De komende en gaande organist bij het oudste kerkorgel van Friesland in Dronryp. Vooraan Peter van der Zwaag, achter Anne Osinga.

Organistenwissel bij oudste kerkorgel van Friesland

De komende en gaande organist bij het oudste kerkorgel van Friesland in Dronryp. Vooraan Peter van der Zwaag, achter Anne Osinga. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Midden in coronatijd vond bij het oudste kerkorgel van Friesland een wisseling van de wacht plaats. Anne Osinga maakte na zestig jaar organist te zijn geweest plaats voor beroepsorganist Peter van der Zwaag.

Zijn vrouw Rineke kan het nog amper geloven. Anne Osinga (77) uit Menaam zit na zestig jaar niet meer achter het orgel. Lange tijd leek het er niet in te zitten dat hij een opvolger zou vinden voor het oudste kerkorgel van Friesland, het Baderorgel uit 1653 in de Salviuskerk van Dronryp, beter bekend als d’Alde Wite. Tot Peter van der Zwaag (33) uit Leeuwarden zich meldde.

Dat een professional het werk van amateur-organist Osinga over zou nemen, had Osinga niet verwacht. ,,Dat gun ik dit oargel. Je hearre sa dat der in professional efter sit.’’ Het Baderorgel is niet alleen monumentaal en het oudste van Friesland, vertellen Osinga en Van der Zwaag, maar het is ook een orgel waar niet zo maar elke organist mee uit de voeten kan. In 2002 is het orgel gerestaureerd en teruggebracht naar de situatie tijdens de bouw tussen 1653 en 1657. Dat betekent dat het weer een orgel in de originele middentoon-stemming is geworden.

Opvolger

In lekentaal legt Van der Zwaag uit wat dat betekent. ,,In cis-toan is ek in echte cis en kin net, lykas op in piano, ek in des wêze.’’ Geen gelijkzwevende tonen op dit orgel dus, maar een helemaal zuivere cis. ,,Dat suvere makket it oargel ek sa prachtich.’’ Tegelijk betekent het dat eigenlijk alle muziekstukken na 1700 ‘te modern’ voor het instrument zijn. Zodra er drie mollen of twee kruizen in het spel zijn, moet alles omgezet worden.

Osinga deed dat met de hand en merkte dat het instuderen hem steeds meer moeite begon te kosten. Dat was voor hem de aanleiding aan te kondigen te willen stoppen zodra er een opvolger was. Zijn mede-organisten Anne de Boer uit Menaam en Cees van der Meer uit Dronryp blijven bij toerbeurt spelen met Van der Zwaag. Deze opvolger won twee keer de eerste prijs op het Sweelinck-concours, is organist in de Kurioskerk in Leeuwarden en heeft een eigen muziekhandel met uitgeverij. Muziekstukken omzetten kost hem enkele minuten.

Achter het orgel in d’Alde Wite zegt Van der Zwaag zich al een ,,fisk yn it wetter’’ te voelen. Hier kan hij zich verder ontwikkelen. Hij legt zich toch al toe op oude muziek. Plannen om in de toekomst meer met het orgel te doen dan alleen de begeleiding van de zondagse eredienst zijn er zeker. Zo denkt Van der Zwaag al na over volgend jaar als het 400 jaar geleden is dat Jan Pieterszoon Sweelinck overleed.

Wat een rotorgel

Verschillende organisten kwamen een kijkje nemen toen bekend werd dat er een vacature in Dronryp was. ,,Mar de measten seagen der fanôf’’, meldt Osinga. Hij herinnert zich een man uit Zeeland die jaren terug tijdens orgeldagen het Baderorgel probeerde. Tel uw zegeningen, speelde hij zonder aanpassingen om vervolgens op te merken dat het orgel wel heel slecht klonk. Toen Osinga hem uitlegde dat het om een middentoon-soort ging, concludeerde de man: wat een rotorgel.

,,Eins moast dysels beheine op sa’n oargel, ha ik fan Jan Jongepier leard’’, zegt Osinga. ,,Do komst dysels echt tsjin en moast ymprovisearje kinne. Dat komt mei Van der Zwaag wol klear’’, is zijn overtuiging.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct