'Iets meer loyaliteit aan het gezag graag'

‘Dat houdt in dat we ons zo goed mogelijk aan de regels proberen te houden.’ FOTO ANP

Wat een heerlijk opiniestukje, ‘Bang zijn is de nieuwe trend’ van Helena de Boer in de Leeuwarder Courant van 6 oktober . Dus we moeten gewoon wat minder angst hebben en stevige vitaminepreparaten slikken en dan komt het allemaal goed met dat coronavirus.

Ik ben bang (jawel) dat het mevrouw De Boer even is ontgaan dat uit evolutionair oogpunt angst hebben/bang zijn juist een hele nuttige functie heeft. Het onderkent gevaar met als (natuurlijke) reactie dat gevaar te mijden. In dat kader is het zelfs ironisch dat in de LC van diezelfde dag Jan Derksen, hoogleraar klinische psychologie, opriep om de bevolking juist meer met de gevaren van het virus te confronteren (toon door het virus beschadigde longen!), zodat onze angst voor het virus juist wordt aangewakkerd en we dan ook eerder bereid zijn ons te houden aan de maatregelen die besmetting moeten voorkomen. Maar dit terzijde.

Mevrouw De Boer kan – zij zal daar niet bang voor zijn – de hand schudden van de Grote Roerganger in de Verenigde Staten. Die roept immers ook – overigens pas nadat hij zich bij de eerste symptomen ‘uit voorzorg’ in het ziekenhuis had laten opnemen om zich vervolgens te laten bombarderen met een cocktail van de meest agressieve virusremmers – dat we ons niet zo bang door dat virus moeten laten maken. Maar dit terzijde.

Dat personen die er wel jaren voor geleerd en op gestudeerd hebben ons keer op keer voor de grote en ernstige gevolgen van het virus waarschuwen, is in de visie van mevrouw De Boer natuurlijk ook maar een mening. Daarom is dit ‘plasje’ over haar standpunt richting haar ook bij voorbaat kansloos.

Voor degenen die feiten en meningen niet van elkaar kunnen (of beter: niet willen) scheiden, is echter geen redding meer mogelijk. Einstein zei al dat er maar twee dingen grenzeloos waren: het heelal en de menselijk domheid – alleen dat hij van het eerste niet zeker was. Maar dit terzijde.

Het werkelijke probleem bij de bestrijding van de pandemie in Nederland is niet zozeer de aanvankelijke onderschatting van de ernst ervan noch het niet altijd even coherent communiceren over het nut en de omvang van de maatregelen daartegen, maar veeleer een sociaal-cultureel probleem.

Staan in de zuidelijke Europese landen grote delen van de bevolking wantrouwig tegenover overheidsmaatregelen, in Nederland kampen we met een overschatting van het eigen gelijk tegenover de overheid. De oproep van mevrouw De Boer tot ‘zelf kritisch nadenken, eigen verantwoordelijkheid nemen en individuele keuzes durven maken’ vormt daarvan een treffend voorbeeld.

Een Duitse maar in Nederland werkzame viroloog omschreef het zo: als de overheid haar bevolking vraagt te springen, zal een Duitser vragen ‘hoe hoog?’, een Nederlander ‘waarom?’.

Ik pleit niet voor de kaderdiscipline die de bevolking in China erop nahoudt maar die er nu wel voor zorgt dat ze daar zo goed als virusvrij zijn, maar wel voor iets meer loyaliteit aan het gezag in tijden van pandemie in Nederland.

Als advocaat moet ik cliënten soms voorhouden dat ook al zijn ze het niet eens met een uitspraak, toch van ze verwacht wordt dat ze zich daaraan houden. En zo dient het te werken. Ook al heb je persoonlijk een andere opvatting, je hoort je wel aan het sociale contract te houden.

Dat houdt in dat we met elkaar ons zo goed mogelijk aan de regels proberen te houden die de overheid (lees: wij allen met elkaar) maakt. Volgens mevrouw De Boer zijn we dan niet moedig genoeg, maar zo we ergens bang voor moeten zijn, dan is het in deze tijden wel voor overmoed. Dit niet terzijde.

Robert Verdonk is advocaat in Heerenveen.