Dita en haar man Egbert Scholten in jongere jaren. EIGEN FOTO.

Het bevrijdingskind van Vlieland

Dita en haar man Egbert Scholten in jongere jaren. EIGEN FOTO.

Vlieland moest in 1945 nog tot 31 mei wachten voordat de Duitse bezetters de aftocht bliezen. Een van de bevrijders was de Engelse luitenant Frederic Squire. Zijn naam leeft voort in Dieuwertje Frederica de Gorter die tezelfdertijd werd geboren.

Bijna een maand na de viering van de bevrijding van Nederland werden de op Vlieland overgebleven Duitse militairen pas van het eiland gezet. Het was op 31 mei 1945 dat de Engelse luitenant Frederic Squire met een paar militairen koers zette naar het Waddeneiland. Er gold al een staakt-het-vuren en het wachten was op een bevel voor de Duitsers om zich gereed te maken voor evacuatie. Onder toeziend oog van vijftien Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten ontwapende de Duitse commandant zijn militairen, en werden zij gereed gemaakt voor vertrek. Op 1 juni vertrok dan eindelijk het eerste schip op weg naar Duitsland.

Relatief rustig en beheerst werd het eiland bevrijd, terwijl tegelijkertijd, in een huiskamer van de familie De Gorter aan de Dorpsstraat, een moeder haar best deed om een kind op de wereld te zetten. De enige dokter die op het eiland was, Robert Turfboer, was op dat moment samen met luitenant Squire op de Oost-Batterij, een bunker. De dokter zou in het verzet hebben gezeten en was met de Engelsman van alles aan het regelen, toen een Duitse militair het geboortenieuws bracht. De dokter moest meteen naar het huis in de Dorpsstraat.

Zo werd daar niet veel later, op Vlielander Bevrijdingsdag, een meisje geboren: het Vlielander bevrijdingskind. Ook Squire kwam het pasgeboren kind bewonderen. „Dokter Turfboer kwam naar mijn vader toe en vroeg of mijn eerste naam vernoemd kon worden naar de bevrijder. Dat wilde mijn vader niet, want ik moest naar mijn oma vernoemd worden”, vertelt de bijna 75-jarige Dita de Gorter. „Mijn vader richtte zich toen nog tot Frederic Squire, op z’n Vlielands, wat het hem waard was dat ik zijn naam als tweede naam zou krijgen. Nou, toen waren de sigaretten en chocolade gauw uitgewisseld. Vandaar dat ik nu Dieuwertje Frederica heet.”

loading

loading

Brief naar Amerika

In huize De Gorter werd na 1945 maar weinig nog over oorlog en bevrijding gesproken. „De oorlog was voorbij en ieder ging zijn eigen weg weer.” Wel kreeg De Gorter te horen dat ze de naam van de bevrijder droeg. „Maar verder is er nooit over gesproken, en het interesseerde me toen ook niet.”

Een zoektocht naar de dokter of de luitenant kwam er om die reden ook niet van. Tot kennissen van haar uit Wormer vertelden dat ‘Dieuwertje Frederica’ in De Telegraaf stond vermeld. „Daar was ik eerst heel pissig om, want ik was niet benaderd”, vertelt ze. De krant bleek via de gemeente Vlieland aan informatie te zijn gekomen.

Pas vanaf dat moment begonnen de namen van de mensen, die haar in 1945 in de armen hebben gehad, door haar hoofd te spoken. Een zoektocht naar luitenant Squire is er echter nooit van gekomen, en dat hoeft voor haar op deze leeftijd ook niet meer.

Dokter Turfboer, toen woonachtig in Amerika, werd wel opgespoord. In het Vlielander Magazine deed hij in de jaren tachtig zijn verhaal. Het stuk eindigt met: „Wie nog eens wil schrijven met dokter Turfboer; hier is zijn adres.” Ze twijfelde geen moment en stuurde een brief naar Amerika. „Ik dacht toen dat het wel leuk zou zijn om die man eens een brief te schrijven en mezelf voor te stellen. Na anderhalve week kreeg ik een hele lieve brief terug. Hij begon de brief met ‘ You make my day ”’, vertelt De Gorter over zijn vreugde, die uit de brief blijkt. Er ontstond een hechte en warme band tussen de twee.

Jaren van intense briefwisseling gingen voorbij, waarin er vooral gesproken werd over het alledaagse leven en de oorlog en bevrijding nauwelijks werden benoemd. Het hoogtepunt van hun speciale band kwam tijdens de vijftigste viering van de Vlielander bevrijding in 1995. Via de gemeente werden ze beiden uitgenodigd. Met een rondgang door het dorp in oude legervoertuigen, een show met parachutisten en een F-16 en muziek in de avond, werd de bevrijding toen in stijl nagebootst. „En daar hebben dokter Turfboer en ik elkaar omhelsd, en dat was zo gek. Hij zei dat hij het zo fijn vond om mij weer eens vast te kunnen houden, na vijftig jaar.”

loading

Laatste brief

Ook na deze bevrijdingsfeesten bleven de twee brieven sturen, tot De Gorter zo’n vier jaar geleden een brief van Turfboers vrouw kreeg, met het nieuws dat Robert was overleden. „Het ga je goed”; eindigde de laatste brief vanaf de andere kant van de oceaan.

„Voor mij betekende dit het einde van een hoofdstuk. De brieven heb ik verscheurd. Wat daarin heeft gestaan, blijft voor altijd tussen ons. Met hem heb ik een mooie en fantastische band gehad”, zegt De Gorter voldaan.

Met haar man geniet ze nu van haar oude dag in Heemskerk, waar ze sinds 1979 wonen. In hotel Bruin op Vlieland is de vonk tussen de twee op een dansavond overgesprongen. „Mijn man heeft dienst gelopen op Vlieland in ’62 en ’63 en in 1966 heeft hij zijn souvenirtje meegenomen van het eiland af”, grapt De Gorter. Aan de wal kon hij het dubbele verdienen bij de Hoogovens in IJmuiden, dus was de keuze snel gemaakt.

Ondanks dat ze al meer dan vijftig jaar van het eiland af is, is het Vlielander bevrijdingskind altijd een eilander gebleven. „Vlieland kruipt toch door je aderen. Als je mij lek prikt, dan stroomt er geen bloed, maar zout water uit”, lacht ze. Ook al zijn ze nog springlevend, niet van plan om binnenkort te sterven, toch hebben ze hun laatste rustplaats al besproken. Ze wijst naar een schilderij aan de muur, waarop Dam 20 op Vlieland, met de Noordzee, te zien is. „Als we er beiden niet meer zijn, hebben we met onze kinderen afgesproken dat ze ons daar moeten uitstrooien, in de zee.”

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct