Vlinderwieken terug op spinnenkopmolen Arkens

Molen Arkens in Franeker.

Met de restauratie van de spinnenkopmolen Arkens in Franeker heeft het monument zijn oorspronkelijke uiterlijk uit 1900 terug gekregen.

De spinnenkopmolen aan de Leeuwarderweg, bij de entree van Franeker, is voor 90.000 euro opgeknapt. Het is een bijzondere molen omdat het de enige is in Nederland met zogenaamde vlinderwieken. De snelheid wordt niet gereguleerd met doeken op de wieken maar via kantelbare kleppen die automatisch hun stand aanpassen aan de kracht van de wind. Bij toenemende wind gaan ze steeds verder openstaan. Dit wordt zelfzwichtend genoemd.

Het vlinderwieksysteem is een uitvinding van de uit Franeker afkomstige molenmaker J.H. Westra. Toen de molen werd gebouwd, stond deze midden in Arkens om de polder te bemalen. In 1973 vond verplaatsing naar de Leeuwarderweg plaats, waar de molen het middelpunt vormt van een parkje bij de wijk Schalsumerplan.

Bij de verplaatsing kreeg de molen pseudo-vlinderwieken met zeilen aan beide kanten van de roede in plaats van klepjes. Dit was een systeem dat nooit bestaan heeft en afbreuk deed aan de vinding van Westra. De Molenmakers uit Tzummarum heeft de oorspronkelijke roeden met een lengte van 13.80 meter teruggebracht en ook de monumentale bovenas is gerestaureerd.

De molen is nu eigendom van de Stichting tot Behoud van Monumenten in de gemeente Waadhoeke. De stichting kreeg voor deze klus geld van het Molenfonds, de Bank Giro Loterij, de Gravin van Bylandt Stichting, het Ministerie van OCW en de plaatselijke fondsen de Stichting Wetterau, Stichting Pieter Houbolt Fonds, Stichting familie Wetterauw en Stichting tot Behoud van het Franeker Stadsschoon.

De molen werd in 1966 ook al eens gerestaureerd. Toen al kwamen de kleppen in de roeden te vervallen. De molen werkte daardoor niet meer en werd puur een landschapselement.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Waadhoeke