Leerlingen van de eerste en tweede klas van De Jutter: op de achtergrond Kees Wolfswinkel, daarvoor Alex van Rooij, Hugo Heule, Coen Rispens en Kevin Brouwer.

Vlielander school De Jutter: 'Wij zien onze leerlingen als ambassadeurs van het eiland, we zijn er trots op'

Leerlingen van de eerste en tweede klas van De Jutter: op de achtergrond Kees Wolfswinkel, daarvoor Alex van Rooij, Hugo Heule, Coen Rispens en Kevin Brouwer. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

De Jutter op Vlieland kijkt rond op andere eilandscholen in Europa. En Friese leerlingkoks gaan hier, maar ook in Spanje op zoek naar ‘culinair erfgoed’. Met geld uit Brussel.

Een eilandschool is niet zielig

Wat kan De Jutter op Vlieland leren van andere kleine eilandscholen in Europa? Er bestaan scholen met letterlijk een handvol leerlingen. ,,Wij zien onze leerlingen als ambassadeurs van het eiland, we zijn er trots op. Maar heel vaak horen we: o, jullie zijn zo’n kleine eilandschool. Blijft die wel bestaan?’’

Cees Visser, die de leerlingen in het basisschool-deel van De Jutter onder zijn hoede heeft, kan zich eraan ergeren. ,,Tegen een kind dat niet al te groot is zeg je toch ook niet de hele dag: hé kleine!’’

Kijk liever naar de mogelijkheden, zegt hij. Samen met Thijs Speelman, schoolleider van het voortgezet onderwijs op de school, kijkt hij uit naar het project iShrink waarmee zij samen met eilandscholen uit Schotland, IJsland, Spanje en Griekenland gaan kijken wat er wel goed is aan zulke scholen en hoe duurzaam onderwijs op kleine schaal mogelijk blijft.

loading

‘Ik krimp’ is de vertaling van het project. Vergrijzing en krimp van de bevolking, in combinatie met een toenemende trek naar steden, speelt niet alleen Friesland parten. Het leidt op veel plekken in Europa tot ontvolking van plattelandsgebieden. De Europese Unie spreekt zelfs van ‘ernstige gevolgen voor de sociale, economische en territoriale samenhang van de EU’. Op tal van plekken vechten eilandscholen voor hun voortbestaan.

Met een kleine negentig leerlingen (verdeeld over basis- en voortgezet onderwijs) is De Jutter zeker niet de kleinste. In Kroatië blijkt een school met vijf leerlingen te bestaan. ,,Als wij nog kleiner worden, hebben we dan hier op Vlieland ook nog steeds bestaansrecht? Samen met onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen gaan we dat bekijken.’’

'We gaan vaak naar buiten, leren van de natuur'

Met het nodige zelfvertrouwen, onderstrepen Speelman en Visser. ,,Onze kinderen hebben na hun schooltijd heel wat te vertellen hoor. Wij denken dat we onze rol kunnen versterken door van de school een kenniscentrum voor het eiland te maken.’’

Speelman wijst op eerdere Europese onderzoeksprojecten waaraan de school heeft meegedaan. Bij één daarvan verzamelden de leerlingen alle aangespoelde plastic. ,,Zouden we dat kunnen gebruiken als grondstof voor een 3D-printer? We denken er nog over na.’’ Visser vult aan: ,,Onze kinderen wonen in een prachtig natuurgebied. We gaan vaak naar buiten, leren van de natuur.’’

Een brede school als De Jutter, inclusief kinderopvang, ‘voor kinderen van nul tot zestien jaar’ heeft soms gewoon een voorsprong. ,,Wij hebben hier automatisch een natuurlijk overleg tussen primair en voortgezet onderwijs. Kan en wil een kind uit groep 7 of 8 wat meer? Dan kan hij of zij alvast kijken bij het voortgezet onderwijs. En omgekeerd, als een kind er nog niet toe is maken we de overstap wat geleidelijker. Dat werkt heel goed. We zijn niet zo zielig hoor.’’

loading

loading

‘Koks moeten trots zijn op hun cultuur’

loading

Welke oude recepten en vergeten groenten kunnen Friese leerling-koks opdiepen in hun eigen omgeving? En wat kunnen ze leren van medestudenten in Litouwen, Spanje en Ierland?

