemen. Het is al vijf over twaalf, gedraag je daarnaar.

Joey Hodde is geodataspecialist, oprichter van Café de Ceuvel en vertegenwoordiger van organisatie Sail to the COP.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct