Vlieland, een rijk eiland

Het gaat goed met Vlieland. De toeristische groeicurve verloopt haast zo steil als het Vuurboetsduin en er is geen reden aan te nemen dat dit vooralsnog verandert. Toch moet het kleinste eiland ervoor waken zich niet uit de markt te prijzen.

Eind juni, maandagochtend op het eerste veer naar Vlieland. Aan boord tappen stevige mannenhanden kopjes koffie aan het buffet. De bouwvakkers zakken vervolgens onderuit in de comfortabele banken en praten elkaar bij over de weekendgebeurtenissen. Ze maken zich op voor een werkweekje Vlieland.

Collega's zijn hen al vooruitge-sneld. De waddentaxi vaart vanaf zes uur in de ochtend twee keer heen en weer om ploegjes van twaalf werkers met grote snelheid naar het eiland te brengen.

Op Vlieland wordt flink gebouwd. Aannemer Tjerk Dijkstra noemt zo zes projecten op waaraan gewerkt wordt. Voor vijf klussen is hij in de race. Het meest in het oog springend is momenteel de bouw van de Brede school en appartementencomplex Landal Vlieduyn. En ook al mag er geen zomerhuis meer bij worden gebouwd in de duinen, er komen wel steeds nieuwe exemplaren op de plek waar voorheen een oud zomerhuisje stond. Dijkstra ziet het vaak gebeuren dat zo'n charmant woninkje na het overlijden van de eigenaren wordt verkocht door de erfgenamen. Het is ofwel te duur om andere erven uit te kopen of het afkopen van de pacht van Staatsbosbeheer kan niet worden opgebracht.

VERKOOP

,,Gemiddeld levert een vakantiehuis 600.000 euro op”, weet Dijkstra. ,,Zo'n opbrengst maakt de keuze voor verkoop voor sommigen gemakkelijk.” Na verkoop volgt vrijwel altijd de slopershamer. Voor eenzelfde bedrag of zelfs meer bouwt de nieuwe eigenaar zijn stulp. Dijkstra: ,,En let wel, dit zijn gemiddelden. Ze zijn er goedkoper, maar dus ook zeker duurder.” Van de 276 huizen in de Vlielander duinen zijn er, sinds bouwbedrijf Tjerk Dijkstra in 1986 voet aan wal zette, op z'n minst vijftig door hem nieuw gebouwd. Nog eens dertig ondergingen een grondige renovatie.

Mooi voor Dijkstra. En daarmee mooi voor Vlieland om zulke gasten aan zich te binden. Hij kent vele celebs die op het eiland vertoeven. ,,Die voelen zich er wel. Eilanders trekken zich niets aan van zulke mensen. Ze worden hier met rust gelaten.''

Het aanbod in voorzieningen op het eiland is grotendeels op deze vermogende groep ingesteld. Iedereen kan zien dat dure kledingwinkels het straatbeeld van de Dorpsstraat goeddeels zijn gaan bepalen de laatste tien jaar. Toch is het een publiek geheim dat de zaken beter kunnen. De meeste Vlielanders nemen – ondanks de 10 procent eilander korting – toch liever de boot naar de wal voor de aanschaf van een nieuwe garderobe.

Aan het trekken van bemiddelde gasten kleeft een keerzijde. De familiezomerhuizen werden vaak verhuurd aan andere badgasten. Nieuwe eigenaren houden hun huis liever voor zichzelf. Hiermee halen ze bedden uit het zogeheten beddenbestand.

Op den duur ondervindt de rest van het eiland de gevolgen hiervan: minder overnachtingsplekken betekent minder horecabezoek, minder overtochten, minder fietsverhuur, minder excursies, minder toeristenbelasting. En qua romantiek: ,,We moeten verhoeden dat het een donker eiland wordt. Dat je 's avonds naar het strand fietst en geen lampjes meer ziet branden in de duinen'', zegt Dijkstra.

loading

Dorpsstraat van Oost-Vlieland.

PIJLERS

Het is wellicht ook hierom dat oud-burgemeester Ella Schadd opriep meer pijlers onder de eilander economie te plaatsen. De nieuwe (interim-)burgemeester Tineke Schokker zet die lijn voort.

