Een buiten-de-lijntjesdenker met een Bildtse babbel of een Fryskprater die het durft nieuwe taalwegen te bewandelen en eens stevig met de vuist op tafel te slaan. Waadhoeke zoekt een meertaligheidscoördinator die de vier talen binnen de gemeentegrens een kontje geeft.

Laatst nog, toen hij meedeed aan een project op een school in Nij Altoenae, merkte Jan Dijkstra hoe het vaak gaat met een minderheidstaal. De FNP-wethouder van Waadhoeke praatte Bildts – dat hij zich als Fryskprater eigen heeft gemaakt met een cursus – tegen de kinderen en de juf. Maar denk niet dat die dat terug deden. Het was Nederlands dat de klok sloeg. ,,Ik tink dan: doch dat no foar-al wol. Mar as der in oar bykomt ferbrekt men daliks.”

Fergees kadootsje

Als het om minderheidstalen gaat, voelt Dijkstra vaak een terughoudendheid. ,,Minsken fiele net altyd dat harren taal oeral brûkt wurde kin. Dan krijst dat heiten en memmen harren bern net mear opfiede yn it Bildts of Franekers. Wylst taal rykdom is. In fergees kadootsje dat je mei-jaan kinne.”

Dat is precies waar Waadhoeke wat aan wil doen. De gemeente is gezegend met viertaligheid. Naast het Nederlands en het Fries wordt er Bildts gesproken en ook het Franekers is een nog levende stadstaal. De talen worden naast en door elkaar gebruikt.

Geen joechei

Maar het is zeker geen joechei. Stichting Bildts Aigene en Genoat-skap foar ut behoud fan ut Franekers, bekommeren zich om hun taal en zetten zich er enthousiast voor in. Maar er is meer nodig om werkelijk zoden aan de Bildtdijk te zetten, zegt Dijkstra.

De gemeente wil een meertaligheidscoördinator aantrekken die ervoor moet zorgen dat het gebruik en de positie van het Fries, Bildts en Franekers wordt versterkt. Het benodigde geld – 40.000 euro per jaar – is er en de persoon die voor vier jaar wordt aangenomen, zou dit voorjaar aan de slag kunnen gaan.

De coördinatorsfunctie is niet nieuw. Bildts Aigene werkte er al mee. Maar toen was er maar geld voor een krap aantal uren waardoor de resultaten ook beperkt waren, legt voorzitter Ali Bronger uit. Dat er nu extra geld en uren komen en dat die dan ook worden ingezet voor de andere talen, stemt de Bilkerts tevreden.

Vuist op tafel slaan

Er liggen al allemaal afspraken, rapporten, intentieverklaringen en convenanten. Aan de nieuwe duizendpoot de taak om alles bij elkaar te brengen. Die moet volgens de functieomschrijving buiten de lijntjes durven te denken, andere taalwegen durven in te slaan, en daarbij niet schuwen om met de vuist op tafel te slaan. Verstaan van de minderheidstalen is een must en zij of hij moet als het even kan een aardig mondje Fries of Bildts spreken.

Vooral bij bedrijven en op school is een wereld te winnen, denkt de wethouder. ,,By bedriuwen soe op de toanbank stean moatte: Praat de taal dy’t jo wolle.” En ook op scholen sneeuwen de minderheidstalen vaak onder. ,,Dêr kin echt in skepke boppeop.”

‘Ik kin se net twinge’

En wanneer is het plan geslaagd? Dijkstra: ,,As de talen in normaal ûnderdiel fan de mienskip binne en it plak krije dat se fertsjinje.” Dat je met Bildts uit de voeten kunt op een terras. In het Fries met een ambtenaar kunt praten. En dat toeristen in aanraking komen met het Franekers als ze op het Sjûkelân staan of binnenstappen bij het Planetarium.

De wethouder hoopt dat mensen de taalvrijheid voelen en ,,net langer skruten binne. Brûk de taal wer je yn grutbracht wurde.”

Maar beseft Dijkstra: ,,Ik kin se net twinge. As minsken net wolle, hâldt it op.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Waadhoeke
Friese taal en cultuur
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct