FOTO

Commentaar: Een privacyschild

FOTO ANP

Zorgethicus Marian Verkerk lanceert in de bijlage van deze krant een term die nog lang zal doorklinken, ook in de jaren na de coronacrisis van 2020: maatschappelijke hygiëne. Ze wil ermee zeggen dat mensen bewuster moeten nadenken over wat hun handelen betekent voor een ander.

Of het nu gaat om hamstergedrag in de supermarkt, weekendtripjes naar Barcelona of, zoals nu, verplicht anderhalve meter afstand houden. Verkerk zegt: „Wij burgers zouden onze verantwoordelijkheid moeten nemen. Wees je bewust van wat je doet en wat dat voor anderen betekent.”

Eigen verantwoordelijkheid nemen, betoogt ze, is van groot belang om te voorkomen dat overheden in noodsituaties meer ruimte innemen dan noodzakelijk. Het is een schild tegen potentiële schendingen van privacy. De voorbeelden van dit soort inbreuken uit het buitenland voorspellen niet veel goeds. Vooral in China worden mobiele telefoons ingezet als coronaverklikkers. Wie te dicht in de buurt van verdachte patiënten komt, krijgt een alert . Handig, wellicht, maar het kweekt wantrouwen en maakt paria’s van mensen. Het is een extreem voorbeeld, maar ook in Nederland zal het debat draaien om de vraag hoeveel vrijheid de bevolking bereid is in te leveren om de volksgezondheid te beschermen.

In een crisissituatie gaat het algemene belang al snel boven het individuele belang. De maatregelen die het kabinet afgelopen week invoerde zijn ‘in normale tijden’ ondenkbaar. Zelfs de landelijke privacywaakhond Autoriteit Persoonsgegevens knijpt even een oogje dicht. In een persbericht schreef voorzitter Aleid Wolfsen: „Privacy is heel belangrijk. Maar in deze crisis is de bestrijding van het virus en het redden van levens de topprioriteit.”

Toch is proportionaliteit gewenst nu de techniek onbegrensd lijkt. Veiligheidsbedrijf Securitas stuurde, haast likkebaardend, een persbericht met alle mogelijkheden: „Automatische temperatuurmetingen in mensenmassa’s, slimme drones, gezichtsherkenning, voorspellende modellen; alles wordt ingezet om het virus te bestrijden.” Facebook, Google en telefoonmaatschappijen hebben de verantwoordelijkheid om bij gebruik van technologie de privacy van gebruikers te respecteren. Niet alles wat kan, moet.

Het is van groot belang dat de Autoriteit snel bij positieven komt, om te voorkomen dat de uitvoerende macht de grenzen van burgerrechten stapje voor stapje verschuift. Het kabinet doet een beroep op de samenleving om de verspreiding van het coronavirus te stoppen. Als onderdeel van die oproep mag de burger verwachten dat de overheid transparant is, de juiste informatie deelt met de geïnformeerde burger en grondrechten respecteert. Het is een wisselwerking: transparantie in ruil voor vertrouwen.

menu