De zeewierkaas van eilander muzikant en ondernemer Nils Koster valt daardoor om meerdere redenen in smaak. ,,Het is echt Vlielands, de wier pluk ik zelf uit de zee rondom het eiland.'' De kazen laat hij nu weliswaar maken in Veenhuizen, maar in de toekomst wil hij ze op het eiland laten rijpen. In een van de voormalige bunkers, waar tot voor kort het waterleidingbedrijf een reservoir had.

Maandagmiddag. Zelfs dwars door de bossen is te horen dat de bouwvakkers flink aan het werk zijn verderop in de duinen. Ter plekke staan bestelbusjes van keukenmonteurs en andere bouwbedrijven in de berm geparkeerd. Iedereen doet zijn best om het luxueuze Landal Vlieduyn voor augustus klaar te krijgen. De tweepersoonsappartementen worden te huur aangeboden voor tussen de 195 en 570 euro voor drie nachten – al naar gelang uitvoering en moment van het jaar.

Naast al de bouwvakkers op die eerste boot valt nog een groep op: middelbare scholieren. Enkele uren later zwermen de jongeren al uit over het eiland, nadat ze op camping Stortemelk hun tentjes hebben opgezet. In de bossen en duinen doen ze spoorzoekertje. In de Dorpsstraat vullen ze een vragenlijst in.

Dat jongerenveldje op Stortemelk is de laatste jaren flink ingekrompen en dat is op zichzelf een teken aan de wand, zegt campingbaas Jan van der Veen. ,,Er waren toptijden van zeshonderd tot zevenhonderd jongeren per dag. Nu houdt het bij tweehonderd op.'' Concurrentie van goedkope, weersbestendige bestemmingen, strenger alcoholbeleid en een aantal slechte zomers doet de jeugd andere vakantiebesluiten nemen.

Ook de andere Waddeneilanden hebben hier hinder van, zegt hij. ,,En niemand weet precies hoe deze trend te keren.'' Het is wel van belang dat dit knopje wordt gevonden: jongeren die op het eiland een mooie tijd hadden, komen veelal later in hun leven terug.

Maar de tijd dat politie en gemeente om tafel moesten om de feestvierende jeugd te begeleiden van dorp naar camping, na het uitgaan, is voorbij. Van der Veen weet nog een groepje jongeren aan zich te binden met de muziekprogrammering in De Bolder, het grandcafé-restaurant (waar op een drukke zomerdag achthonderd maaltijden uit de keuken komen) van de camping met een kleine en een grote zaal voor optredens. Voor het overige mikt hij op de toegenomen behoefte aan comfort.

CONCURRENTIE

Toen hij begon als directeur in 2000 waren alle tenten voor eigen gebruik. ,,Al gauw startten we voorzichtig met de verhuur van tenten. Dat lag lastig in het dorp, net als het openen van de kampwinkel en De Bolder. De vrees bestond dat we een te grote concurrentie zouden worden voor de andere ondernemers. Dat blijkt reuze mee te vallen.''

Inmiddels zet het Stortemelk-personeel elk voorjaar 75 tenten voor de verhuur op. Voorzien van stroom en boxspringbedden. Bovendien werkt de camping aan de bouw van twaalf boshuisjes in het bos aan de rand van de camping. Er mogen nog eens zes bij. De vergunningen zijn binnen, het werk begint na dit zomerseizoen.

Van der Veen heeft oprechte zorg over het economisch welzijn van Vlieland. ,,De camping heeft zes vakantiehuisjes op de Ankerplaats en de huurprijzen van vergelijkbare huisjes stijgen zeer snel. Vooral op hoogtijdagen zoals tijdens muziekfestival Into The Great Wide Open (ITGWO) rijzen de prijzen de pan uit. Duizend euro voor een weekend is niks. We moeten er echt voor waken dat we onszelf niet uit de markt prijzen.''

Hij wijst erop dat Vlieland bijnamen heeft die het dure imago meer of minder onderstrepen: Vliebiza en Capri van het Noorden. Van Vliebiza krijgen sommige (semi-)eilanders kippenvel, zoals Carola Pieper. Ze is assistent-manager van het Westcord Hotel Seeduyn en woont sinds 2005 op het eiland. ,,Maar dat er meer mensen komen voor bubbels in plaats van bier de afgelopen tien jaar, dat klopt wel. Dat kun je ook aan de winkels zien.''

Pieper merkt ook dat er minder bedden zijn in de traditionele vakantiehuisjes. ,,Goed voor het hotel. Voor de gast is het minder, want we kunnen hogere prijzen vragen. Het hoogseizoen op Vlieland is duurder geworden. Het lijkt alsof Vlie alleen maar voor de rijkere toerist is, maar vergeet niet dat mensen nog altijd terecht kunnen op de campings Stortemelk en Lange Paal.'' Hij wijst op dumpacties door sommige hotels van kamers via internetsites.

Zelf speurt Westcord, net als andere accommodatie-eigenaren op het eiland, naar mogelijkheden het seizoen te verlengen. ,,Vroeger gingen we zes, zeven weken dicht na de jaarwisseling. Nu zijn we altijd open. In de winter zijn de weekenden druk en kun je alleen nog door de week komen voor wat echte rust.''

loading

Lounchen bij 't Badhuys, het enige strandpaviljoen van Vlieland.

STORM

Er wordt op het eiland flink ingespeeld op doelgroepen. ,,Er zijn genoeg mensen die afkomen op de sensatie van storm op het eiland, die willen zien dat de coupure dichtgaat. Sommige hotels regelen arrangementen op gezette tijden voor vogelaars. Zij bestuderen dan hoe de rustpauze van sommige vogels die op weg zijn naar andere oorden, op Vlieland verloopt.''

En uiteraard zijn er de zeer succesvolle filmweekeinden van Podium Vlieland, een van de kleinste bioscopen van Nederland. ,,Hotels waarmee we arrangementen maken, haken hier steeds vaker op in'', zegt Bojan Bajic van Podium Vlieland. ,,Het is bijna standaard uitverkocht.''

,,Als bedrijf, als eiland moet je er nooit vanuit gaan, dat de zaken zo blijven als ze zijn. Je moet je voortdurend de vraag stellen of je nog meedoet'', zegt ondernemer Koster. Mede hierom stelt de VVV binnenkort een speciale marketing-persoon aan, die moet onderzoeken welke attracties Vlieland kan optuigen om meer mensen te trekken.

Campingbaas Van der Veen sluit niet uit dat het eiland al vol zit, qua activiteiten. ,,Het komt vaak toch aan op een kleine groep die evenementen organiseert, zaken naar zich toe trekt. Die rek is er wel een beetje uit. Sommige bestaande evenementen zitten aan hun taks. ITGWO zou misschien nog een beetje kunnen groeien met bijvoorbeeld pop-up campings, maar groter moet dat ook niet worden.''

Aannemer Dijkstra zoekt het toch in de verhuur van de zomerhuizen, eventueel gedeeltelijk. ,,Door bijvoorbeeld de masterbed-room met badkamer af te sluiten van de rest van het huis. Zo houden huurders een flink deel van het huis over en de eigenaar houdt privé privé. Sommigen voelen er dan voor het alsnog te doen. We moeten ervoor waken dat Vlieland een dood eiland wordt.''

Wat Van der Veen betreft, ligt de oplossing op financieel gebied. ,,De prijzen moeten naar beneden. Dat kan hier best. Ik zeg dus niet dat we de broekriem moeten aanhalen. Er is nog genoeg ruimte. Door ITGWO bereiken we een groot publiek. Het festival wordt steeds groter en steeds meer mensen zien hoe mooi het hier is. Die mensen willen hier komen of later terugkomen. Dat moet je koesteren, niet afschrikken.'' Bajic: ,,Rijk worden is als het drinken van zeewater: je wordt er steeds dorstiger van.''

PRIJZEN

Naast de bouwvakkers en de jongeren zit er op de ochtendboot nog een belangrijke doelgroep: actieve zestigers, zeventigers en zelfs tachtigers, die zich goed weten te vermaken op Vlieland. En dan niet zozeer in het weekeinde, als gezinnen met kinderen de Dorpsstraat bevolken, maar tijdens de kalmere midweek.

,,Het is een geliefd en dankbaar publiek'', zegt Koster, die vooral deze mensen met plezier vermaakt tijdens optredens van folkduo Drijfhout (samen met Ger Lamerus). Het zijn ook de mensen die vaak al hun hele leven lang het eiland bezoeken en dat zo lang mogelijk zullen blijven doen. Ook uit nostalgische overwegingen.

,,Mensen die dertig jaar geleden op het eiland kwamen, zien hier nog steeds hetzelfde. De wandelpaden, de fietspaden en de Vliehors, het blijft gelijk. En te druk, welnee. Kijk eens op een zomerse dag bij Scheveningen op het strand. Als je hier vijftig mensen op het strand te veel vindt, loop je een kilometer verderop. Kom je er twaalf tegen. En als je dat te veel is, vind je altijd een plek waar je helemaal alleen ligt. De grootste attractie is en blijft het eiland. Yup of geen yup. En duur, ja. Je kunt erover klagen. Maar je kunt ook nog steeds voor een habbekrats op Lange Paal staan.''

Bajic van Podium Vlieland: ,,Als je duizend mensen vraagt naar de reden waarom ze hier zijn, komt het allemaal op hetzelfde neer: de ruimte, de natuur, de lucht, de wind. En dat blijft.''

TEKST: MARSCHA VAN DER VLIES

FOTO'S: NIELS WESTRA

VEEL BN'ERS

Vliebiza, het is de bijnaam van Vlieland in sommige kringen. De twee eilanden in deze samentrekking staan bekend om hun kracht goed te feesten en het feit dat mensen die buitengewoon veel bekende mensen kennen er frequente bezoekjes afleggen. Zo kennen we allemaal ons Koningspaar dat de koninklijke Lemster aak De Groene Draeck zo en dan tussen de palen van de Vlielander jachthaven manoeuvreert. Dit doet Joop Braakhekke ook nog wel eens met zijn Stoute Louise, ook een onberispelijke Lemster aak.

Anderen hebben een riant eigen onderkomen in de duinen, zoals Edwin de Vries en Monique van de Ven en Robert ten Brink. Of ze hebben een ‘vast' logeeradres. In de Dorpstraat loop je bijvoorbeeld zo de familie Krabbé (of een deel ervan) tegen het lijf, net als Yvon Jaspers, Maco en Leontien Borsato, Caroline Tensen (die er ooit trouwde) of Kees Storm (ex-CEO Aegon).

VERZWOLGEN DORP

Vlieland is mede zo geliefd omdat het eiland met slechts één dorp zo prettig overzichtelijk is. Dat was 279 jaar geleden wel anders. Niet dat er toen zoveel toeristen de tocht over zee ondernamen, maar er was wel een tweede dorp. West-Vlieland was tot in de achttiende eeuw bewoond. Doordat het eiland is gaan ‘wandelen', verzwolg de zee het dorp in 1736. Gele steentjes en andere restanten zijn mogelijk nog te vinden: vanaf de Vliehors een mijl de Noordzee op.

VLIE IN CIJFERS

Aantal bewoners: 1087 (31 maart 2015, bron: CBS).

De gemeente Vlieland beslaat een oppervlakte van 32.050 hectare, die bestaat uit 27.896 hectare buitenwater, 66 hectare binnenwater en 3974 land.

Totale lengte van het strand: 20 kilometer

Totale lengte van het eiland: 20 km, de breedte is gemiddeld 1,5 km.

Aantal bedden voor gasten: 7000.

Totaal aantal toeristische veerbootoverzettingen in 2014: 194.040

De meeste toeristen komen uit Nederland, België en Duitsland. Een geringer aantal uit Zwitserland, Oostenrijk en Italië.

BOTEN EN GEITEN

Rederij Doeksen verzorgt de oversteek tegenwoordig in anderhalf uur, maar Vlielanders en bezoekers zijn lang verstoken gebleven van een fatsoenlijke veerverbinding. Pas in 1962, onder druk van het groeiende toerisme, kwam er een Echte Veerboot. Tot die tijd moesten eilanders en gasten op de Vlieree van de Terschellinger boot overstappen op een klein lawaaiig motorbootje, dat niet voor niets ook wel de ‘hobbelende geit' werd genoemd. Een hachelijke onderneming met een loopplankje en als je mazzel had de helpende hand van een matroos.

Vlielanders hadden en hebben überhaupt wel iets met geiten, want dat is ook hun bijnaam. Van oudsher is er weinig landbouw en veeteelt maar de geit, de armeluiskoe, was wel populair. Hoewel er inmiddels ook genoeg schapen op het eiland zijn te vinden, hoort de geit bij Vlieland, zoals het schaap bij Texel.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Wadden