,,Koks moeten trots zijn op hun cultuur’’, zegt Gerard Voskuilen van de opleiding tot gespecialiseerd kok aan ROC Friese Poort. Maar daarvoor moet je die cultuur wel kennen. En die kennis is de afgelopen decennia flink weggezakt.

,,In de supermarkt liggen een paar stukjes varkensvlees, een paar soorten aardappelen en groenten die het hele jaar door verkrijgbaar zijn’’, zegt hij. Het besef dat van een varken veel meer bereid kan worden (‘bloedworst en balkenbrij’), dat seizoenen en bodemgesteldheid een rol spelen, ,,het is allemaal een beetje weggezakt’’.

Het project Cook it Forward wil daar verandering in brengen. ,,Op het bord moet ik proeven waar ik ben. Een kok op Terschelling moet gebruik maken van het Wad, in Limburg wil ik specialiteiten van daar. Nu lijken veel menukaarten erg op elkaar.’’

'Op het bord moet ik proeven waar ik ben'

Leerling-koks moeten ook graven in het verleden. Welke recepten gebruikten hun opa’s en oma’s? Welke vergeten groenten zaten daarin? Eten kan op die manier veel gevarieerder en tegelijkertijd duurzamer worden gemaakt, omdat er veel meer producten uit de directe omgeving worden gebruikt.

Met internationale leerweken in Galway (Ierland) en Orellana la Vieja (Spanje) wordt tegelijkertijd ook de horizon verruimd. Studenten uit Litouwen, Spanje en Ierland doen mee aan het project. Het verzamelde ‘culinaire erfgoed’ moet vervolgens met de nieuwste kooktechnieken en trends weer worden ‘vertaald’ naar nu.

Learning Hub: Friesland verbinden met Europa

loading

Het onderwijs in Friesland maakt te weinig gebruik van Europese subsidiemogelijkheden. En dat is jammer, voor scholieren en studenten hier.

Met dat idee startten Erna van der Werff en Frank Hiddink in 2018 Learning Hub Friesland. Vanuit de Blokhuispoort bedenken zij in samenwerking met onderwijsinstellingen uitdagende projecten. ,,Geld is niet het belangrijkste. Het is voor ons een middel om inspirerende dingen te kunnen bedenken.’’

'Geld is voor ons een middel om inspirerende dingen te kunnen bedenken'

De plannen voor iShrink en Cook it Forward (zie hiernaast) krijgen beide ruim 300.000 euro steun uit het Erasmusfonds van de Europese Unie. Het fonds stimuleert internationale samenwerking voor scholieren en studenten, om zo het draagvlak onder de Europese Unie te versterken.

De afgelopen maanden kregen Hiddink en Van der Werff in totaal 1,5 miljoen euro subsidie toegekend voor Friese scholen. Het betreft vier projecten, die allemaal meerdere jaren lopen. Learning Hub steekt veel eigen tijd in het maken van de projectvoorstellen. ,,Onze lol is daarna een onderdeel zijn van de projecten, het is niet zo dat wij een percentage opstrijken en klaar zijn’’, aldus Hiddink.

De twee andere projecten zijn: Healthy Learning and Lifestyle, bedoeld om middelbare scholieren bewust te maken van het belang van een gezonde leefstijl. Piter Jelles Impulse en serious game-bedrijf Klare Koek doen hier vanuit Friesland aan mee. Ook Story Valley kreeg groen licht. Studenten van het Friesland College leren onder andere van migranten over cultureel erfgoed en verbeteren hun eigen taalvaardigheid.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct