Mark Wierda

11 april 1945: Mark Wierda: predikant met een verzetsmissie

Mark Wierda FOTO TRESOAR

Hij bestudeerde de preken van Mark Wierda en werd er koud van hoeveel verwijzingen daarin zitten naar het uiteindelijke lot van deze theologiestudent. Dominee Gerard Rinsma uit Goutum is familie van de drie broers Wierda die op 11 april 1945 werden gefusilleerd in Dronryp.

,,Tot onze overstelpende smart nam de Heere plotseling te Dronrijp van ons weg onze innig geliefde jongens Egbert Mark (27 jaar), Klaas Jan Wypcke (24 jaar) en Hyltje (20 jaar).’’ Gerard Rinsma’s zoektocht naar wat er met zijn beroepsgenoot en verre familielid Mark Wierda is gebeurd, startte nadat hij op een familiereünie op de rouwkaart stuitte. De Wierda’s waren volle neven van zijn oma, Jansje Numan-Woudstra. Zij was de oudste dochter van Tine Wierda.

,,Een gezin uit de gegoede burgerij in Leeuwarden, wonend aan de Emmakade met vier jongens. Het moet er een vrolijk boel zijn geweest.’’ Tevens een heel gereformeerd gezin, Bijbelvast en met strakke regels. Zijn geloof moet voor Mark Wierda de drijfveer zijn geweest voor zijn verzet in de oorlog, meent Rinsma. Hij leest voor over wat verzetsstrijder Egbert Bultsma daar later over zei: ,,Beste Mark, je offer is groot. Jij deed dit uit liefde voor volk en vaderland. Het was voor jou een plicht door God opgelegd.’’

Verhaal stokt

Mark Wierda was technisch goed onderlegd en ging naar de Technische Hogeschool in Delft. Dat was destijds al een brandhaard van vroeg verzet waar Wierda zich bijvoegde. Tot de universiteit dicht moest. Wierda besloot over te stappen naar theologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hier stokt het verhaal van Rinsma even. ,,Verhip, hij was op dezelfde universiteit student als ik.’’

In de classis Leeuwarden mocht Wierda als student preken. Hij deed dat vooral in het evangelisatielokaal van Wijnaldum, waar een groep kerkte met een enorme overtuiging. ,,Je ziet hem radicaliseren in zijn preken’’, zegt Rinsma. Wierda liep groot gevaar met zijn uitspraken op de preekstoel: ,,Europa is kapot gescheurd. Steeds meer gierende bommen doen hun moordende werk. Wie weet wat ons te wachten staat’’, liet hij zijn toehoorders weten. Of: ,,Satan tracht langs elk middel ons heel dicht te brengen bij ongerechtigheid.’’ Hij hamerde op eigen verantwoordelijkheid, concludeert Rinsma. En hij citeerde tot twee keer toe het zesde couplet van het Wilhelmus in zijn preken.

Spionage en opsporing

Tegelijkertijd maakte hij deel uit van het verzet. Omdat hij soldaat was geweest, werd hij daarvoor gevraagd. Hij schopte het tot groepscommandant en werd later inlichtingenofficier. Wierda hield zich vooral bezig met spionage en opsporing en speelde een rol van betekenis bij de bekende overval op de Blokhuispoort. Hij maakte tekeningen en plattegronden van deze gevangenis waar hij veel contacten had. Dat kwam doordat zijn vader organist was in de Blokhuispoort en er een koortje had.

Wierda wordt opgepakt als de Duitsers op zoek zijn naar Taco van der Veen, ook betrokken bij de overval. Omdat Wierda zich niet kan identificeren nemen de Duitsers hem mee naar zijn huis, waar ze ook zijn twee broers - tevens in het verzet - mee namen. ,,Mark wist dat hij de kogel zou krijgen’’, aldus Rinsma. Hij schrijft een afscheidsbrief, waarin hij vertelt dat hij verschrikkelijk gefolterd is. Rinsma wordt emotioneel als hij die leest: ,,Ik was de verdrinkingsdood nabij, maar ik vond kracht in het geloof.’’

Blokhuispoort

Het meest getroffen is Rinsma door Wierda’s preek over het lijdensverhaal van Jezus. Daarin vertelt Wierda over het verhoor door Pilatus en situeert hij dat op een binnenplaats. ,,Hierbij moet hij de Blokhuispoort voor ogen hebben gehad.’’ Over de soldaten die erbij waren: ,,Ja, daar waren soldaten, Romeinse soldaten, Palestina was bezet gebied. Bezet door de Romeinen, deze soldaten waren wellicht Germanen, imposante kerels. (…) Met ruwe spotternij en vloekende taal spraken zij over dien Nazarener, die daar nu voor Annas stond, - alleen, - gebonden.’’ Dit laatste komt uit zijn preek in Wijnaldum op 12 maart 1944.

De bedankadvertentie voor het medeleven na zijn overlijden verscheen na het einde van de oorlog. Hierin konden zijn ouders heel wat explicieter zijn over de doodsoorzaak. Dan spreken ze over hun jongens ,,die op 11 april jl. te Dronrijp door de Duitschers werden vermoord.’’ Vader Jan overlijdt in 1960. De vierde jongen, Gerben, overlijdt in 1966. Moeder Gep overlijdt in 1970.

Ds. Rinsma zet de tekst van de preek die Mark Wierda op 12 maart 1944 in Wijnaldum hield op zaterdag 11 april online op zijn site: www.gerardrinsma.nl . Ook zet hij dan op YouTube de Top 2000-dienst die Rinsma op 14 november 2019 over dit onderwerp hield in Dronryp.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct