Fokke Algera als KNIL-militair FOTO FAMILIE ALGERA

Zoektocht naar Fokke Algera: de Wjelsrypster overleed na de bevrijding in Hongkong

Fokke Algera als KNIL-militair FOTO FAMILIE ALGERA

Vandaag is het 115 jaar geleden dat Fokke Algera werd geboren in Wjelsryp. Een week na zijn veertigste verjaardag, op 29 september 1945, overleed hij in Hongkong waar een Engelsman zijn graf verzorgt.

,,Als ik het hoor, begin ik te huilen’’, vertelt de 82-jarige Jannie Tuinstra-Algera uit Leerdam. Het gaat over de doodsoorzaak van haar vader, de in Wjelsryp geboren Fokke Algera. Hij overleed op 29 september 1945 in Hongkong. Een week na zijn veertigste verjaardag.

De op 22 september 1905 geboren Fokke ging in 1927 als KNIL-militair naar Nederlands-Indië, het latere Indonesië. In 1942 namen de Japanners hem vanuit Java als krijgsgevangene mee naar Hongkong. Hij maakte de bevrijding mee op 14 augustus, maar het vieren daarvan werd hem fataal. Met de andere kampbewoners ging hij uit eten. Ze waren sterk vermagerd en blijkbaar was Fokkes maag niet tegen deze weelde bestand. Een kameraad uit het kamp vertelde de familie later dat de doktoren er alles aan hadden gedaan om zijn leven te redden.

Jannie was op dat moment een meisje van vier en had een drie jaar oudere zus. Samen met haar moeder Renske Algera-Bruinsma, oorspronkelijk uit Schalsum, zat ze sinds het vertrek van haar vader geïnterneerd. ,,Toen wij na de bevrijding uit het kamp kwamen, kregen we gecontroleerd eten toegediend. Dat werd langzaam opgebouwd. Die controle is bij mijn vader achterwege gebleven. Vreselijk, echt vreselijk.’’

Bericht uit Hongkong

Eenmaal terug in Nederland werd er amper over het verlies van de vader en echtgenoot gesproken. ,,Wat bereik je ermee? Het geeft toch niks.’’ Toch merkt Algera, nu ze ouder wordt, dat ze er last van begint te krijgen. Ze wil haar verhaal graag kwijt en was blij verrast dat ze werd gebeld door Siebe Haven uit Wjelsryp. Hij schreef onlangs over Algera in het dorpsblad nadat hij een zoektocht naar zijn vroegere dorpsgenoot was gestart.

Die zoektocht werd in gang gezet door een bericht uit Hongkong. Een gepensioneerde Engelse marinier, Peter Makant, zocht om meer gegevens over ene Fokke Algera. De Engelsman heeft op een kerkhof even buiten Hongkong het graf van Algera geadopteerd. Dorpsbelang Wjelsryp besloot deze oproep niet zomaar naast zich neer te leggen, hoewel er in eerste instantie geen belletje ging rinkelen.

Wel was bij Haven bekend dat zeker honderd jaar lang Algera’s of Algra’s in Wjelsryp hebben gewoond. Haven kwam erachter dat het gezin van Fokke slechts drie jaar in het dorp woonde. Daarna verhuisden ze naar Schalsum. Het bracht hem wel op het spoor van Fokkes dochter in Leerdam en van kleinkinderen van wie hij foto’s kreeg.

Tuinstra woont inmiddels veertien jaar in Leerdam. Daarvoor woonde ze zestig jaar in Friesland. Het Fries kreeg ze niet van huis uit mee, vertelt ze, maar ze leerde het later wel. ,,Mijn ouders spraken onderling Fries, maar volgens mijn moeder sprak ik veel beter Maleis. Dat leerde ik van ons dienstmeisje.’’

loading

Dat haar vader naar het verre Indonesië vertrok, kwam doordat hij geen werk had. ,,Als 22-jarige vond hij dat verschrikkelijk. Dus liet hij zich ronselen voor het leger. Daar zag hij wel wat in. Het avontuur zal zeker getrokken hebben.’’ Aan zijn moeder meldde hij voorzichtig dat hij ,,wer wurk hie, mar mem sil der net sa bliid mei wêze’’. Toen hij zes jaar later met verlof terugkeerde naar Schalsum en zijn vrouw leerde kennen, kon zijn familie niet bevroeden dat het de laatste keer zou zijn dat ze hem zagen.

'Het avontuur zal zeker getrokken hebben'

Het jonge stel kreeg twee dochters en net op het moment dat ze in 1940 met verlof naar Nederland mochten en de twee meisjes hun pake en beppe voor het eerst zouden zien, brak de oorlog uit. Fokke werd gescheiden van zijn gezin en belandde in Hongkong. Daar kwamen wel meer Friezen terecht, weet Tuinstra. Of haar vader de enige Fries is die daar als gevolg van de oorlog is overleden, is volgens haar niet bekend.

Dertig jaar geleden is Tuinstra in Hongkong geweest om het graf te bezoeken. Haar moeder, die in 1994 overleed, was toen te oud om mee te gaan. ,,Ik heb haar wel eens gevraagd wat haar bezielde om met Fokke mee te gaan, terwijl ze hem nog maar heel kort kende. Wat bleek: mijn moeder was nog nooit buiten Schalsum geweest, ze wist niet dat Indonesië zo ver was.’’

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct