Een peilschaal bij Oldelamer.

Gordiaanse driehoek

Een peilschaal bij Oldelamer.

Een Gordiaanse knoop is een kluwen van draden die met geen mogelijkheid ontward kan worden. Volgens de legende vond Alexander de Grote de onontwarbare knoop in de plaats Gordium.

Een strijdwagen was er strak mee vastgebonden aan een paal. Degene die de knoop kon losmaken zou heersen over het gebied. Alexander deed zijn best maar slaagde er niet in om het touw ook maar iets losser te maken. Tot hij zich bedacht dat niemand erbij had verteld hoe de knoop losgemaakt moest of mocht worden. Hij trok zijn scherpe zwaard en hakte hem in tweeën.

In Friesland is het veenweidegebied sinds jaar en dag onze eigen Gordiaanse knoop. Al generaties proberen betrokkenen de knoop los te krijgen. Voornamelijk door studies te doen over het materiaal waar de knoop van gemaakt is, hoeveel meter touw er precies in zou zitten en door te becijferen wat het zou kosten als we de knoop gewoon zouden laten zitten. Soms lukt het om een beetje beweging te krijgen in het touw. Dan is er meteen iemand anders die het weer strak trekt.

Afgelopen week presenteerden de provincie, het Wetterskip en acht veenweidegemeenten hun langverwachte plan voor de komende tien jaar: Foarút mei de Fryske Feangreiden. De problematiek mag zo langzamerhand bekend zijn. De bodem in de Gordiaanse driehoek – het gebied tussen Dokkum, Wolvega en Workum – daalt gestaag, met een centimeter per jaar. Doordat het veen in de bodem uitdroogt door de lage waterstand ontsnapt ook nog CO2, wat weer bijdraagt aan de opwarming van het klimaat.

Het ontwerp-Veenweideprogramma 2021 - 2030 leest als een opsomming vol goede bedoelingen, alsof net ontdekt is dat er een probleem is

Tot 30 december kan iedereen het plan inzien en kritiek leveren. Ook komen er klankbordgroepen en webinars. De eerste reactie van de betrokken touwtrekkers was eensgezind in afwijzing. Utopische natuurorganisaties: teleurgesteld. Realistische boeren: buitengesloten. Verzakte huiseigenaren: boos.

Het ontwerp-Veenweideprogramma 2021 - 2030 leest als een opsomming vol goede bedoelingen, alsof net ontdekt is dat er een probleem is. Boerenbedrijven zullen zich moeten aanpassen, samen zal gezocht moeten worden naar manieren om verzakkingsschade te vergoeden, met innovatieve maatregelen zal geëxperimenteerd worden. En in 2026 praten we door.

Terwijl dit allang geen probleem meer is van het veenweidegebied alleen. De omliggende kleigronden verzilten en de zandgronden verdrogen. Ook dat heeft op termijn gevolgen voor boeren, burgers en de waterhuishouding.

Maar geld is er niet. De daadkracht die de titel van het stuk suggereert wordt volkomen onderuitgehaald door de slapste zinnen die je kunt vinden in een plan van aanpak: ‘De uitvoering van het Veenweideprogramma is afhankelijk van haalbaarheid, betaalbaarheid en realiseerbaarheid. Pas als er voldoende geld beschikbaar is voor de uitvoering van maatregelen, gaan we in een gebied aan de slag.’

Er is geen Friese Alexander de Grote, helaas. Maar veel erger: er is niet eens geld voor een zwaard. De knoop zit voorlopig nog stevig vast.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar commentaar@lc.nl .

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct