‘Goede kans dat die mooie plannen voor de regio van het CDA eind maart op tafel liggen bij de onderhandelingen over het vierde kabinet Rutte.’ FOTO ANP

CDA te romantisch over de regio

‘Goede kans dat die mooie plannen voor de regio van het CDA eind maart op tafel liggen bij de onderhandelingen over het vierde kabinet Rutte.’ FOTO ANP

De formatie van een kabinet kan volgend jaar in maart een fluitje van een cent zijn. Alle partijen die in aanmerking kunnen komen, willen ongeveer hetzelfde. Een sterkere overheid die meer greep krijgt op de grote bedrijven, een zorgstelsel met minder marktwerking, eerlijkere en simpelere belastingen en een hoger minimumloon.

Bij zoveel eensgezindheid in de verkiezingsprogramma’s is het bijna een verademing bij het CDA nog een ander accent aan te treffen. De partij kiest nadrukkelijk voor de regio.

Heel vreemd en dapper is dat nu ook weer niet, want de christendemocraten beseffen al lang dat ze in de grote steden niets te zoeken hebben. In de vier grote steden is het CDA een splinterpartij. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 haalde het in Den Haag drie zetels, in Utrecht en Rotterdam twee en in Amsterdam zelfs maar één. Het CDA vindt zijn kiezers vooral in de uitgestrekte gemeenten met een landelijk karakter.

Ook in Friesland, waar het bij de statenverkiezingen met acht zetels als grootste uit de bus kwam, zien we dat patroon. Groot in De Fryske Marren en Tytsjerksteradiel, maar in de hoofdstad Leeuwarden een bescheiden middenmoter met vijf raadsleden. In het oosten van Overijssel ligt een cluster gemeenten waar de christendemocraten domineren. In de grote stad Enschede komen ze niet verder dan vier zetels.

'In Dokkum moeten ze zich niet direct rijk rekenen'

Mooi dat het CDA in zijn beloften voor de volgende regeerperiode de trouwe aanhang in de landelijke streken royaal bedient. Het wil verkiezingen met een soort districtenstelsel invoeren om meer regionalen in de Tweede Kamer te krijgen. Het wil flink investeren in ‘vitale, innovatieve clusters’ om van krimpgebieden groeiregio’s te maken. In Dokkum moeten ze zich nu niet direct rijk rekenen, want in dit verband worden ook Brainport Eindhoven en Metropool Rotterdam genoemd. Van de regiodeals die dit kabinet uitstrooide over het land, weten we dat dit soort projecten de grote bedragen opslokt. Voor de randen van Nederland blijven de kruimels over.

Het CDA wil ook weer werk maken van de spreiding van activiteiten over het hele land. Dat roept herinneringen op aan het massale verzet van het personeel toen in de jaren tachtig het kabinet het hoofdkantoor van de PTT naar Groningen wilde verplaatsen. De schrijvers van het verkiezingsprogramma wisten dat kennelijk ook nog. Ze noemen nadrukkelijk dat het hier om ‘nieuwe onderwijs-, onderzoeks- en zorginstellingen’ gaat. Het personeel van bestaande organisaties kan rustig gaan slapen.

'Spanningen kunnen hoog oplopen'

Over hoeveel zetels het CDA straks haalt, is weinig te zeggen. Op winst hoeft het niet te rekenen, maar het moet al raar lopen wil het geen rol spelen bij de formatie. De partij kan alle kanten uit. Rutte zei van zijn eerste kabinet met het CDA dat ‘rechts er zijn vingers bij aflikt’. Vier jaar geleden presenteerde hij zijn derde ploeg als ‘het meest groene kabinet ooit’, weer met het CDA.

Een goede kans dus dat die mooie plannen voor de regio van het CDA eind maart op tafel liggen bij de onderhandelingen over het vierde kabinet Rutte. Dan zal al snel blijken dat die regio’s net zo verdeeld kunnen zijn als de rest van Nederland. Het CDA schetst een te romantisch beeld. De spanningen tussen boeren en natuurbeschermers kunnen hoog oplopen.

In de Kamerfractie zit straks de Brabantse Inge van Dijk, typisch zo’n regionale vertegenwoordiger waarvan de partij er graag meer wil. In Brabant zwichtte het CDA dit jaar voor de boeren die agressief actievoerden. De partij heeft de plattelanders die in de stank van de grote varkenshouderijen wonen weinig te bieden. Wordt het toch nog lastig met dat nieuwe kabinet.

R immer Mulder, o ud-hoofdredacteur Leeuwarder Courant

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct