Jantien de Boer.

Column Jantien: Joop

Jantien de Boer.

Hoe deed Joop den Uyl het eigenlijk in 1973, dacht ik na de toespraak van Mark Rutte. Ik was afgeleid geweest door alle spullen op zijn bureau.

Met mijn hoofd scheef zat ik de boel te bekijken. Ik kon er geen wijs uit. Gelukkig ontcijferden anderen de titels van alle boeken op de planken.

En nee. Ik kreeg geen brok in mijn keel van de toespraak al voelde ik wel het belang van het moment. En meteen na afloop vroeg ik me dus af hoe Joop het in 1973 deed. Werd er destijds ook al nagedacht over het decor?

Ik denk van niet. Joop zat voor een geplooid grijs gordijn, zijn armen licht over elkaar gevouwen, met een wit papier voor zich. Links op het tafelblad stonden twee roestvrijstalen microfoons, als kanonnen met de loop op de premier gericht.

Zijn bril was weer hip, zag ik, en zijn pak ernstig donker, net als dat van Rutte.

Joop zei dat benzine vanaf 7 januari alleen nog op de bon verkrijgbaar zou zijn. ,,Dat betekent dat voor het eerst sinds de oorlog een jonge generatie zal kennismaken met distributie en schaarste.’’

Burgers moesten hun energieverbruik beperken opdat de economie, die ook olie en gas nodig had, overeind gehouden kon worden, waarschuwde hij.

,,Daarom hebben wij op u een beroep gedaan om zuinig te zijn met benzine en verlichting en ik wil dat beroep vanavond herhalen. Houdt u aan de 100 kilometer maximale snelheid op de weg.’’

Ik dacht aan afgelopen maandag. Aan de nieuwe 100 kilometer-borden langs de snelwegen. En ik luisterde naar Joop die zei dat ,,de crisis van vandaag’’ eigenlijk een al veel langer bestaand wereldwijd probleem aan het licht bracht.

,,We zullen moeten beseffen met elkaar dat we niet kunnen voortgaan met het verbruik van beperkte voorraden brandstoffen en grondstoffen zoals we dat in de laatste kwart eeuw hebben gedaan’’, hield hij Nederland voor. ,,Zo bezien keert de wereld van voor de oliecrisis niet terug. We zullen ons blijvend moeten instellen op een levensgedrag met een zuiniger gebruik van grondstoffen en energie.’’

Jammer. Missie mislukt. We zijn nu 46 jaar verder en sindsdien verbruiken we alleen maar meer van de aarde.

,,Bepaalde uitzichten vallen weg, maar ons bestaan hoeft er niet ongelukkiger op te worden’’, zei Den Uyl in 1973. Maar na de crisis van destijds groeiden we grenzeloos verder. We fietsen tegenwoordig zelfs elektrisch en als we geen stroom-gedreven tandenborstel gebruiken krijgen we een preek van de tandarts.

En nu vallen er dus opnieuw ,,uitzichten weg’’. Maar in Venetië is het water in de kanalen ineens weer helder waardoor je de vissen kunt zien zwemmen en in Peking, waar de luchtvervuiling normaal gesproken meer dan twintig keer de limieten van de wereldgezondheidsorganisatie overschrijdt, is de hemel ineens weer hemelsblauw.

Zo groot en eng kan het niet zijn, denk ik soms nog onwillekeurig over de corona-crisis, alsof ik nog steeds moet wennen aan de machteloosheid van de mens. Maar zo groot en eng en ontroerend is het wel. De wereld kan prima zonder ons. Maar wij niet zonder de wereld.

jantien.de.boer@lc.nl

home
net-binnen
menu