Veranderingen hebben de grootste kans als ze van onderop komen, zei commissaris der koning Arno Brok maandagavond tegen de Agrarische Jongeren Friesland.

Toen vorig jaar trekkers oprukten naar het Friese provinciehuis, en de Friese gedeputeerde Johannes Kramer de nieuwe stikstofregels introk, vonden anderen Friesland maar ,,softies’’, aldus commissaris Brok. Ook het ministerie van Landbouw was kritisch.

,,Mar dêr leinen wy net wekker fan.’’ Kramer werd gesteund door het voltallige college van Gedeputeerde Staten. De provincie wil niet blind achter Brussel en Den Haag ,,oantoffelje’’, zei Brok tegen de agrarische jongeren die maandag in een weiland bij Wjelsryp hun jaarvergadering hielden. Via een speciaal aangevraagde FM-frequentie konden ze in geparkeerde trekkers en auto’s de sprekers via de autoradio beluisteren.

Brok hield de boeren en boerinnen voor dat de provincie zich autonoom wil opstellen en de oplossing voor het stikstofprobleem in de dialoog zoekt. ,,Wy neame dat de Fryske oanpak. Unyk foar Nederlân.’’

Denken in oplossingen

In deze tijd worden vraagstukken vaak zwart-wit afgeschilderd waardoor nuances verdwijnen, ziet hij. Toch is het belangrijk om in oplossingen te blijven denken, aldus de commissaris. Het is de kunst om elkaar te vinden in dat wat je bindt.

Brok zong de lof van de Friese boeren. Ze behoren tot de top van de wereld, zei hij, en ook worden ze op handen gedragen door de Friezen. ,,In ûndersyk fan de Fryske Akademy toant oan dat 68 persint grutsk is op de Fryske boer.’’

Friezen blijken ook nog eens de gelukkigste Nederlanders en dat geluksgevoel staat volgens Brok ook in relatie tot de landbouw. Want het Friese landschap wordt als het mooiste van Nederland beschouwd en bestaat ondertussen wel voor 65 procent uit weides.

Toch is er ook een maar. De commissaris, die zeven jaar geleden voor het landschap, de mensen en de taal vanuit de Randstad terug naar Friesland kwam, fietst geregeld vanuit zijn woonplaats Franeker naar het provinciehuis in Leeuwarden.

En wat hij onderweg ziet, stemt hem niet tevreden. ,,It griene asfalt en de stilte grize my oan.’’ Hij mist de weidevogels. En als we niet oppassen, zei hij, verdwijnt de grutto voor altijd uit Nederland.

Aanpassen

Volgens Brok wordt nu breed onderkend dat het roer in de agrarische sector om moet. De provincie streeft naar een duurzame, natuur-inclusieve landbouw in 2025. En ja, dat is een grote opgave. ,,Mar transysje is fan alle tiden.’’

Al moet nu wel het hele systeem om. De hele keten, van boeren, banken, supermarkten en consumenten moet zich aanpassen. In 1850 gaven mensen nog 70 procent van hun inkomen uit aan eten, memoreerde de commissaris, in 1970 was dat 25 procent en nu nog zo’n 11 procent. De welvaart neemt toe, zei hij. En de waarde die we toekennen aan ons eten neemt af.

Dat moet anders, aldus de eerste man van Friesland, die in het begin van zijn toespraak zei dat een commissaris van de Koning geen politicus is en boven de partijen moet staan. ,,Mar dat wol net sizze dat ik gjin miening ha.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Waadhoeke
Stikstof
Agrarisch / Landbouw
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct