Behoud veenweide, het Friese ‘regenwoud’

FOTO JILMER POSTMA

Wie kijkt er niet handenwringend naar omvallend regenwoud op het scherm? Wensend dat wij er wat over te zeggen hadden. Eén geluk: over onze eigen Friese veenweiden hebben we wel zeggenschap.

Woensdag is er een publieke hoorzitting van de provincie over het Ontwerp Veenweideprogramma. De doelstellingen zijn uitstekend, maar de voorgestelde stappen volstrekt onvoldoende.

Veen stoot nu veel CO2 uit, net als auto’s en fabrieken. We houden in Friese veengebieden het grondwaterpeil door pompen laag, omdat dat nodig is voor de huidige vorm van landbouw, veelal melkveehouderijen. Hierdoor verdroogt, vergaat en verdampt het veen. Het gaat als CO2 de lucht in.

Oxiderende veenweiden in Nederland zijn de oorzaak van 2,5 procent van de uitstoot van broeikasgassen in ons land. Een aanzienlijk deel daarvan, 40 procent, komt van de Friese veenweiden. Zoals wij geschokt zijn door de ontbossing van de regenwouden, zouden we ons ook veel grotere zorgen moeten maken over wat er in onze eigen achtertuin plaatsvindt. Als je CO2 zou kunnen zien, zou er een constante damp boven hangen.

Met het voorgestelde programma zijn ze echter volstrekt onhaalbaar

En dat terwijl het gebied deel van de oplossing van het klimaatprobleem zou kunnen zijn. Veen kan koolstof vastleggen zoals geen ander ecosysteem dat kan.

De ambities voor 2050 in het provinciale Ontwerp Veenweideprogramma zijn goed en in lijn met landelijke en wettelijke klimaatdoelen: veenafbraak en broeikasgasemissies zijn gestopt, de natuur floreert, boeren verdienen goed met duurzame landbouw en het gebied is klimaatbestendig. Hulde. Met het voorgestelde programma zijn ze echter volstrekt onhaalbaar.

Dat mikt namelijk nog steeds op een te lage waterstand. Met technologisch maatwerk in peilbeheer probeert de provincie slechts om op een grondwaterpeil van gemiddeld 40 centimeter onder het maaiveld te komen’. Binnenkort (2030-2050) is echter 20 centimeter al nodig om aan de wettelijke klimaatdoelen te voldoen.

Hoewel overleg en een gebiedsgerichte aanpak nodig zijn, vrezen wij dat de aanpak te veel vasthoudt aan de bestaande situatie

Ook is het gebied te klein en het tempo te laag. Het veenweidegebied beslaat ongeveer half Friesland, maar alleen voor rond Aldeboarn, De Deelen en De Hege Warren zijn concrete plannen. Veel beslissingen schuift de provincie door naar 2026.

Hoewel overleg en een gebiedsgerichte aanpak nodig zijn, vrezen wij dat de aanpak te veel vasthoudt aan de bestaande situatie. Ook boeren zijn hier niet mee gediend. De ongeveer negenhonderd boeren in het veenweidegebied kunnen zonder langetermijnmaatregelen en serieuze nieuwe verdienmodellen slechts kleinschalig aan de slag met duurzame activiteiten.

In plaats van te blijven hangen in flexibel peilbeheer en technologische oplossingen rondom de -40 centimeter grondwaterstand zou het Veenweideprogramma zich daarom moeten richten op nieuwe verdienmodellen voor nat veengebied, zoals extensieve veeteelt, natte teelten, hernieuwbare energieopwekking, CO2-opslag door veen, circulaire landbouw en duurzaam toerisme.

Werk aan een langetermijnperspectief zodat de landelijke klimaatdoelen van 2050 behaald kunnen worden

We bevelen aan de belangen van toekomstige generaties even zwaar mee te wegen als de belangen van de huidige Friese ‘stakeholders’. Daarnaast: begin overal en investeer in nieuwe verdienmodellen in de natte veengebieden.

Werk aan een langetermijnperspectief zodat de landelijke klimaatdoelen van 2050 (95 procent minder CO2-uitstoot) behaald kunnen worden. En creëer bewustzijn over Friese veenweidegebieden door middel van campagnes en innovatieprijzen. Laat inwoners, wetenschappers, bedrijven en banken bijdragen aan nieuwe verdienmodellen.

Ellis Mourits, Hanneke Slob, Marieke Prins, Frederik Verf, Dirk Kuiken en Meindert Boersma; namens Klimaatcoalitie Fryslân

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opinie