Bojan Bajic (links) en Gosse Beerda bij een van de ketels die nodig zijn voor het brouwen.

Eilandbier: 'Dat het water langs Vlielander wortels is getrokken, vind ik Vlielands genoeg'

Bojan Bajic (links) en Gosse Beerda bij een van de ketels die nodig zijn voor het brouwen. Foto: Dirk Bruin

Het is avond. Aan het einde van de schamel verlichte Fortweg steekt een scherpe lijn af. Het is de rand van het licht gekantelde gebouw, bekleed met inmiddels vergrijsd naaldhout. Pas gestoken helmgras langs Fortuna maakt de overgang tussen het Natura 2000-gebied waaraan het grenst, en het bedrijventerrein soepeler, acceptabeler.

Het was een speech van voormalig burgemeester Ella Schadd van jaren terug die Bojan Bajic – samen met Gosse Beerda eigenaar van Podium Vlieland – op het spoor zette een bierbrouwerij te bouwen. Schadd vond dat Vlieland het toeristisch seizoen moest verbreden en bovendien meer moest ondernemen op het niet-toeristisch vlak.

Maar wat kun je op een eiland met amper eigen grondstoffen? Nagenoeg het enige waar het eiland rijkelijk over beschikt, is een enorme zoetwaterbel in de ondergrond. Bajic koppelde de overvloedigheid van het water aan de eilander behoefte aan bier. Hij experimenteerde met zeewier, duindoorn, oesters en bekwaamde zich via cursussen in het bierbrouwen.

Met Beerda zag de Kroaat van geboorte mogelijkheden in het bouwen van een bierbrouwerij gecombineerd met een plek voor cultuur. De bierbrouwerij kon een verlengstuk van Podium worden waar onder meer optredens en sinds jaren steevast uitverkochte filmweekenden worden georganiseerd.

Publieke weerstand

Na het lanceren van de plannen, het binnenhalen van subsidie van het Waddenfonds (475.000 euro) bleek de politieke werkelijkheid anders. Via sociale media werd door eilanders behoorlijk afgegeven op de plannen. Die publieke weerstand drong door tot de raadzaal. Een meerderheid nam een motie aan die regelde dat alleen activiteiten gerelateerd aan het bierbrouwen er plaats kunnen hebben. Geen Zaal 2 voor de filmweekenden dus.

Bajic en Beerda vermoeden dat jaloezie de drijfveer van sommige eilanders is zich zo tegen hun plannen te verzetten. ,,Misschien hadden ze het plan liever zelf willen verzinnen’’, zegt Beerda. ,,We weten het echt niet.’’ Hun culturele plannen geven ze overigens nog niet op. ,,We hopen er nu op dat wanneer mensen het zien, ze ervan overtuigd raken dat het jammer zou zijn als er niets cultureels gebeurt’’

loading

Twee bronnen boorden ze aan om bij de zoetwaterbel te komen. ,,Een van de dingen die gezegd werd door de criticasters, was dat we heel veel water zouden gebruiken. Als we uiteindelijk flink op productie zitten, halen we niet meer water uit de grond dan het aantal kuub dat vier huishoudens jaarlijks verbruiken’’, rekent Beerda voor. Nu ligt dat nog op één.

Binnen in het door Adema Architecten ontworpen gebouw staan glanzende ketels van Kaspar Schulz uit Bamberg. Het zijn de Duitsers die Bajic bij de hand nemen en hem de kneepjes van het vak bijbrengen. Per batch (partij) produceert hij 2000 liter, goed voor 5500 flessen bier. De etikettering, de verzending, de verkoop, alles is in Bajics handen.

Goed verhaal

,,We zijn een kleine brouwerij. Nummer 706 in heel Nederland’’, weten de twee. ,,Nee, dat is niet genoeg. Van ons mogen het er duizenden worden. Als iedere stad z’n eigen bier brouwt, hoef je er ook niet mee te slepen. We denken dat mensen in hun eigen stad niet gauw naar een brouwerij gaan. Hier hebben ze er de tijd voor en horen ze een goed verhaal.’’

'Als iedere stad z’n eigen bier brouwt, hoef je er ook niet mee te slepen'

Hoe echt Vlielands is het, als het gerst, de hop, de gist van de wal komt? ,,Dat al het water langs Vlielander wortels is getrokken, vind ik Vlielands genoeg’’, stelt Bojan Bajic.

Het duo probeert zo duurzaam mogelijk te zijn. De 144 zonnepanelen leveren nagenoeg alle stroom. Reinigingswater (uit de kraan, niet uit de bel) wordt gezuiverd en hergebruikt. Restproduct bierbostel dient als paardenvoer voor manege De Seeruyter op het eiland. En restwarmte uit het brouwproces wordt opgeslagen en ingezet voor een nieuw brouwsel.

De stoelen in de ontvangstruimte waar de drie biersoorten (ale, donker en blond) kunnen worden geproefd, zijn gemaakt van kurk. De vorm van de leuning heeft de vorm van de kapel uit de filmzaal en uit het resthout zijn tafeltjes gemaakt, waarop verhalen staan over Vlieland en over bier.

De naam Fortuna heeft niets te maken met de vermeende rijkdom of het elitaire imago dat aan Vlieland kleeft. De naam Fortuna kwam door het lot, schetst het duo. Toen Bajic de plek aanwees waar de bron moest worden geboord, trof hij een glasscherf aan in het zand.

Bruisend water

Na zoekwerk bleek de beeltenis op de oude scherf die van Vrouwe Fortuna. ,,Ze is de godin van het lot, ook van geluk, maar wij kiezen voor het lot. Daarbij, de brouwerij staat aan de Fortweg 10. Tien is een X en onder bierbrouwers staat een X bekend als het teken van brouwers. Je kunt het spiritueel opportunisme noemen, maar we zien er een bevestiging in.’’

Na vijf jaar plannen, veel investeren en bouwen start Bajic in januari echt met brouwen en het geven van rondleidingen. Met de batches die hij al maakte, oogst hij succes. Ze leveren inmiddels aan nagenoeg alle eilander horeca en ook een Leeuwarder ondernemer toont interesse. Plannen zijn er verder om het Vlielander water bruisend te maken en te bottelen. ,,Uitsluitend bruisend. Plat water drink je maar uit de kraan.’’

loading

Als de veerboot de ronding om het eiland maakt richting Noordzee is Fortweg 10 zo’n beetje de laatste bebouwing die te zien is. Wat opvalt is de gele uitstulping van de kapel die uitzicht biedt op de duinen en de zee. Bajic heeft er een afbeelding van Sint Nicolaas in aangebracht. ,,De Heilige Nicolaas zei dat iets ontvangen mooi is, maar dat iets weggeven mooier is.’’ Het is niet voor niets dat Fortuna op 6 december zijn officiële opening beleeft.

En stiekem is er zo nu en dan toch plek voor cultuur. Want onlangs musiceerde celliste Irene Kok nog in de brouwerij. ,,Voor het gist. De frequenties van de muziek beïnvloeden de structuur van het water en de levende gisten. We noemen het de fermentatiemelodieën.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct