Fedde Dijkstra. FOTO LC

Column Fedde Dijkstra: Ik wyt it net

Fedde Dijkstra. FOTO LC

Ik lijd aan dyspoëzie, ik heb geen benul van gedichten, skreau columniste Sylvia Witteman yn de Volkskrant . Tafallich wie der al in gedicht dat har rekke hie, mar dat wie blykber de útsûndering dy’t de regel befêstigje moast.

No meie je yn in column op persoanlike titel fan alles sizze wat je al of net miene, dat is in grut part fan de aardichheid. Dêrom mei ik ek sizze, dat foaral har meidieling sels tsjûget fan ûnbenul. Jo kinne bygelyks ek roppe ‘Ik ha gjin ferstân fan boeken’, mar dat is in frijwat ûnsinnige opmerking. Hokker boeken ha jo it oer? Hoesa gjin ferstân fan?

Wat wolle je eins, as je sizze dat je gjin doel oer poëzij hawwe? Sjen litte dat je nofteren fan aard binne en dat je gjin enerzjy fergrieme oan teksten dy’t net puer saaklik binne, miskien? Of wolle je gewoan de loaie lêzer op ’e lije side komme?

Poëzij is net yn it foarste plak wat om benul fan te hawwen. Foar de Poalske dichteresse Wislawa Szymborska lei de kearn fan it dichterskip krekt yn de wurden ‘ik wyt it net’. Diktators, fanatisy en demagogen, dat binne minsken dy’t wítte, en se hawwe genôch oan wat se witte. Se wolle foaral net méár witte, want dat soe de krêft fan har argumintaasje ôfswakje, sei Szymborska yn 1996 doe’t se de Nobelpriis krige.

Mar elke kennis dy’t gjin nije fragen opropt, wurdt deade kennis, ferliest de temperatoer dy’t it libben nedich is. Dêrom binne de wurdsjes ‘ik wyt it net’ my sa nei, sei de dichteresse. Dichtsje is foar har in ûndersyk sunder ein. In dichter besiket mei elk gedicht in antwurd te jaan, mar sadree’t er in punt set hat, begjint er te twiveljen.

Dichtsjen, sa besjoen, is foaral sykjen. En de lêzer giet mei op de syktocht, net ûnderweis nei in punt, mar heechút nei in komma – miskien wurdt er wol wei tusken de rigels of yn in spaasje. (Sa, hjir binne wy de Wittemannen wol kwyt.)

Komme jo yn de kunde mei in dichter dy’t jo leaver nét folgje wolle op syn of har syktocht, dan is der grif wol in oaren, dy’t tichter by jo manier fan sykjen, sizzen, tinken en twiveljen komt. Der binne safolle dichters – jo meie gewoan jo eigen foarkar folgje, krekt as by muzyk. Der binne grif ek minsken dy’t úthâlde dat se gjin benul fan muzyk hawwe. Stront yn ’e earen, sis ik dan mar. Ek dôve minsken ha wol in gefoel by muzyk.

It moaie fan poëzij is dat der hieltyd mear fan komt, om út te kiezen. En dat der tagelyk hieltyd mear yn oersetting beskikber komt. Ek yn it Frysk, aldergeloks. Twa wike lyn waard yn it Melklokaal op it Fean Ryzji yn it Frysk presintearre. Eeltsje Hettinga hat in kar út de gedichten fan de Russyske ‘poète maudit’ Boris Ryzji (1974-2001) ferfryske.

Oft er dat goed dien hat, kin ik min beoardielje – ik ha net folle ‘benul’ fan Russysk. Mar wy meie bliid wêze dat er it dien hat en dat er ús sa tichterby it rêstleaze sykjen fan Boris Ryzji brocht hat. Tryater-lieder Ira Judkovskaja, dy’t in pear fersen yn it Russysk foarlies, ûnderstreke it belang fan oersettings lykas dizze.

Wat is poëzij eins? Szymborska wist it ek net. ‘Op deze vraag is al / Menig weifelend antwoord gegeven. / Maar ik weet het niet en daaraan houd ik me vast / als aan een reddende leuning.’

fedde.dijkstra@lc.nl

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct