Het college van Smallingerland in 2018, van links naar rechts. Robert Bakker (ELP), Roel Haverkort (PvdA), Piet de Ruiter (Groenlinks), Eric ter Keurs (VVD) en Marjan Sijperda. FOTO JILMER POSTMA

Arm Smallingerland

Het college van Smallingerland in 2018, van links naar rechts. Robert Bakker (ELP), Roel Haverkort (PvdA), Piet de Ruiter (Groenlinks), Eric ter Keurs (VVD) en Marjan Sijperda. FOTO JILMER POSTMA Foto: Jilmer Postma

Zo halverwege de zittingsperiode kan een geolied gemeentebestuur de zoete vruchten plukken van zijn politiek. Pal tegenover het toptheater De Lawei is het Drachtster gemeentehuis verder van die bestemming afgedreven dan je voor mogelijk zou houden.

Robert Bakker (ELP) maakte deze week het kwartet opgestapte wethouders compleet, nadat in de achttien maanden ervoor Roel Haverkort (PvdA), Eric ter Keurs (VVD) en Cor Trompetter (PvdA) al in het stof hadden gebeten.

VVD-veteraan Ton Baas, die als informateur aan de wieg van de coalitie stond, nam vlak voor de pandemie als onafhankelijk verkenner de temperatuur op. De patiënt bleek ernstig ziek: wantrouwen regeert de Smallingerlander gemeenteraad, terwijl daadkracht en deskundigheid omgekeerd evenredig dun zijn gezaaid. Stagnatie is het gevolg.

Hoe zei ELP-voorman Yntze de Vries het ook alweer toen hij felicitaties voor de steun van 11,7 procent van de kiesgerechtigden in ontvangst nam? Er zou een coalitie komen ,,zonder dikke boekwerken’’, met een daadkrachtig college en volop ruimte voor de raad.

Het contrast met Baas’ diagnose kan niet schriller zijn. De verkenner beval de vorming van een zakencollege aan en ,,een cultuuromslag’’. Wegens het brevet van onvermogen dat de raad kreeg opgeplakt, staat burgemeester Jan Rijpstra feitelijk voor dat huiswerk aan de lat.

Lees ook onze reconstructie over waarom PvdA en ELP elkaar nooit vertrouwden.

Je zou zeggen dat de tijd dringt, maar volgens Rijpstra staat de coronacrisis het begin van de vereiste omslag in de weg. Het zou verbazen als er serieuze kandidaat-wethouders voor een zakencollege komen opdraven, dat nog anderhalf jaar onder het juk van een gemeenteraad door moet die nog aan een cultuuromslag moet beginnen.

Het afbreukrisico is in Smallingerland wel heel groot. De vraag dringt zich op of de gemeente nog wel bestuurbaar is. Vervroegde verkiezingen zouden misschien kunnen helpen, maar die mogelijkheid biedt de Gemeentewet niet.

Er bestaat wel een paardenmiddel, dat alleen bij hoge uitzondering uit de kast wordt getrokken. De regering kan de gemeenteraad voor bepaalde tijd laten ontbinden door de burgemeester en deze – of een vervanger – aanstellen als bewindvoerder.

Zo’n noodbestuurder wordt in de wandeling regeringscommissaris genoemd. Het is zelden vertoond. Buiten de Duitse bezetting gerekend is alleen in Beerta (1934), Opsterland (1946) en Finsterwolde (1951) de lokale democratie zo op een zijspoor gerangeerd. Recent is de gedachte wel opgekomen in Den Helder, Delfzijl en Maasdriel.

’t Zijn geen rijtjes waar een boomtown met 24/7-winkelopening, een vliegveld en in afwachting van een topzwembad en een heus casino graag in wordt opgenomen. Maar voor commissaris Arno Brok komt er een moment dat hij arm Smallingerland uit zijn lijden moet verlossen.

commentaar@lc.nl

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct