Bertine Algra in de Opstap. ,,Mensen zijn sociale wezens, de pandemie laat dit nog eens duidelijk zien.’’

De Opstap in Sint Jacobiparochie als schoolvoorbeeld in coronatijd: 'een plek waar iedereen welkom is'

Bertine Algra in de Opstap. ,,Mensen zijn sociale wezens, de pandemie laat dit nog eens duidelijk zien.’’ FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Omzien naar elkaar is in deze tijd belangrijker dan ooit. Onderzoekers benadrukken het belang van contact en ontmoetingsplekken en roepen op om te investeren in ‘het aanbrengen van cement tussen mensen’.

Ze staat te popelen om het verschil te maken voor mensen die het nodig hebben. Nu meer dan ooit. Afgelopen november kreeg sociaal werker Bertina Algra (40) uit Sint Jacobiparochie de sleutels van de oude openbare basisschool De Opstap in haar woonplaats om die te verbouwen tot ‘een plek waar iedereen welkom is’. Een ‘netwerkcentrum’ met een huiskamer, een atelier, werkplekken en een keuken en op het erf straks ook een moestuin en wat kleine dieren. De deuren zouden begin januari opengaan.

,,Ik weet nog hoe blij ik toen was’’, zegt Algra, nippend aan een kop thee in een flink vertimmerd klaslokaal. Blikvanger is de blauwgrijze muur die volhangt met schoolmeubilair, schilderijtjes, spiegels en andere snuisterijen. ,,Ik had hier zo’n vijftien vrijwilligers aan het klussen. De een kwam om te re-integreren, de ander om te leren en weer een ander om een dagritme te krijgen. Iedereen had zin om iets te doen. Mensen die elkaar niet kenden en elkaar misschien niet eens zouden groeten, hadden hier zulke mooie gesprekken.’’

Nu zit iedereen weer thuis te wachten. In haar hoofd heeft Algra de opening van De Opstap - ‘een plek voor ontmoeting, een zinvolle dagbesteding en talentontwikkeling’ - al verplaatst naar mei. ,,Het cynische is dat er een pandemie voor nodig was om ons te doen inzien dat we meer moeten omzien naar elkaar. Dat ontmoetingen belangrijk zijn. Tegelijkertijd zijn door diezelfde pandemie alle plekken waar dat mogelijk wordt gemaakt gesloten, van scholen en bibliotheken tot dorpshuizen en sportverenigingen.’’

Een stip aan de horizon

Ondertussen neemt de nood toe, stelt Algra. ,,Na de eerste lockdown was iedereen weer z’n ding aan het doen. Deze tweede lockdown vergt veel meer van mensen. Ook van mij. Het duurt allemaal zo lang. Mensen missen een stip aan de horizon. En zonder perspectief is het een stuk lastiger om de moed erin te houden. Tuurlijk komt er een eind aan en begint het gewone leven weer. En dat hou je jezelf ook voor. Maar dat is wel een opgave.’’

Dus misschien dat Algra binnenkort toch alvast opengaat voor ‘kwetsbare doelgroepen’. Om die in kleine groepjes dagbesteding te bieden. ,,Ik wil eigenlijk niet in doelgroepen denken, want in deze tijd is bijna iedereen kwetsbaar.’’

In het netwerkcentrum wil Algra daarom iedereen de kans geven om iets op te zetten of ergens aan mee te doen: koken, tuinieren, huiswerk maken of een cursus volgen. Ze wordt hierin gesteund door de gemeente Waadhoeke, die het schoolgebouw twee jaar ter beschikking stelt.

Helemaal warm

Jolanda Tuinstra van hogeschool NHL Stenden wordt ,,helemaal warm’’ van initiatieven zoals die van Algra. Tuinstra is lector sociale kwaliteit, dat staat voor ,,de mogelijkheden die mensen hebben om mee te kunnen doen in sociale relaties, de samenleving op een manier die bij hen past en hen goed doet’’.

Met collega’s van de Werkplaatsen Sociaal Domein en kennisinstituut Movisie publiceerde ze op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Zorg een rapport over de impact van corona op de sociale kwaliteit van het dagelijks leven.

Sociale kwaliteit beslaat vier voorwaarden, legt Tuinstra uit. ,,De eerste is sociaaleconomische zekerheid. Dat gaat over wonen, inkomen, een zinvolle dagbesteding. De tweede pijler is sociale inclusie. Dat gaat over gelijkwaardigheid, meedoen, erbij horen. Heb je toegang tot voorzieningen, tot informatie? De derde conditie is sociale cohesie: solidariteit, saamhorigheid, respect voor elkaar. En ten slotte moet er sprake zijn van sociale empowerment oftewel persoonlijke ontwikkeling.’’

Veerkracht

In de publicatie concluderen de onderzoekers dat de sociale kwaliteit onder druk staat. Van de middenklasse tot degenen die hun inkomen bij elkaar sprokkelen in het informele circuit, velen hebben door de crisis moeite om de eindjes aan elkaar te knopen.

Ook slechte huisvesting en ondermaatse digitale voorzieningen maken mensen extra kwetsbaar. Net als het schrappen van activiteiten en het sluiten van voorzieningen voor speciale doelgroepen als LHBTI’ers, eenzame ouderen of mensen met een migratieachtergrond.

Tegelijkertijd zien de onderzoekers ‘een nieuwe en ongekende veerkracht in buurten en in sociale relaties’. Tuinstra: ,,Corona heeft saamhorigheid en creativiteit losgemaakt. Neem alleen al de vele boodschappendiensten die zijn opgericht in buurten. Maar er zijn ook wijken waar die initiatieven niet vanzelf ontstaan. Dus wat corona ook heel erg duidelijk maakt, is het belang van sociaal werk, van professionals die zien waar de gaten vallen in dorpen of wijken en aan de slag gaan om de sociale kwaliteit te versterken.’’

Sociale wezens

In de publicatie wordt gesteld dat de pandemie een wake-up call is voor professionals en beleidsmakers om te investeren in sociale verbanden. De Opstap in Sint Jacobiparochie wordt in het rapport als lichtend voorbeeld genoemd.

De afgelopen jaren lag de nadruk volgens de onderzoekers te veel op individuele hulpverlening ten koste van ‘het aanbrengen van cement tussen mensen’. Tuinstra: ,,Mensen zijn sociale wezens. Dat wisten we al, maar de pandemie laat dit nog eens duidelijk zien.’’

De conclusies uit het rapport worden vrijdagmiddag 19 februari gepresenteerd tijdens een online sessie met zorg- en welzijnswerkers, politici en beleidsmakers.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Waadhoeke
Coronavirus
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct