Eigen munt

Een eigen munt spreekt tot de verbeelding. Zo’n munt geeft macht. De muntmeester kan de samenleving er een beetje mee sturen. Het is dan ook niet vreemd dat pleidooien voor een eigen munt voortkomen uit onvrede over de bestaande economische werkelijkheid.

Zaterdag stond in deze krant een oproep om een eigen Friese munt te introduceren. De pleitbezorgers Oeds Westerhof en Han Nijdam vinden dat Friesland zelf de regie over geld moet nemen. ,,Anders bepalen het gangbare geld en de gangbare economie wat waarde heeft en wat niet.’’

Er bestaan inspirerende voorbeelden van eigen munten die nieuwe realiteiten creëren. Een van de overtuigendste is het experiment in het Oostenrijkse stadje Wörgl in de crisisjaren dertig. Het straatarme Wörgl had een grotendeels werkloze bevolking nadat de hout- en cementfabrieken failliet waren gegaan. De burgemeester verzon twee listen: eigen geld en werkgelegenheidsprojecten. Werklozen die wegen, straatverlichting, een rodelbaan en een skischans hielpen bouwen, kregen uitbetaald in bonnen. Hiermee konden ze spullen kopen bij plaatselijke leveranciers. Omdat de waardepapieren beperkt geldig waren, gaf iedereen ze snel uit. Daardoor veerde de plaatselijke economie snel op.

Veertien maanden later was het feest voorbij. De staatsbank verbood de munt, de burgemeester nam de bonnen in en het stadje verloor een goed deel van zijn welvaart. Toch was het zaadje gezaaid. Sindsdien zijn er veel eigen munten gelanceerd.

Met wisselend succes, het kerkhof van de complementaire munt ligt vol doden. De faalfactoren zijn velerlei. Er worden te weinig gewilde producten aangeboden, de wankele juridische positie ondermijnt het geloof in de waarde, er zijn problemen met belastingafdracht, of er is onvoldoende financieel uithoudingsvermogen om de munt het betaalgemak van een Tikkie te geven. Dit laatste werd het paradepaardje van de eigenmunt-beweging dit voorjaar bijna fataal, het Bristol Pound.

'Voor welk probleem is een Friese munt de oplossing?'

Taaie kost dus. Je hebt goede redenen nodig om je tanden er in te willen zetten. Het helpt dan als zonneklaar is voor welk probleem een Friese munt de oplossing is. Westerhof en Nijdam zien de munt als wapen tegen relatieve armoede en als middel om kwaliteiten als landschap, taal, cultuur en erfgoed te borgen. Als acterende partij wijzen ze ‘Fryslân’ aan, een Fryslân ,,met een eigen beeld van wat belangrijk is, een eigen visie op welvaart en welzijn’’.

Hier wordt het pleidooi lastig te volgen. Wie of wat is dit gelijkgestemde Friesland? Het kan niemand ontgaan dat er juist zeer verschillend gedacht wordt over landschap, taal, cultuur en erfgoed. Met ‘beschermers’ in de ene hoek en ‘verkwanselaars’ in de andere. Daartussen laveert ons provinciebestuur dat aan geld voor echt goede plannen absoluut geen gebrek heeft, zoals economiegedeputeerde Sander de Rouwe bezweert.

Als dat klopt, is het de vraag of het huidige geldstelsel wel het werkelijke probleem van Friesland is. De behoefte aan ijzersterke plannen waar we als gemeenschap eensgezind de schouders onder kunnen zetten, is waarschijnlijk urgenter.

Het commentaar is een dagelijkse rubriek waarin de Leeuwarder Courant reageert op actuele ontwikkelingen. Reageren? Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit artikel of mail naar commentaar@lc.nl .

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct