Bram Bonnema.

Er is geen PC in Franeker, maar er valt hier en daar wel wat te beleven

Bram Bonnema. Foto: Henk Jan Dijks

Franeker zou vandaag de zomer willen vieren zoals dat elk jaar gebeurt. Met de PC, het Wimbledon van het kaatsen. Maar het is vandaag stil op straat in de voormalige universiteitsstad. Toch valt er hier en daar wel wat te beleven. Bijvoorbeeld met een schele Poolse professor.

Heel eerlijk, antwoordt Henk Deelstra op de vraag wat er leuk is aan Franeker nu de PC is afgelast? ,,Niets. Het is hier maar een dooie boel. Harlingen is veel gezelliger.’’

Deelstra mag worden bestempeld als een ervaringsdeskundige. Hij woont zijn hele leven al in Franeker, de 68-jarige inwoner zou trouwens ook niet anders willen. ,,Ik vind de PC het mooiste aan Franeker’’, zegt hij nog maar een keertje overtuigend.

Dat bleek drie jaar geleden. Deelstra belandde in de zomer van 2017 op de wachtlijst van het MCL voor een hartoperatie, maar kreeg van de receptie van het Leeuwarder ziekenhuis geen duidelijkheid over de precieze datum. Het zou in elk geval niet op 2 augustus zijn, de dag van de PC, verzekerde de dame aan de balie. Dus dat telefoontje op maandag 31 juli, dat kon nooit voor hem zijn. ,,U bent de eerste weken echt niet aan de beurt’’, was Deelstra herhaaldelijk toevertrouwd.

Maar toen de boodschap van woensdag opereren tot hem, zijn vrouw Geertje en dochter Marrit doordrong, sloeg de twijfel toe. Is er eindelijk weer iets te beleven in zijn Franeker, het leukste bovendien wat de stad te bieden heeft, moet hij het bed houden. Hij had die beroemde kaatswedstrijd ook nog nooit gemist. Trouwens, hij voelde zich ook best goed, die operatie van overmorgen was in zijn beleving ook niet meteen noodzakelijk.

loading  

Of de ingreep uitgesteld kon worden, opperde hij. ,,Dat is niet zo handig’’, vond Geertje tijdens het gesprek van de dag, thuis aan de eettafel. Maar Deelstra hield voet bij stuk. Het argument dat ze de kaartjes al in huis hadden, bleek doorslaggevend. Uiteindelijk kon de operatie worden uitgesteld tot september. ,,Ik vind niet dat ik een risico heb genomen’’, zegt Deelstra drie jaar later. ,,Hoewel anderen daar misschien anders over denken. Gelukkig is alles goed afgelopen.’’

D eelstra is door zijn gezondheid iets eerder gestopt met werken bij LPF, de papierfabriek in Leeuwarden, en zou dus tijd hebben zijn Franeker nog beter te leren kennen. Want ook al vindt hij Harlingen gezelliger, de stad heeft toch wel iets meer te bieden dan de PC? ,,Ik kom eigenlijk nooit in het museum ofzo. Ik ben zelfs nog nooit in het Planetarium geweest.’’

Dat verhaal klinkt Manon Borst bekend in de oren. Ze is de directeur van Museum Martena in hartje Franeker. ,,Er komen hier eigenlijk nooit Franekers’’, vertelt ze. ,,Ze geven dat eigenlijk met het schaamrood op de kaken toe, als je ze ernaar vraagt. Het blijft toch raar: zodra mensen zelf op vakantie gaan, stappen ze elke kerk, museum of een andere bezienswaardigheid binnen. Je kan dus ook in je eigen omgeving twee uurtjes vakantie houden. Dan zie je andere dingen dan je normaal ziet. Ook in Franeker.’’

loading  

Borst organiseert deze zomer een heuse staredown in haar museum. Staredowns kennen we van de kickboksgevechten tussen Rico Verhoeven en Badr Hari, vlak nadat ze zijn gewogen en elkaar ellenlang aanstaren. Borst daagt toeristen en inwoners van Franeker uit tot een staredown met een schele Poolse professor. Dat is niet oneerbiedig bedoeld, maar naar de beeltenis van Johannes Makowsky blijf je inderdaad kijken. Kijkt hij je nou aan of zie je dat verkeerd? Dat ene oog, dat priemt als het ware dwars door je heen.

En in hemelsnaam, wat is er met dat andere oog gebeurd? Volgens de overlevering doceerde Makowsky in de zeventiende eeuw controversiële theologie. Zou hij daarom klappen hebben gehad van zijn behoudende collega-professoren? Wellicht doorkliefd met een zwaard? Of zijn het de gevolgen van een uit de hand gelopen kroeggevecht? De hoogleraar zette het immers regelmatig op een zuipen met zijn studenten, hetgeen hem behalve gehaat ook geliefd maakte. Borst: ,,Je fantasie slaat op hol, als je naar hem kijkt.’’

E r doet nog een theorie de ronde over de schele Poolse professor. Dat heeft te maken met het Loskop-schandaal dat deze zomer door drie Franeker bakkers is opgerakeld. Volgens de overlevering moesten in 1642 drie studenten voor de academierechtbank verschijnen. Zij hadden geprobeerd in te breken in café de Bogt fen Guné, dat nog steeds bestaat en naast het Sjukelân is te vinden.

Eenmaal in het beklaagdenbankje ontstak rechter Henricus Brassaert in grote woede. Een van de verdachten bleek zijn bloedeigen zoon Marius. De rector schold hem uit voor ‘loskop’ en ‘holbol’, nam een van de haselbollen – het favoriete gebakje destijds onder de hoogleraren – en smeet die richting zijn zoon. Marius beheerste de kaatssport toen blijkbaar al aardig en kaatste de bol terug, recht in het oog van Johannes Makowsky.

,,Dat is een mythe’’, vermoedt museumdirecteur Manon Borst. ,,Misschien is hij zo geboren, we weten het echt niet. Maar hier is niets over terug te vinden.’’

loading  

Deze zomer is de loskop in de vorm van een krokante chocoladekaatsbal bij de Franeker bakkers te koop. Hoewel, de bakkerijen Siesling en Van der Kloet zijn er deze dinsdag al doorheen, als we een vredige wandeling door de stad maken. Alleen bakker Schaafsma aan de Dijkstraat heeft nog een schaal vol, zo toont hulpkracht Geeske Attema. ,,Wy hawwe se altyd op foarried’’, vertelt ze als ze de lekkernij aan de man brengt.

De diefstal in het oude studentencafé valt deze dinsdag ook niet te onderzoeken. Ondanks het schitterende weer is De Bogt fen Guné gesloten voor bijvoorbeeld een kop koffie dan wel een lichte lunch. ,,Onbegrijpelijk dat je het hier blijkbaar in vier dagen kan verdienen’’, aldus bakker Bernard Siesling. Verder zijn dat zijn zorgen niet, laat hij weten. Hij gaat de PC missen, dat wel. ,,Volgend jaar beter.’’

W ie toch PC-sferen wil opsnuiven kan terecht in het Keatsmuseum, schuin tegenover bakker Siesling. ,,En takom jier wurdt it noch moaier’’, is Bart Bonnema enthousiast. De voorzitter van het museumbestuur moest dit jaar de tentoonstelling van alle Friese olympische medaillewinnaars afgelasten vanwege de coronacrisis, maar van dit uitstel komt geen afstel, verzekert hij. ,,It goud fan Epke en fan de follyballers komme yn 2021 echt nei Frentsjer.’’

Reden wellicht voor de ex-hartpatiënt Henk Deelstra toch eens een museum in zijn stad te bezoeken. ,,Ik ben dol op sport’’, zegt hij op zijn beurt. ,,Dus wie weet.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct