Een jonge zeehond.

Het is druk op Griend en Richel: de kraamkamers van de Waddenzee

Een jonge zeehond. FOTO SHUTTERSTOCK

De onbewoonde eilandjes Griend en Richel in de Nederlandse Waddenzee zijn weer even bewoond. Het geboorteseizoen van de grijze zeehond is namelijk in volle gang. Op de hoger gelegen zandplaten in het Waddengebied zien de zeehondenpups het levenslicht.

Grote ogen, een wollige witte vacht en een geboortegewicht tussen 10 en 20 kilo. Ze zien er schattig uit, maar vergis je niet, zegt Erik Jansen, ecoloog van Natuurmonumenten op Schiermonnikoog. In no time groeien de grijze zeehonden namelijk uit tot enorme dieren.

Wanneer ze melk bij hun moeder drinken, komen de pups zo’n 2 kilo per dag aan. „De mannetjes kunnen wel 3 meter lang worden en ruim 300 kilo wegen”, weet Jansen.

Niet zo gek als je nagaat dat een volwassen grijze zeehond per dag gemiddeld 5,7 kilo vis eet. Jansen: „De grijze zeehond met zijn krachtige kaken en scherpe tanden is dan ook een van de toppredators van de Waddenzee.”

Voordat het zover is, zijn de jongen de eerste vier weken van hun leven afhankelijk van hun moeder die net na springtij, de periode waarin het verschil tussen hoog- en laagwater het grootst is, haar jong werpt.

Dat doet ze op een zorgvuldig gekozen plek, zegt ecoloog Jansen. „Op het hoogste stukje van een wadplaat. Een pup kan nog niet meteen zwemmen, dus is het belangrijk dat deze wordt geboren op een plek die niet onder water kan lopen.”

Rustige plek waar geen mensen komen

Bovendien wordt een rustige plek gekozen waar geen mensen komen, want (jonge) grijze zeehonden zijn erg gevoelig voor verstoring. „Daarom worden ze bijvoorbeeld niet op Vlieland geboren”, zegt Jansen.

Krijgt de gewone zeehond haar jongen in de zomer, de grijze werpt haar baby in de winter. Volgens Jansen lijkt het erop dat ze steeds vroeger in de winter ter wereld komen. Hoe dat precies komt, is volgens de ecoloog niet helemaal duidelijk. Klimaatverandering zou een oorzaak kunnen zijn.

Ook de instroom van Britse zeehonden die een andere werptijd hebben en een groot aandeel van oudere zeehonden die eerder in de winter een jong krijgen, zijn voor de hand liggende verklaringen.

Een vrouwtje krijgt één jong per keer nadat ze het in totaal 11,5 maand heeft gedragen. Maar omdat de embryo zich pas na 3 maanden ontwikkelt, is de eigenlijke draagtijd iets korter.

Om de vijf uur wordt de pasgeboren pup gezoogd. „Na ongeveer drie weken worden de jongen aan hun lot over overgelaten. Veel pups overleven het zonder hun moeder niet, maar gelukkig gaat het meestal goed. Ze kunnen ongeveer een week op hun vetreserves teren voordat ze zelf voedsel gaan zoeken.”

Koning mag paren

Nog geen maand na de geboorte van de zeehondjes komen de mannetjes aan het land. Zij klappen met hun vinnen om de aandacht van de vrouwtjes te trekken en om elkaar af te schrikken.

Vervolgens vechten ze met elkaar om te bepalen wie met alle vrouwtjes mag paren. „Dat gaat er niet bepaald zacht aan toe”, weet Jansen. „Na het gevecht blijft de ’koning’ over en druipen de andere mannetjes af. De vrouwtjes worden weer bevrucht.”

volgens Jansen zijn de grijze zeehonden heel mobiel. „Ze zwemmen met gemak helemaal naar Engeland om daar te gaan vissen. De gewone zeehond blijft meestal een beetje in de buurt van de Waddenzee.”

Groot leefgebied

Het gaat intussen goed met de grijze zeehonden in Nederland. Het aantal in de Waddenzee stijgt. Afgelopen voorjaar telde de Universiteit van Wageningen er 5687, 20 procent meer dan het jaar ervoor. In de internationale Waddenzee telde men er 7649; 17 procent meer.

Onderzocht wordt nog of dit komt door de coronacrisis. Het is goed mogelijk dat de grijze zeehond door lockdowns weinig last van menselijke verstoring had.

Grijze zeehonden leven niet alleen in onze Waddenzee, maar ook langs de kusten van de Noord-Atlantische Oceaan. De volwassen dieren kunnen worden gespot in de Oostzee, bij IJsland, de Faeröer eilanden, Noorwegen tot Groot-Brittannië en bij noordoost Canada. Vrijwel alle grijze zeehonden (95 procent) in Europa leven in de Noordzee rond de Schotse eilanden en langs de Britse kust.

De grijze zeehond vormt een bedreiging voor de bruinvis. Lange tijd was het een raadsel waarom er regelmatig dode bruinvissen op de Noordzeestranden aanspoelen. Onderzoekers hebben nu ontdekt dat ze door agressieve zeehonden zijn aangevallen. De bruinvissen sterven door een beet waarbij de zeehond een bacterie overdraagt die tot een infectie leidt, een langzame en pijnlijke dood.

De mannetjes van de grijze zeehond kunnen maximaal 3 meter worden en 350 kilogram wegen. Vrouwtjes worden maximaal 2 meter en wegen 200 kilo. De zeehonden worden met een witte vacht geboren, maar worden later grijs met zwarte vlekken. De vrouwtjes zijn meestal lichter van kleur. Ze eten veel vis en schaal- en schelpdieren en soms een vogel. De grijze zeehond kan maximaal 50 jaar worden.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Vlieland
Natuur en milieu
Waddengebied
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct