Achter de kolommen: Een veilige pers, zonder intimidatie

Twitter ANP

Niet iedereen is het altijd eens met wat een journalist schrijft of vertelt op radio of televisie. Soms leidt dat tot bedreiging of intimidatie.

Achter elk verhaal schuilen belangen en het kan voor betrokkenen soms pijnlijk of schadelijk zijn als er feiten aan het licht komen die ze liever verborgen hadden gehouden. Denk aan de verduistering van campagnegeld, ontoelaatbare contacten met ondergeschikten of belangenverstrengeling in een bedrijf of gemeente. Daarom gelden altijd de journalistieke stelregels dat de feiten moeten kloppen en dat er wederhoor heeft plaatsgevonden voor publicatie.

Maar ook al kloppen de feiten en is er uitvoerig navraag gedaan, dan nog kunnen mensen boos zijn over een artikel of televisiereportage. Soms kan dat leiden tot intimidatie of bedreiging van journalisten. Mensen willen dan even ‘verhaal gaan halen’ of ‘de waarheid zeggen’. Navraag bij verslaggevers op onze redactie leert dat dit van alle tijden is. Ook vroeger werd de verslaggever na een verloren rechtszaak of kritisch stuk wel eens toegesist dat ze ‘wisten waar de journalist woonde’. Meestal liep het ook weer met een sisser af.

Tegenwoordig vindt de onvrede andere kanalen. Vooral sociale media als Twitter en Facebook worden gebruikt als uitlaatkleppen. Het is een verzamelplaats voor de onderbuik van de samenleving, waar meningen niet gestoeld hoeven te zijn op feiten en waar gelijkgestemden elkaar vinden en bevestigen. Dat is prima. In een democratie is vrijheid van meningsuiting het waardevolste bezit. Een beetje ruw mag best, journalisten zijn niet van suiker.

Erger wordt het wanneer verslaggevers zich echt bedreigd voelen tijdens hun werk

Erger wordt het wanneer verslaggevers zich echt bedreigd voelen tijdens hun werk. Door kwetsende opmerkingen, intimidatie of fysieke mishandeling. Of de angst dat een rechtbank ze gijzelt en dwingt om informatie over hun bronnen vrij te geven. Dat kan leiden tot zelfcensuur, waarbij ze niet meer durven te schrijven wat geschreven moet worden of het verhaal onbewust toch aanpassen uit angst voor woedende reacties. Ook bronnen kunnen aarzelen zich te melden. Dat is een regelrechte ondermijning van de vrije pers.

Om de positie van journalisten te versterken heeft de journalistenvakbond samen met hoofdredacteuren, de politie en het Openbaar Ministerie het initiatief PersVeilig opgezet. Op vier november presenteren de partijen het. Op de site kunnen journalisten straks incidenten melden en tips krijgen over wat ze kunnen doen als ze zijn bedreigd. De aanleiding is treurig maar hopelijk draagt het bij aan een maatschappij waarin journalisten hun werk kunnen doen zonder constant over hun schouder te kijken.

Sander Warmerdam

hoofdredactie@lc.nl