Geen excuses voor vroeger, nu wat doen

Ongelijkheid tussen mensen met een verschillende huidskleur is nog steeds merkbaar. Foto Shutterstock

Stel. Mijn overgrootvader heeft iemand gedood. Moet ik nu de nabestaanden van dat slachtoffer excuses aanbieden? Lijkt me niet. Ik kan er niks aan doen, ik ben mijn overgrootvader niet en ben niet verantwoordelijk voor zijn daden.

Dan de slavernij. Vind ik vreselijk, want ieder mens is gelijkwaardig en verdient dezelfde kansen. Moet ik daar dan als blanke – of witte zo u wilt – excuses aanbieden aan zwarte mensen wier verre voorouders tot slaaf zijn gemaakt?

Die eerste redenering geldt ook hier. Ik was niet bij betrokken, kon er niks aan doen. En als ik verontschuldigingen maak voor wat vroeger door een bepaalde groep mensen is gedaan, dan is dat een holle frase. Ik ben er niet schuldig aan want dat leed is geen gevolg van mijn handelen.

En in die tijd was ook niet elke witte erbij betrokken. Integendeel. Een aantal vocht juist tegen die afschuwelijke mensenhandel. En een aantal donkere mensen in Afrika heeft er bijvoorbeeld wel aan meegeholpen. Dus kleur doet er niet toe en moet er nooit toe doen. Kleur is een slechte maatstaf, om een groep achter te stellen of te veroordelen.

Daar komt bij: wie moet wie dan excuses maken en in welke mate. Moet een echte witte dan dieper berouw tonen dan iemand die een beetje minder wit is? Dat wordt nog een heel uitgezoek. Onzinnig dus.

En de Nederlandse staat dan? Moet die dan als historische instantie geen excuses aanbieden? Dat heeft evenmin zin. Want de huidige staat is een heel andere dan in de tijd van de slavernij waarvoor trouwens private ondernemingen verantwoordelijk waren.

Waar wij witten en wie dan ook, wel wat aan kunnen doen, is aan de gevolgen van slavernij. Die heeft onder andere geleid tot ongelijkheid tussen mensen met een verschillende huidskleur die nog steeds merkbaar is in vele geledingen van onze maatschappij: onderwijs, arbeidsmarkt, huizenmarkt, tv-wereld, politiek. In veel sporten zijn andere kleuren dan wit gelukkig wel doorgedrongen, maar dan vooral aan de basis en niet in de top.

En die ongelijkheid kan natuurlijk niet. Dit is in strijd met de basis van onze rechtstaat, verankerd in de Grondwet: ,,Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan’’, aldus artikel 1.

Om hier ons best voor te doen, voor meer gelijk(waardig)heid, daar zijn wij wel verantwoordelijk voor. Niet alleen de staat, maar elke burger, hier en nu. Dus geen loze excuses voor een ver verleden, maar woorden en daden in het heden.

Philippus van der Meulen

Redacteur Leeuwarder Courant

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie
Opinie