Directeur Manon Borst voor een van de professorenportretten in het museum. ,,Aan de voorwerpen voelen is niet alleen voor slechtzienden, daar worden alle bezoekers blij van.’’

Straks overal aan voelen in Museum Martena: 'De mensen gaan er met zoveel respect mee om, dat is heel bijzonder'

Directeur Manon Borst voor een van de professorenportretten in het museum. ,,Aan de voorwerpen voelen is niet alleen voor slechtzienden, daar worden alle bezoekers blij van.’’ FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Museum Martena in Franeker wil toegankelijker worden voor slechtzienden. De geplande aaitoer is nu al genomineerd voor een prijs.

Onlangs had Museum Martena een aantal blinden en slechtzienden op bezoek, om te toetsen wat er beter zou kunnen. 

,,Daar was een vrouw bij die vertelde dat ze regelmatig in musea kwam, ze was er graag. Meestal had ze dan iemand mee, want de audiotoers die veel musea hebben waren haar te saai. Die legden uit wat je in de rechterbovenhoek van het schilderij ziet, bij wijze van spreken, daar had ze niks aan’’, zegt directeur Manon Borst. ,,Dat heeft ons echt geholpen bij het nadenken hoe we het museum toegankelijker kunnen maken, ook voor slechtzienden en blinden.’’

Voorwerpen betasten

Uit dit alles kwam het plan voort om een  aaitour  in het museum te maken. Het museum wordt de komende twee jaar toch al voor 770.000 euro onder handen genomen en heringericht (het was stadsmuseum van Franeker, maar sinds de gemeente in 2018 is uitgedijd tot Waadhoeke kan het museum niet achterblijven). Dan wordt ook de toegankelijkheid aangepakt.

Er zijn grenzen aan de mogelijkheden, want het zit in een voormalige stins. Trappen, doorgangen, muren en de tuin staan vast, ,,het gebouw is wat het is.’’

Maar die ‘aaitoer’ kan wel. Door het museum. Van een stuk of dertig voorwerpen uit het museum komt er op de audiotour een uitgebreide, suggestieve beschrijving zodat bezoekers zich er een goed beeld van kunnen vormen, ook al kunnen ze het niet goed zien. Daarnaast mogen de bezoekers ook een aantal van de voorwerpen betasten. Een gespecialiseerd bedrijf maakt bijvoorbeeld de jurk na, die de zeventienjarige Saepck van Vervou – later ook vrijvrouwe van Ameland – draagt op het grote portret dat L. J. Woutersin in 1630 van haar maakte.

,,Daar kunnen mensen dan aan voelen’’, licht Borst toe. ,,Dat is niet alleen voor slechtzienden, daar worden alle bezoekers blij van, denken we.’’

Of dat niet erg vuil zal worden? Is het makkelijk schoon te houden? ,,Geen idee. Het is een beetje pionieren in het museum. Het is heel ongewoon wat we willen, want iedereen is opgevoed met het idee dat je in een museum je handen op je rug houdt en zachtjes spreekt.’’

Theedrinken uit antieke kopjes

Andere voorwerpen waar bezoekers aan kunnen zitten, zijn een gesteven kraag zoals enkele professoren van de Franeker universiteit, van wie het museum 98 portretten heeft, ze dragen. Ook speciaal voor de aaitoer nagemaakt, met als een gondeltje uit de Kermis van Kooistra, het bewegende miniatuurmodel van een kermis. Misschien wordt ook een van de boeken van de befaamde xylotheek, een verzameling houtsoorten die vormgegeven zijn als boeken, nagemaakt.

Het museum experimenteert er al wat mee in de tuinkamer, die is ingericht als in 1875. Daar mag alles aangeraakt worden, op de portretten van Willem Bartel van der Kooi aan de wanden na dan. Het harmonium kan worden bespeeld, mensen kunnen – wanneer de coronacrisis voorbij is – thee drinken uit de antieke kopjes die er staan en op een zijtafeltje ligt een halfvoltooid breiwerkje. Wie zin heeft, kan het ter hand nemen. ‘We vinden het fijn als u het weer netjes achterlaat’, staat op een bordje.

,,De ervaring die we tot nu toe met deze kamer hebben, maakt optimistisch om met de aaitoer te beginnen’’, zegt Borst. ,,De mensen gaan er met zoveel respect mee om, dat is heel bijzonder. Er is maar een keer een kopje gevallen, en dat hadden we zelf gedaan.’’

Het plan voor de aaitoer is ingediend voor de Raak-stimuleringsprijs (30.000 euro), voor musea die verbetering doorvoeren voor slechtzienden. Vandaag is bekendgemaakt dat Museum Martena bij de laatste drie zit, met de Lakenhal in Leiden en het Chabot Museum uit Rotterdam. Wie de meeste publieksstemmen krijgt wint, stemmen kan tot en met 7 oktober.

www.raakstimuleringsprijs.nl .

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct