Arts op de spoedeisende hulp: Al het grijs

Heleen Lameijer.

Spoedeisende hulp (SEH) arts en wetenschapper dr. Heleen Lameijer schrijft, wanneer haar werk het toelaat, in deze column over het hectische leven in het Leeuwarder ziekenhuis MCL in tijden van corona. Vandaag de laatste over de lessen die de arts heeft geleerd vanaf het begin van haar studie tot en met werken tijdens de coronacrisis.

Toen ik geneeskunde ging studeren dacht ik dat ik daarna de wijsheid in pacht zou hebben. Voor veel dingen die je kunt studeren geldt dat misschien ook. A kwadraat plus B kwadraat is C kwadraat. Een waarheid als een koe. Staat als een huis.

Toen ik coschappen ging lopen kwam ik erachter dat sommige ziektebeelden helemaal niet altijd waren zoals in de boeken beschreven stond. Sterker nog, ze presenteerden zich vaker buiten het boekje dan daarbinnen. Dat lag waarschijnlijk aan de type boeken die ik had gelezen, dacht ik toen nog. Bovendien had ik vast niet goed genoeg gestudeerd en de uitzonderingen op de regel niet onthouden.

Tijdens mijn eerste baan als arts kwam ik erachter dat niet alleen ziektebeelden toch echt vaak anders voorkwamen dan beschreven, ook hadden verschillende artsen verschillende gedachten en ideeën. Over ziektebeelden, diagnosestelling en behandelingen. Gezegend met een aantal briljante dokters als bazen was ik tijdens mijn eerste banen getuige van de meest levendige doch respectvolle discussies over geneeskunde. Over goed doen, over niet schaden. Maar bovenal over al het grijs tussen zwart en wit.

Tijd en een open blik

Op de spoedeisende hulp leerde ik de waarde van de factor tijd. Zowel voor acute behandelingen, als voor het stellen van een diagnose. Een ziekte heeft tijd nodig om zich te ontwikkelen. Op de spoedeisende hulp zien we slechts een fractie van die ontwikkeling, soms het begin, en soms het eind. In weinig tijd moeten wij beslissingen maken met de op dat moment beschikbare informatie, en met de kennis van dat moment. Zo veel mogelijk zekerheid is hierin het streven, maar echte zekerheid is vaak een illusie. Evenals dat de waarheid dat vaak is.

Sinds corona kan ik daar nog een les aan toevoegen: een open blik is onontbeerlijk voor een (spoedeisende hulp) arts. Want bij een nieuw, snel ontwikkelend ziektebeeld kan wat vandaag de waarheid is (hoe zwart, wit of grijs dan ook), morgen alweer compleet anders zijn. Je moet bereid zijn om vandaag op de kennis van nu te varen, om morgen je koers compleet te wijzigen wanneer daar nieuw of beter bewijs voor is. En of je dan de juiste richting vaart? De tijd zal het leren.

Dr. Heleen Lameijer is meer dan een spoedeisende hulp arts. Op haar Instagram-account makesciencework laat ze een vaak jong publiek op laagdrempelige wijze delen in haar medische kennis.